II SA/Gd 543/08

WyrokWSA w Gdańsku2008-10-23

Skład orzekający: Andrzej Przybielski, Janina Guść, Dorota Jadwiszczok

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy posiadanie samoistne nieruchomości przez poprzednika prawnego skarżącej spółki kolejowej, które rozpoczęło się przed 1989 r. i było kontynuowane przez skarżącą, może być zaliczone do 30-letniego okresu posiadania samoistnego, wyłączającego prawo do odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość kolejową?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji błędnie zinterpretowały przepis dotyczący ujawnienia prawa własności w księdze wieczystej jako przerwanie biegu samoistnego posiadania. Zmiana właściciela nieruchomości, która jest w samoistnym posiadaniu innego podmiotu, nie wpływa na ciągłość tego posiadania. Organy zaniechały również ustaleń dotyczących poprzednich właścicieli nieruchomości i możliwości zaliczenia okresu posiadania Skarbu Państwa do okresu posiadania samoistnego skarżącej, co jest kluczowe dla oceny, czy spełniony został 30-letni okres posiadania wyłączający prawo do odszkodowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia odszkodowania za nieruchomość kolejową, która z mocy prawa przeszła na własność Skarbu Państwa, a w wieczyste użytkowanie na rzecz A S.A. Poprzedni właściciel, B, wystąpił o odszkodowanie. A S.A. wniosła o umorzenie postępowania, twierdząc, że posiadała nieruchomość samoistnie przez ponad 30 lat, co wyłącza prawo do odszkodowania. Starosta ustalił odszkodowanie, a Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. A S.A. zaskarżyła decyzje do WSA w Gdańsku.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty, określił, że decyzje te nie mogą być wykonane, i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej kwotę 5427 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant Starszy Referent Izabela Adamowicz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi A S.A. w W. na decyzję Wojewody z dnia 27 maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 12 marca 2008r., nr [...]; 2. określa, że wymienione w punkcie pierwszym decyzje nie mogą być wykonane; 3. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A w W. kwotę 5427zł. (pięć tysięcy czterysta dwadzieścia siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia 6 czerwca 2007 r., wydaną w oparciu o art. 37a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe " (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, póz. 948 z późn. zm.), Wojewoda potwierdził, iż Skarb Państwa stał się z mocy prawa właścicielem nieruchomości, w której skład wchodzą działki o numerach ewidencyjnych: [...] oraz [...], natomiast prawo wieczystego użytkowania tej nieruchomości z mocy prawa nabyła A S.A. z siedzibą w W. W dniu 30 maja 2006 r., właściciel powyższych działek - B z siedzibą w W. wystąpiła do Starosty, wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej, z wnioskiem o ustalenie odszkodowania. Na zlecenie Starostwa rzeczoznawca majątkowy J. F. sporządził w dniu 28 września 2007 r. operat szacunkowy określający wartość nieruchomości, będących przedmiotem niniejszego postępowania, na kwotę [...] zł. Pismem z dnia 18 października 2007 r. Starosta powiadomił strony o terminie rozprawy administracyjnej, na którą, pomimo prawidłowego zawiadomienia, nie stawiła się żadna ze stron postępowania. W dniu 6 listopada 2007 r. B z siedzibą w W. pismem skierowanym do Starosty, poinformowała, iż nie wnosi zastrzeżeń do sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania operatu szacunkowego i nadal podtrzymuje swój wniosek o ustalenie odszkodowania. Pismem z dnia 28 listopada 2007 roku Starosta zawiadomił strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz o możliwości zajęcia przez strony - w terminie 7 dni - ostatecznego stanowiska w sprawie. Pismem z dnia 14 grudnia 2007 r. A S.A. O. G.N. w G. wystąpiły o umorzenie postępowania prowadzonego w niniejszej sprawie podnosząc, iż przedmiotowa nieruchomość znajdowała się w posiadaniu samoistnym A S.A. nieprzerwanie przez okres 30 lat, co wyłącza ustalenie odszkodowania. W dniu 12 marca 2008 roku Starosta wydał decyzję, w której ustalił na rzecz B z siedzibą w W., poprzedniego właściciela działek oznaczonych nr: [...] oraz [...], o powierzchni odpowiednio: 250 m2 i 968 m2, położonych w obrębie W., gmina W., k. m. 3, których przejście z mocy prawa na własność Skarbu Państwa oraz oddanie w użytkowanie wieczyste A S.A. z siedzibą w W. potwierdził Wojewoda decyzją wydaną w dniu 6 czerwca 2007 r., odszkodowanie w wysokości [...] złotych. W dniu 14 kwietnia 2008 roku A S.A. wniosły do Wojewody odwołanie od powyższej decyzji. Decyzją z dnia 27 maja 2008 r. