I OSK 607/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: sędzia NSA Jan Paweł Tarno (spr.) sędzia del. WSA Marian Wolanin Protokolant Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 stycznia 2009 r. sygn. akt IV SA/Wr 444/08 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z 22 stycznia 2008 r., IV SA/Wr 444/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z [...] lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych. W uzasadnieniu sąd podniósł, że podstawą do rozpoznania wniosku skarżącej, jak również jej skargi stanowi art. 44h ust. 2 pkt 2 i 4 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Przepis ten stanowi, że dane ze zbiorów meldunkowych zbioru PESEL oraz ewidencji, wydanych i unieważnionych dowodów osobistych mogą być udostępnione, osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny (pkt 2), innym osobom i podmiotom - jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i ze zgodą osób, których dane dotyczą (pkt 4). Niesporne jest, że organ nie miał podstaw do wydania wnioskowanych danych w oparciu o wskazany art. 44h ust. 2. Organ podjął czynności niezbędne do realizowania wniosku w oparciu o powyższy przepis - zgodnie z dyspozycją zainteresowanej. W aktach sprawy administracyjnej znajdują się oświadczenia 3 osób, które nie wyraziły zgody na podanie ich danych. Tym samym nie została spełniona jedna z przesłanek z omawianego punktu 4 art. 44h ust. 2; w związku z powyższym organ, w oparciu o ten przepis nie mógł zrealizować wniosku skarżącej. Podstawową kwestią jest zatem, czy wniosek skarżącej powinien być załatwiony na podstawie pkt 2 art. 44 h ust. 2. Zarzut skargi opiera się na twierdzeniu, że wnioskodawczyni posiada interes prawny w sprawie. W ocenie Sądu zarzut ten jest chybiony. Mając na uwadze treść cytowanego przepisu należy przyjąć, że to czy strona ma interes prawny do uzyskania danych osobowych decydują przepisy prawa materialnego i to nie tylko prawa administracyjnego, ale także przepisy kodeksu cywilnego, czy też innych aktów prawnych. Oznacza to, że z wnioskiem o wskazanie danych osób, może wystąpić podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Analizując wniosek skarżącej i pisma procesowe składane do dnia wydania decyzji przez organ I instancji tj. 15 kwietnia 2008 r., 23 maja 2008 r., pod kątem wykazania interesu prawnego uzasadniającego uzyskanie danych należy podkreślić, że tylko wniosek zawiera jedno zdanie istotne dla rozważanej kwestii. Mianowicie, w pkt 1) petitum pisma, zawarto informację, że przeznaczenie danych to "zamiar pozwania tych osób do sądu cywilnego". Dalej wnioskodawczyni wskazała, że w uzasadnieniu powołuje argumenty zawarte we wszystkich pismach dotychczas złożonych przez nią i męża do Urzędu Miejskiego Wrocławia, Wydział Spraw Obywatelskich. Do wniosku nie zostały dołączone te pisma. Ani organ ani Sąd w ramach rozpatrywanego przepisu nie mogą domyślać się uzasadnienia. Niczego w tej sprawie nie zmienia również informacja, że przedkłada swoje i męża pisma skierowane do Komisariatu Policji Wrocław - Krzyki. Podobną wymowę ma również odwołanie skarżącej z 13 czerwca 2008 r. Interes prawny dotyczy szeroko rozumianych praw i stosunków prawnych jednostki. W ramach tych praw istnieje uprawnienie do sądu, ale o czym mowa była wcześniej prawo to musi opierać się, wynikać z prawa materialnego. W tym przypadku powinna skarżąca wskazać, z jakim powództwem cywilnym chce wystąpić skarżąca i uwiarygodnić co najmniej stan faktyczny, który daje jej legitymację do jego wniesienia. Obu elementów we wniosku i w pismach skarżącej zabrakło. Organy nie mogą domyślać się z pism uzasadnienia wniosku, powinien on być wyraźnie sformułowany. Niewątpliwie interes prawny w uzyskaniu danych jest wykazany o ile strona wystąpi z określonym pozwem. Po myśli art. 130 kpa braki formalne pozwu strona ma obowiązek uzupełnić w terminie 7 dni. Po myśli art. 217 kpa - zaświadczenie zawierające informację powinno być wydane w terminie 7 dni. W sprawie niniejszej lub podobnych organy i Sądy muszą mieć na uwadze uregulowania ustawy o ochronie danych osobowych. Niewątpliwe art. 44h tej ustawy jest przepisem szczególnym w stosunku do wskazanej wyżej ustawy, ale z uwagi na jej funkcjonowanie, badanie interesu prawnego powinno być bardzo dokładne. Reasumując Sąd uznał, że organy wydając zaskarżoną decyzję nie naruszyły prawa do sądu, o którym mowa w art. 6 ustawy Praw człowieka ani ten cyt. art. 44 h ust. 2 pkt 2 i 4. D. D. zaskarżyła w