II OZ 609/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Po 872/08 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] czerwca 2008 r., nr [...] w przedmiocie podjęcia zawieszonego postępowania postanawia: oddalić zażalenie Skarżący D. G. w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż z uwagi na trudną sytuację materialną spowodowaną klęską suszy nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych. Wnioskodawca oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i bratem oraz wyjaśnił, że posiada 15 ha gruntów rolnych, dom o powierzchni 96 m2 oraz budynki gospodarcze; wielkości i sposób zagospodarowania budynków gospodarczych nie zostały określone. W rubryce wysokość dochodów miesięcznych brutto wnioskodawca podał, że prowadzi gospodarstwo rolne o wielkości 3,2 ha przeliczeniowego oraz że D. G. (brat) prowadzi gospodarstwo rolne o wielkości 2,5 ha przeliczeniowego, zaś A. G. (matka) pobiera świadczenia emerytalne w kwocie 650 zł brutto miesięcznie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Jak wskazał Sąd, oświadczenie majątkowe skarżącego nie zawierało informacji niezbędnych do określenia jego zdolności do uiszczenia kosztów przedmiotowego postępowania. Stąd też pismem z dnia 19 stycznia 2009 r. został on wezwany do uzupełnienia oświadczenia poprzez: udokumentowanie wysokości jego dochodów i dochodów osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych, określenia wielkości prowadzonej działalności rolniczej ze wskazaniem przychodu ze sprzedaży wytworzonych produktów rolnych oraz wysokości dopłat pobranych z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa lub Agencji Rynku Rolnego, a nadto wskazanie wysokości bieżących kosztów utrzymania rodziny oraz określenie sposobu zagospodarowania posiadanych nieruchomości ze wskazaniem przychodu, jaki one przynoszą. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Również złożony sprzeciw nie stanowi prawidłowego uzupełnienia wniosku w odniesieniu do wszystkich powyższych okoliczności. W istocie wnioskodawca nie wykonał w całości przedmiotowego wezwania. Okoliczność, że skarżący poniósł straty w wyniku klęski żywiołowej (7 000 zł) samo w sobie jeszcze nie uzasadnia zwolnienia go od kosztów sądowych, jeżeli skarżący nie zobrazował w należyty sposób swojej sytuacji majątkowej, do czego został wezwany. W konsekwencji brak informacji o wysokości osiąganych przychodów, a także kosztach utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny, nie pozwala, zdaniem Sądu, na przyjęcie, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych niniejszego postępowania, w szczególności wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Z tych też powodów Sąd odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na powyższe postanowienie D. G. wniósł zażalenie podnosząc, że w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego w wyczerpujący sposób udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzupełnienia oświadczenia majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał. Jak wynika z akt sprawy skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych mających wyjaśnić jego sytuację materialną - pismo Sądu z dnia 19 stycznia 2009 r. Na powyższe wezwanie skarżący nie udzielił jednak odpowiedzi. Wobec powyższego Sąd zmuszony był do rozpoznania wniosku na podstawie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy w konsekwencji orzekając o odmowie jej przyznania skarżącemu. Mając na względzie, iż jak powyżej wskazano, to na wnioskodawcy ciąży ciężar udowodnienia znajdowania się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy, a skarżący wezwany do wyjaśnienia swojej rzeczywistej sytuacji materialnej nie wykonał wezwań Sądu do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów, odmowę przyznania prawa pomocy należy uznać za zasadną. W takiej sytuacji należało bowiem uznać, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uzasadniałaby przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodzić się należy przy tym z Sądem I instancji, iż złożony sprzeciw nie stanowił prawidłowego uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Informacje podane przez skarżącego w sprzeciwie nie zawierają bowiem odpowiedzi na pytania zawarte w wezwaniu Sądu a dotyczące w szczególności sytuacji dochodowej wnioskodawcy. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 maja 2009 r. odmówił D. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.