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 12 marca 2008r.. Wojewoda rozpoznając przedmiotowe odwołanie wskazał, iż w myśl art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe " (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, póz. 948 z późn. zm.) grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu A S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub A S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r., z mocy prawa, własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Zgodnie z treścią art. 37 a ust. 7 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe " wspomniane odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt wchodzący w skład linii kolejowych, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym A S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Organ stwierdził, iż odszkodowanie za grunty, wchodzące w skład linii kolejowych, które w dniu 28 lutego 2003 r. znajdowały się we władaniu A S.A. i jednocześnie nie stanowiły własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub A S.A, nie przysługuje ich dotychczasowemu właścicielowi, jeżeli zostały spełnione łącznie trzy następujące przesłanki, a mianowicie: • fakt pozostawania gruntu wchodzącego w skład linii kolejowych do dnia 31 maja 2003 roku w posiadaniu samoistnym A S.A. lub jej poprzedników prawnych, • okres pozostawania w posiadaniu samoistnym A S.A. lub jej poprzedników prawnych przez co najmniej 30 lat, • nieprzerwalność posiadania samoistnego. W odniesieniu zaś do nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania żadna z tych przesłanek nie została spełniona, albowiem B z siedzibą w W. nabyła własność przedmiotowych gruntów, na podstawie przepisów art. 54 ustawy z dnia 8 października 1982 roku o związkach zawodowych oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 marca 1984 roku w sprawie przekazywania majątku byłych związków zawodowych zrzeszających pracowników zatrudnionych w danych gałęziach pracy, w danym rodzaju zatrudnienia lub zawodzie, w oparciu o protokół zdawczo - odbiorczy z dnia 26 października 1984 r., a prawo własności B do przedmiotowej nieruchomości zostało ujawnione w Księdze Wieczystej nr [...] w dniu 30 listopada 1993 roku. W tym momencie nastąpiło przerwanie biegu terminu samoistnego posiadania przedmiotowych gruntów przez A S.A.. Zgodnie bowiem z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) księgi wieczyste prowadzi się w celu ustalenia stanu prawnego nieruchomości. Z kolei w art. 3 ust. 1 tej ustawy ustawodawca zamieścił domniemanie, iż prawo jawne z księgi wieczystej odzwierciedla jej stan prawny. Ponadto z materiału dowodowego zebranego na potrzeby niniejszego postępowania wynika, iż A z siedzibą w W., jako właściciel nieruchomości, będącej przedmiotem niniejszego postępowania, uiszczała z tego tytułu w okresie od 1996 roku do 2003 roku podatek od nieruchomości, co świadczy o fakcie władania przedmiotowymi nieruchomościami. A S.A. nie zdołało natomiast w żaden sposób wykazać, iż w dniu 28 lutego 2003 roku była posiadaczem samoistnym objętej niniejszym postępowaniem nieruchomości. Ustosunkowując się zaś do zarzutu strony skarżącej, iż w uzasadnieniu wydanej przez Starostę decyzji z dnia 12 marca 2008 roku została podana kwota określająca wartość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość w wysokości [...] zł, Wojewoda uznał ów fakt za oczywistą pomyłkę, albowiem z sentencji decyzji, jak również ze sporządzonego na potrzeby niniejszego postępowania operatu szacunkowego wyraźnie wynika, iż wartość odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wynosi [...] złotych. Pismem z dnia 23 czerwca 2008 r. A S.A. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty z 12 marca 2008 r.. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w sprawie niewłaściwie został zastosowany przepis art. 172 k.c., normujący instytucje zasiedzenia. Zdaniem skarżącej, pomimo pozornego podobieństwa zasiedzenia i wyłączającego roszczenie o odszkodowanie 30 – letniego okresu samoistnego posiadania, analogia jest jedynie pozorna, ponieważ postępowanie o stwierdzenie własności nieruchomości przez zasiedzenie, oraz postępowanie w przedmiocie ustalenie prawa do odszkodowania mają odmienne cele i adresatów. Poprzez wykazanie 30 – letniego okresu samoistnego posiadania skarżąca nie dąży do uzyskania własności przedmiotowych działek, pragnie jedynie zwolnić się z obowiązku wypłacenia byłemu właścicielowi odszkodowania. Ponadto zarzucona, że organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów odwołania, gdzie skarżąca wykazuje 30 – letni okres samoistnego posiadania przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, sprawowaną pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl zaś art. 135 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja, oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa. Podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest przepis art. 37a ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000 r. Nr 84, póz. 948 z późn. zm.), zgodnie z którym grunty wchodzące w skład linii kolejowych pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu A S.A., niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub A S.A. stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem. Zgodnie z treścią art. 37a ust. 7 powyższej ustawy wspomniane odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, złożony w okresie od dnia 1 czerwca 2003 r. do dnia 31 grudnia 2007 r. Po upływie tego okresu roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje. Roszczenie o odszkodowanie nie przysługuje również w przypadku, gdy grunt wchodzący w skład linii kolejowych, pozostawał do dnia 31 maja 2003 r. w posiadaniu samoistnym A S.A. lub jej poprzedników prawnych nieprzerwanie przez okres co najmniej 30 lat. Na powyższą okoliczność, wyłączającą obowiązek ustalenia odszkodowania, wskazywała skarżąca – A Spółka Akcyjna z siedzibą w W. konsekwentnie w trakcie postępowania przed organami obu instancji, a także w treści skargi. Skarżącą podnosiła, iż do faktycznego zajęcia przedmiotowych działek pod linię kolejową doszło w 1898 r., zatem już w okresie zaborów, przed odzyskaniem przez Polskę niepodległości. Z tego względu nieprzerwany bieg samoistnego posiadania tych działek przez kolej rozpoczął się najpóźniej z dniem 28 września 1926 r., wraz z wejściem w życie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu Przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe". Przedsiębiorstwo to było z kolei poprzednikiem prawnym kolei państwowych, działających w oparciu o przepisy ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach, przekształconych następnie w przedsiębiorstwo państwowe na podstawie przepisu art. 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", skomercjalizowanego na podstawie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". W konsekwencji skarżąca - samoistny posiadacz obu działek w toku postępowania twierdził, że jest w stanie wykazać zarówno fakt pozostawania gruntu wchodzącego w skład linii kolejowych do dnia 31 maja 2003 roku w posiadaniu samoistnym A S.A. lub jej poprzedników prawnych, co najmniej 30 – letni okres posiadania samoistnego, jak też, iż posiadanie samoistne nie zostało przerwane. Powyższe natomiast zwalnia skarżącego od obowiązku wypłacenia odszkodowania. Przedmiotem postępowania organów obu instancji jest zatem w niniejszej sprawie ustalenie, czy w rzeczywistości istnieją okoliczności wyłączające konieczność ustalenia odszkodowania. Aby właściwie ocenić okoliczności faktyczne podniesione przez skarżącego w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie co ustawodawca rozumie przez pojęcie "posiadanie samoistne" nieruchomości. Co prawda w przepisach ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" brak jest odesłania do przepisów kodeksu cywilnego, jednakże dla właściwego ustalenia treści pojęcia "posiadanie samoistne" konieczne jest sięgnięcie do definicji zawartej w art. 336 k.c.. Zgodnie z tym przepisem posiadaczem samoistnym jest