całości powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię, wyrażające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zawężając pojęcie interesu prawnego strony w rozumieniu przepisu art. 28 kpa uznał stanowisko organów administracji I i II instancji za uzasadnione jako odpowiadające prawu mimo, iż w kontekście pojęcia interesu prawnego strony i braku jego ustawowego zdefiniowania na tle uwarunkowań przepisu art. 44 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowisko sądu i organów administracji należy uznać za błędne, gdyż wystarczającym warunkiem uzyskania danych osobowych pozostaje spełnienie przesłanki "uwiarygodnienia" interesu faktycznego. Wskazując na powyższe, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpatrzenia oraz przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. W uzasadnieniu podniesiono, że wadliwości wydanego orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy poszukiwać w obszarze natury materialnoprawnej. Zasadniczy problem wyłaniający się na tle okoliczności sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego można zaaprobować w kontekście regulacji prawnej, na którą powołuje się Sąd w uzasadnieniu orzeczenia. Jest okolicznością bezsporną na tle stanu faktyczno-prawnego niniejszej sprawy, że skarżąca poprzez negatywne zachowania sąsiadów jako dysponent lokalu mieszkalnego poszukuje ochrony w granicach obowiązujących regulacji prawnych. Realizacja uprawnień skarżącej poprzez akcję sądową możliwa jest w sytuacji, gdy osoba, której dobra są naruszone dysponuje niezbędnymi danymi określającym tożsamość umożliwiającymi wniesienie pozwu w zakresie rozstrzygnięcia jego żądania podlegającego także ochronie w granicach powołanej normy konstytucyjnej. Stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tej kwestii należy uznać za merytorycznie wadliwe albowiem sąd wyraźnie zawęził pojęcie interesu prawnego strony, która żąda czynności organu. Ustawodawca w ust. 2 art. 44h (pkt 1 i 3) używa zamiennie pojęcia "interes prawny" oraz "uwiarygodnienie interesu faktycznego". Brak jest zatem podstaw do twierdzenia, aby intencją ustawodawcy było wprowadzenie szczególnego rygoryzmu w sytuacjach, gdy nie ma zgody osób, których dane dotyczą. Wystarczy zatem uwiarygodnienie przez stronę interesu faktycznego uzyskania danych, a ten warunek skarżąca spełniła. W dniu 19.02.2010 r. A. D. wniósł o dołączenie do akt sprawy: 1) pozwu D. D. z 13 sierpnia 2008 r. przeciwko lokatorom mieszkania [...], przy ul. [...] we Wrocławiu i 2) wezwania Sądu Okręgowego we Wrocławiu z 22 sierpnia 2008 r. do uzupełnienia braków formalnych pozwu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1) W postępowaniu przed NSA prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz U Nr 153, poz. 1270 ze zm.). NSA jako sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Skarga kasacyjna nie mogła być uwzględniona, albowiem podniesione w niej zarzuty przeciwko zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu nie są trafne. 2) Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że organy administracji należycie przeprowadziły postępowanie w celu udostępnienia D. D. danych ze zbiorów meldunkowych zbioru PESEL oraz ewidencji, wydanych i unieważnionych dowodów osobistych w trybie art. 44h ust. 2 pkt 4 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skoro skarżąca jedynie uwiarygodniła swój interes faktyczny w otrzymaniu tych danych, to organy administracji nie mogły ich udostępnić bez zgody osób, których one dotyczą. Jeżeli więc, osoby te odmówiły wyrażenia zgody na udostępnienie swych danych, to żądania skarżącej nie można było uwzględnić. 3) W postępowaniu administracyjnym skarżąca nie wykazała swego interesu prawnego w otrzymaniu danych lokatorów mieszkania [...], przy ul. [...] we Wrocławiu. Najlepszym tego dowodem jest skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo A. D. z 17 lutego 2010 r., z którego wynika, że skarżąca wystąpiła z pozwem przeciwko tym osobom dopiero 13 sierpnia 2008 r., a więc już po zakończeniu postępowania administracyjnego (decyzja Wojewody Dolnośląskiego w tej sprawie została wydana [...] lipca 2008 r.). W tym stanie rzeczy uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że nie zostały spełnione przesłanki do uwzględnienia żądania skarżącej na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. 4) Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niemającą usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.