III SA/Wa 961/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hieronim Sęk, Sędziowie Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Asesor WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant Anna Kurdej, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2008 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty opłaty skarbowej oddala skargę III SA/Wa 961/08 UZASADNIENIE Wnioskami z dnia 29 grudnia 2006 r., nadanymi w urzędzie pocztowym w dniu 30 grudnia 2006 r., A. Z. zwróciła się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. o udostępnienie ksiąg stanu cywilnego za lata 1965 – 2006. Do każdego wniosku dołączyła naklejone znaki opłaty skarbowej - w sumie na kwotę 3990 zł. Zastrzegła, że jeśli wydanie decyzji zgodnie z jej wnioskiem (udostępnienie ksiąg) nie będzie możliwe, wnosi o przekazanie kopii podań do właściwego organu podatkowego w celu zwrotu uiszczonej opłaty skarbowej. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2007 r. Kierownik USC w B. odmówił udostępnienia ksiąg. Kopie podań o udostępnienie ksiąg Kierownik USC przesłał do organu podatkowego, tj. Wójta Gminy B.. Pismem z dnia 8 marca 2007 r. Wójt Gminy B. odesłał Skarżącej złożone wnioski wraz z nieskasowanymi znakami opłaty skarbowej. Pismem z dnia 20 kwietnia 2007 r. Skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy B. o stwierdzenie nadpłaty opłaty skarbowej. We wniosku tym uznała, że wobec wydania postanowienia z dnia 2 lutego 2007 r. opłata skarbowa została pobrana, choć organ (Kierownik USC) bezpodstawnie nie skasował opłaty, Wójt zaś bezpodstawnie odesłał wnioski Skarżącej. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. Wójt Gminy B. odmówił stwierdzenia nadpłaty opłaty skarbowej. Organ, wskazując na art. 165 § 4 Ordynacji podatkowej, podkreślił, że wnioski skarżącej wpłynęły do Kierownika USC w dniu 8 stycznia 2007 r. W tej dacie obowiązywała już ustawa z dnia 16 listopada 2006 r. o płacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), która wykluczała wnoszenie opłaty skarbowej poprzez znaki takiej opłaty oraz stanowiła, że znaki takie tracą ważność. Opłata za wnioski Skarżącej została więc nieprawidłowo uiszczona, brak zatem podstaw prawnych do stwierdzenia nadpłaty. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca oceniła, że pismami z dnia 29 grudnia 2006 r. wszczęte zostało nie postępowanie podatkowe, lecz postępowanie, do którego mają zastosowanie przepisy Kpa. Wnioski zostały złożone w terminie obowiązywania znaków opłaty skarbowej – obowiązek zapłaty opłaty skarbowej, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej z dnia 9 września 2000 r., powstaje z chwilą wystąpienia z wnioskiem o dokonanie czynności urzędowej. Z kolei, zgodnie z art. 19 aktualnie obowiązującej ustawy o opłacie skarbowej, jeśli wystąpiono z wnioskiem o dokonanie czynności w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. Te natomiast (art. 12 ust. 3 punkt 1 poprzedniej ustawy) zobowiązują do zwrotu opłaty skarbowej. Postępowanie podatkowe zostało wszczęte, w ocenie Skarżącej, dopiero po uprawomocnieniu się postanowienia z dnia 2 lutego 2007 r. Pierwotnym postępowaniem było postępowanie administracyjne w kwestii udostępnienia ksiąg aktów stanu cywilnego, postępowanie podatkowe stanowiło natomiast konsekwencję merytorycznego, negatywnego rozpatrzenia podań o udostępnienie ksiąg. Treść postanowienia z dnia 2 lutego 2007 r. spowodowała zaistnienie u Skarżącej uprawnienia do uzyskania stwierdzenia nadpłaty. Fakt, że po dniu 31 grudnia 2006 r. znaki opłaty skarbowej utraciły moc nie ma więc w sprawie znaczenia. Organ pominął poza tym, według Skarżącej, iż w dniu 26 lipca 2007 r. weszła w życie ustawa z dnia 13 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 128, poz. 883), która ponownie pozwalała uiszczać opłatę skarbową znakami takiej opłaty nabytymi i niewykorzystanymi przed 1 stycznia 2007 r. Ponadto Skarżąca wskazała, iż organ nie zaliczył w poczet materiału dowodowego dowodu w postaci potwierdzenia nadania korespondencji do Kierownika USC w dniu 30 grudnia 2006 r., a ponadto, że decyzja Wójta nie odnosi się do tego dowodu oraz zawiera sprzeczność wewnętrzną, polegającą na tym, iż uznano nieskuteczność uiszczenia opłaty w znakach tej opłaty, choć jednocześnie merytorycznie rozpoznano podania wydając postanowienie z dnia 2 lutego 2007 r. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy decyzję z [...] września 2007 r. i powtórzyło zawartą tam argumentację. W ocenie SKO nie można mówić o obowiązku zwrotu opłaty w sytuacji, gdy nie została ona prawidłowo zapłacona. Po dniu 1 stycznia 2007 r., aż do 26 lipca 2007 r., opłaty skarbowej nie można było natomiast wnosić przez znaki tej opłaty. Nieuiszczenie opłaty skarbowej nie ma wpływu na obowiązki organu, do którego zwrócono się o dokonanie określonej czynności, a skutkuje jedynie powstaniem zaległości podatkowej. Organ odwoławczy uznał ponadto, że czynność urzędowa w postaci udostępnienia ksiąg stanu cywilnego nigdy nie była i nadal nie jest obciążona obowiązkiem uiszczenia opłaty skarbowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję SKO Skarżąca powtórzyła swoje stanowisko zawarte w odwołaniu od decyzji z dnia [...] września 2007 r., zaś w odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie i powtórzył swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podzielić należy stanowisko Skarżącej, że miarodajny dla oceny, czy w związku ze zmianą ustawy dotyczącej opłaty skarbowej opłata ta została skutecznie wniesiona, nie jest dzień otrzymania stosownego podania, wraz ze znakami opłaty, przez organ administracji publicznej, lecz dzień nadania podania w urzędzie pocztowym. W niniejszej sprawie był to dzień 30 grudnia 2006 r., a więc dzień, w którym obowiązywała jeszcze ustawa z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 253, poz. 2532 ze zm.). W tym dniu w sprawach, w których wymagana była opłata skarbowa, dopuszczalne było jej uiszczanie znakami takiej opłaty. Jako bezsporne Sąd ocenił ponadto, że skarżąca nadała swoje wnioski w urzędzie pocztowym w dniu 30 grudnia 2006 r., zatem nie można czynić organom zarzutu, iż nie przeprowadziły one dowodu z kopii dokumentu nadania tych wniosków. Podzielić ponadto należy ocenę skarżącej, że w dniu 30 grudnia 2006 r. nie zostało wszczęte postępowanie podatkowe w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty. Tego dnia skarżąca zainicjowała jedynie postępowanie w sprawie udostępnienia jej ksiąg stanu cywilnego, i choć – w ocenie Sądu – nie stosuje się do tego postępowania przepisów Kpa, to nie stosuje się też do niego przepisów Ordynacji podatkowej. O takim postępowaniu podatkowym w przedmiocie nadpłaty nie można też jednak mówić w związku z zawartym we wniosku z dnia 29 grudnia 2006 r. żądaniem ewentualnego przekazania podań do właściwego organu podatkowego, w razie, "jeśli wydanie w tym zakresie decyzji zgodnej z wnioskiem nie będzie możliwe". Ordynacja podatkowa nie zna instytucji warunkowego wniosku o wszczęcie postępowania podatkowego w tym sensie, że ziszczenie się warunku oznacza wszczęcie postępowania podatkowego z chwilą złożenia wniosku. W niniejszej sprawie postępowanie podatkowe wszczęte zostało najwcześniej z dniem odmowy udostępnienia skarżącej ksiąg stanu cywilnego. Choć odmowa taka nie wymagała formy postanowienia (postanowienie, jako jedną z form działania administracji, wydaje się w sformalizowanym postępowaniu, np. administracyjnym albo podatkowym), to jednak w dniu 2 lutego 2007 r. (a dokładnie – z chwilą odbioru przez Skarżącą "postanowienia" z dnia 2 lutego 2007 r.) Kierownik USC w B. zakomunikował Skarżącej swoją wolę odmowy udostępnienia jej ksiąg. Wtedy dopiero aktualne stało się żądanie Skarżącej przekazania kopii jej podań o udostępnienie ksiąg, wraz ze znakami opłaty, do właściwego organu podatkowego w celu stwierdzenia nadpłaty. Powyższe rozróżnienie na postępowanie w przedmiocie udostępnienia ksiąg stanu cywilnego i postępowanie podatkowe Sąd czyni w celu podkreślenia skutków złożenia wniosków z dnia 30 grudnia 2006 r. Wnioski te nie wszczęły żadnego postępowania administracyjnego. Skarżąca składając je wniosła o dokonanie przez Kierownika USC czynności materialno – technicznej, jaką miało być udostępnienie ksiąg za poszczególne lata. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy z dnia 9 września 2000 r. o opłacie skarbowej, przedmiotem takiej opłaty były enumeratywnie wymienione podania i załączniki do podań, czynności urzędowe organów administracji, zaświadczenia, zezwolenia i dokumenty. Czynność materialno – techniczna polegająca na udostępnieniu ksiąg stanu cywilnego nigdy nie była przedmiotem opłaty skarbowej. Ponadto, wbrew twierdzeniu Skarżącej, nie wydaje się wskutek wniosku o takie udostępnienie żadnej decyzji administracyjnej lub postanowienia (z wartości znaków opłaty skarbowej naklejonych na każdy wniosek wynika, że Skarżąca potraktowała swoje wnioski jako obciążone obowiązkiem opłaty skarbowej wynikającym z pozycji I.1 oraz II. 5 wymienionego załącznika). Prowadzi to do wniosku, że Skarżąca zażądała czynności, z którą obowiązek opłaty nie był związany, i to niezależnie od wyniku tego postępowania, tzn. niezależnie od tego, czy wskutek wniosku udostępnione zostałyby księgi stanu cywilnego, czy też – jak to ostatecznie miało miejsce w niniejszej sprawie – księgi nie zostałyby udostępnione. Niezasadnie więc argumentuje Skarżąca, że wskutek wydania "postanowienia" z dnia 2 lutego 2007 r. Kierownik USC potwierdził obowiązek uiszczenia opłaty, gdyż merytorycznie, choć odmownie rozpatrzył wnioski z dnia 30 grudnia 2006 r. W ocenie Sądu Kierownik USC w B. postąpił więc prawidłowo nie kasując znaków opłaty, zaś Wójt Gminu B. prawidłowo postąpił zwracając Skarżącej przesłane podania wraz z tymi znakami. Kasować bowiem należy tylko te znaki opłaty skarbowej, które inkorporują opłatę należną (vide § 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 25 lipca 2006 r. w sprawie sposobu zapłaty i zwrotu opłaty skarbowej, Dz. U. Nr 137, poz. 975, który to przepis nakazuje kasować tylko te znaki opłaty, jakie uiszczono w związku z powstaniem obowiązku jej uiszczenia). Stosownie natomiast do art. 12 ust. 1 punkt 3 ustawy z dnia 9 września 2000 r., o zwrocie opłaty skarbowej można mówić tylko wtedy, gdy pomimo zapłacenia (należnej) opłaty nie dokonano czynności urzędowej. Art. 6 punkt 1 i 2 ustawy z dnia 9 września 2000 r. określa moment powstania obowiązku zapłaty opłaty skarbowej – jest nim mianowicie m.in. chwila wniesienia podania oraz wystąpienia o dokonanie czynności urzędowej (analogicznie tę kwestię reguluje art. 6 obowiązującej obecnie ustawy o opłacie skarbowej). Konsekwentnie przyjąć należy, że obowiązek ten powstawał w tych momentach tylko w tych przypadkach, w których dana czynność, np. wniesienie podania, obiektywnie obciążona była takim obowiązkiem. Ponieważ jednak, jak wyżej wyjaśniono, obowiązek zapłaty opłaty w niniejszej sprawie w ogóle nie istniał, to nie można stwierdzić, że do Skarżącej stosował się art. 6 ustawy z dnia 9 września 2000 r., i że w dniu 30 grudnia 2006 r. skarżąca zapłaciła (nadpłaciła) opłatę skarbową. W ocenie Sądu nadpłata ta nastąpić mogłaby (gdyby zastosowano poprawną formę) z chwilą wpływu jej wniosków do Kierownika USC w B., co – jak słusznie oceniły organy – nastąpiło w dniu 8 stycznia 2007 r. W tej dacie jednak nie istniała możliwość zapłaty opłaty w formie znaków opłaty. W konsekwencji sam wpływ wniosków nie skutkował uiszczeniem opłaty z powodu niedochowania przewidzianej, dopuszczalnej prawem formy opłaty. W sprawie nie ma znaczenia, że od dnia 26 lipca 2007 r. przywrócona została możliwość uiszczania opłaty skarbowej znakami takiej opłaty. Pominięcie tej okoliczności przez organy nie może być więc uznane za naruszenie wymogu prawidłowego uzasadnienia prawnego wydanych decyzji. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę. Zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.