ten, kto rzeczą faktycznie włada jak właściciel. Przepis art. 339 k.c. formułuje natomiast domniemanie, że ten, kto rzeczą faktycznie włada jest posiadaczem samoistnym. Z przepisu art. 340 k.c. wynika natomiast domniemanie ciągłości posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania. Powyższe przepisy określają zarówno istotę jak też elementy posiadania samoistnego. Stan posiadania tworzą łącznie fizyczny element władania rzeczą (corpus), oraz element zamiaru władania rzeczą dla siebie (animus). Najogólniej rzecz biorąc element corpus oznacza, że pewna osoba znajduje się w sytuacji, która pozwala na korzystanie z rzeczy w taki sposób, jak to mają prawo czynić osoby, którym przysługuje do rzeczy określone prawo, dzięki czemu to co uprawnionemu wolno, to posiadacz faktycznie może. Animus oznacza wolę wykonywania względem rzeczy określonego prawa dla siebie. Inaczej mówiąc, posiadaczem rzeczy jest ten kto włada rzeczą i postępuje z nią jak osoba, której przysługuje do niej prawo własności lub inne prawo. Z art. 336 k.c. wynika, że kodeks zna dwa rodzaje posiadania: posiadanie samoistne i posiadanie zależne. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto włada nią jak właściciel, natomiast posiadaczem zależnym jest ten kto włada rzeczą w zakresie innego prawa aniżeli prawo własności. Posiadaczem samoistnym jest więc ten, kto tak z rzeczą postępuje jak właściciel, wyrażając przy tym wolę wykonywania względem niej prawa własności, posiadaczem zaś zależnym jest ten, kto władając rzeczą nie rości sobie prawa własności, lecz postępuje z rzeczą tak jak osoba, której przysługuje do niej inne prawo (Jerzy Ignatowicz - Prawo rzeczowe, Państwowe Wydawnictwa Naukowe, Warszawa 1979, str. 274). W tym miejscu należy zauważyć, jak słusznie podniesiono w skardze, że do rozpoznania sprawy nie mają zastosowania przepisy kodeksu cywilnego dotyczące instytucji zasiedzenia, ani też przerwania biegu przedawnienia roszczeń (art. 123 k.c.). Co prawda organy obu instancji nie powołują się wprost na przepisy kodeksu cywilnego, jednakże z treści uzasadnień wynika, że rozważana jest instytucja przerwania biegu posiadania poprzez odniesienie do czynności ujawnienia aktualnego stanu prawnego w księdze wieczystej. Takie analogie są, zdaniem Sądu, zbyt daleko idące, że względu na okoliczność, że przedmiotowe odszkodowanie jest ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, a nie według przepisów kodeksu cywilnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że ustalony przez organy stan faktyczny wskazuje na fakt posiadania samoistnego przedmiotowych działek przez skarżącą - A Spółka Akcyjna z siedzibą w W. Uszło uwadze organów obu instancji, że przedmiotowe działki od czasu budowy na tym terenie kolei wchodzą w skład czynnej linii kolejowej nr [...] relacji R. –H. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżąca eksploatując tę linię, dokonując jej bieżącej konserwacji, oraz wykonując inne zabiegi (odśnieżanie, koszenie trawy na nasypie) związane z zapewnieniem bezpiecznego przejazdu pociągów, włada tym terenem jak właściciel. W tym przypadku rozstrzygające znaczenie ma rozległy zakres władania rzeczą, na wzór właściciela. Podnoszona przez właściciela terenu - B z siedzibą w W. okoliczność uiszczania w okresie od 1996 roku do 2003 roku podatku od przedmiotowych nieruchomości nie jest, zdaniem Sądu, okolicznością wyłączająca możliwość dokonania powyższego ustalenia. Należy zauważyć, że okoliczność ta, nie mająca zasadniczego znaczenia w sprawie, nie została do końca wykazana, ponieważ z dostarczonych przez B dokumentów nie wynika, jakich działek dotyczyły wnoszone opłaty. Dopiero w 2001 r. B dokonała wznowienia granic stanowiących jej własność działek, przy czym co do działki nr [...] (przed podziałem) dokonano ustalenia, że stanowi ona część nasypu kolejowego. Okoliczności wskazują także na jednoznaczny zamiar skarżącej władania rzeczą dla siebie, czyli dalszego eksploatowania czynnej linii kolejowej, co od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" czyni dalej jako użytkownik wieczysty przedmiotowych nieruchomości. Zdaniem sądu organy błędnie spostrzegły okoliczność ujawnienia prawa własności B z siedzibą w W. do przedmiotowej nieruchomości w Księdze Wieczystej nr [...] w dniu 30 listopada 1993 roku, jako datę przerwania biegu terminu samoistnego posiadania przedmiotowych gruntów przez A S.A.. Powyższe zostało wywiedzione z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm. gdzie ustawodawca zamieścił domniemanie, iż prawo jawne z księgi wieczystej odzwierciedla jej stan prawny. Zgodnie z obowiązującym orzecznictwem zmiana właściciela w czasie gdy rzecz jest w samoistnym posiadaniu innego podmiotu nie wpływa na ciągłość tego posiadania. W orzecznictwie tym wskazuje się, że posiadanie samoistne może wchodzić w grę nie tylko w sytuacji, gdy posiadacz jest przekonany o swoich uprawnieniach właściciela, lecz także wówczas gdy wie, że nie jest właścicielem. Kwestia ta bowiem rzutuje jedynie na dobrą lub złą wiarę posiadania, niemniej podkreśla się również w tym drugim przypadku konieczność wykonywania przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa, a mówiąc inaczej, że wszystkie dyspozycje posiadacza powinny swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 1994 r. sygn. akt III CRN 18/94 - LEX nr 137701, postanowienie SN z dnia 28 kwietnia 1999 r., sygn. akt I CKN 430/98, OSNC 1999/11/98). Posiadanie samoistne z natury dotyczy rzeczy, które są własnością osoby trzeciej, wobec czego zmiana właściciela nie ma znaczenia dla ciągłości takiego posiadania. Teoretycznie jedyną istotną zmianą byłoby nabycie własności przez dotychczasowego posiadacza samoistnego, co spowodowałoby wygaśnięcie takiego posiadania, ponieważ właściciel rzeczy nie może być jednocześnie jej samoistnym posiadaczem - zakres tych praw pokrywa się. Wobec błędnego stwierdzenia, iż ujawnienie w księdze wieczystej kolejnego właściciela przerywa bieg samoistnego posiadania, organy zaniechały dalszych ustaleń pozwalających na ocenę, czy w przedmiotowej sprawie skarżąca - Polskie A z siedzibą w W. może wykazać się 30 –letnim okresem samoistnego posiadania spornych działek. W szczególności nie dokonano ustaleń na okoliczność kto był poprzednim właścicielem przedmiotowych działek. Jest to okoliczność o tyle istotna, że przed dniem 1 lutego 1989 roku, wobec obowiązywania zasady jednolitej własności państwowej, przedsiębiorstwo państwowe nie mogło samoistnie posiadać nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa (por. wyrok SN z 10 lipca 2008 r. III CKS 73/08). Zatem w przypadku gdyby przedmiotowe działki przed 1 lutego 1989 roku, przez jakiś czas stanowiły własność Skarbu Państwa okoliczność ta mogłaby wykluczyć ustalenie 30 letniego nieprzerwanego okresu ich posiadania przez skarżącą. Natomiast w przypadku gdyby sporne nieruchomości stanowiły przed przekazaniem ich B z siedzibą w W., własność podmiotu innego niż Skarb Państwa, możliwe byłoby zaliczenie okresu posiadania Skarbu Państwa wykonywanego przed 1 lutego 1989 r. do okresu posiadania samoistnego skarżącej - A z siedzibą w W., o ile nastąpiło przeniesienie tego posiadania (por. Postanowienie sądu Najwyższego – Izba Cywilna z dnia 25 stycznia 2006 r. I CSK 11/2005 – Lex Polonica nr 410546). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Ponownie rozpoznając sprawę organy administracji winny uwzględnić wskazania Sądu, oraz dokonaną w uzasadnieniu wyroku ocenę prawną obowiązujących przepisów. Starosta powinien w pierwszej kolejności uzupełnić stan faktyczny sprawy o dokonanie wyżej opisanych ustaleń. Po ich dokonaniu powinien dokonać oceny ustalonego stanu faktycznego z uwzględnieniem przytoczonych w treści uzasadnienia uwag dotyczących pojęcia "samoistnego posiadania". Powinien także rozważyć szczegółowo okoliczność, czy skarżąca, oraz jej poprzednicy prawni, może wylegitymować się 30 letnim okresem samoistnego posiadania przedmiotowych działek, co wykluczałoby możliwość ustalenia odszkodowania. Na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Na podstawie art. 200 w związku z art. 202 § 2 i art. prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd, w związku z uwzględnieniem skargi, uwzględnił wniosek skarżącej o zwrot kosztów postępowania i zasądził na jej rzecz od organu tytułem zwrotu poniesionych kosztów wpisu sądowego kwotę 1627,00 zł., oraz tytułem zwrotu kosztów zastępstwa kwotę 3800,00 zł..

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło