I OSK 224/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech, Sędzia del. NSA Grażyna Radzicka (spr.), Sędzia NSA Wojciech Chróścielewski, Protokolant Kamil Wertyński, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 października 2008r. sygn. akt II SA/Kr 75/08 w sprawie ze skargi M. M. o wznowienia postępowania sądowego w sprawie II SA/Kr 429/03 w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 28 października 2008 r. sygn. II SA/Kr 75/08 oddalił skargę M. M. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Kr 429/03. Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy. Skarżący M. M. w złożonej skardze domagał się wznowienia postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 429/03 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skargę swą uzasadniał twierdząc, że w sprawie zakończonej prawomocnym postanowieniem Sądu z dnia 29 października 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 429/03 został pozbawiony możności działania, a jako podstawę wznowienia postępowania wskazał przepis art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący podał, że 17 lutego 2003 r. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargę na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia [...] grudnia 2002 r. w przedmiocie wywłaszczenia. Wezwanie do uzupełnienia braków skargi skierowane na adres skarżącego zostało zwrócone z adnotacją "adresat wyprowadził się". W związku z powyższym postępowanie sądowe zostało zawieszone postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2003 r., a następnie umorzone postanowieniem Sądu z dnia 29 października 2007 r. Skarżący w skardze o wznowienie postępowania zarzucał, że Poczta Polska wprowadziła w błąd Sąd rozpoznający sprawę, bowiem od 2002 r. mieszka pod adresem wskazanym w skardze. Na dowód tego przedłożył kserokopię dowodu osobistego. Ponadto podnosił, że przeznaczony dla niego odpis postanowienia o zawieszeniu postępowania sądowego wraz z uzasadnieniem, pozostawiono w aktach ze skutkiem doręczenia. Natomiast odpis postanowienia o umorzeniu postępowania sądowego został przesłany skarżącemu na adres podany w skardze. Przesyłka pocztowa zawierająca w/w postanowienie była dwukrotnie awizowana i została zwrócona do Sądu. Skarżący oświadczył w skardze, że o postanowieniu z dnia 29 października 2003 r. i o zakończeniu postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 429/03 dowiedział się w dniu 31 grudnia 2007 r. Skarga o wznowienie postępowania nadana została przez skarżącego w przesyłce listowej w dniu 25 stycznia 2008 r. Wojewoda Świętokrzyski wobec żądań skargi o wznowienie postępowania sądowego nie zajął stanowiska podając, że skarga dotyczy kwestii proceduralnych przed Sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając skargę o wznowienie postępowania stwierdził, że w myśl art. 271 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia postępowania, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Skarżący domagał się wznowienia postępowania w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 429/03 na podstawie art. 271 pkt 2 P.p.s.a., zarzucając, że na skutek naruszenia przepisów postępowania związanych z doręczaniem przesyłek sądowych został pozbawiony możności działania w sprawie, gdyż wezwanie o uzupełnienie braków skargi zostało wysłane do skarżącego na adres podany w skardze i wróciło z adnotacją poczty, że adresat wyprowadził się, gdy tymczasem skarżący pod wskazanym adresem cały czas mieszkał. Dalej Sąd Wojewódzki stwierdził, że postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2003 r. Sąd zawiesił postępowanie sądowe, a następnie postanowieniem z dnia 29 października 2007 r. postępowanie sądowe zostało umorzone. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem o umorzeniu postępowania sądowego został wysłany na adres podany przez skarżącego w skardze, przesyłka pocztowa została zwrócona z adnotacją "nie podjęto w terminie" po dokonaniu w dniu 6 grudnia 2007 r. powtórnego awiza. Wobec tego nastąpiło jej doręczenie zgodnie z art. 73 P.p.s.a., w dniu 13 grudnia 2007 r. Termin zatem do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego postanowienia upłynął w dniu 14 stycznia 2008 r. Skarżący natomiast, jak wynika ze skargi o wznowienie postępowania sądowego, o wydaniu postanowienia z dnia 29 października 2007 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Kr 429/03 dowiedział się w dniu 31 grudnia 2007 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji w tym też czasie ustała niemożność działania skarżącego w powyższej sprawie, gdyż w tej dacie wspomniane postanowienie z dnia 29 października 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 429/03 nie było jeszcze prawomocne i możliwe było wniesienie od tego postanowienia skargi kasacyjnej. Sąd podkreślił, że przepis art. 270 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego, od którego nie przysługuje środek odwoławczy. Podstawą wznowienia postępowania jest między innymi pozbawienie strony możności działania w tej sprawie na skutek naruszenia przepisów postępowania. Nie można jednak żądać wznowienia postępowania jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia w sprawie niemożność działania ustała (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Chodzi tutaj o sytuację, w której strona miała możność działania w toku postępowania, poprzez złożenie zwykłego środka odwoławczego (por. Kodeks postępowania cywilnego Komentarz – Tom I pod redakcją K. Piaseckiego wydawnictwo C. H. Beck str. 1334-1338, Komentarz do Kodeksu Postępowania Cywilnego, Część pierwsza, Postępowanie rozpoznawcze, T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska str. 854-857). Ponieważ w przedmiotowej sprawie postanowienie o umorzeniu postępowania zostało doręczone w dniu 13 grudnia 2007 r., natomiast o treści postanowienia skarżący dowiedział się w dniu 31 grudnia 2007 r., zatem w terminie do dnia 14 stycznia 2008 r. miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej i z tych powodów Sąd uznał, że skarga o wznowienie postępowania nie jest uzasadniona i nie mogła zostać uwzględniona z powodów określonych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł M. M. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Powołując się na art.. 173 § 1 i 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarżący żądał uchylenia zaskarżonego wyroku w całości. Z treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wynikało, że wprawdzie dnia 31.12.2007 r. skarżący dowiedział się o umorzeniu zawieszonego postępowania, jednakże pełną wiedzę o treści postanowienia dnia 18 stycznia 2008 r. uzyskał wówczas, kiedy to otrzymał przesyłkę z Sądu zawierającą postanowienie o umorzeniu postępowania z dnia 29.10.2007 r. Dnia 24.01.2008 r. skarżący przejrzał akta, a 25.01.2008 r. złożył skargę o wznowienie postępowania., Stąd w ocenie skarżącego nie z jego winy doszło do uchybienia terminu we wniesieniu skargi kasacyjnej lecz błędnego pouczenia pracownika Sądu, aby dnia 31.12.2007 r. złożył wniosek o ponowne doręczenie przesyłki uprzednio awizowanej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) – zwanej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z przesłanek wymienionych w art.. 183 § 2 P.p.s.a. nie wystąpiła, stąd też kontrola instancyjna ograniczała się jedynie do zbadania zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej nie wskazują, jakim przepisom ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej P.p.s.a. uchybił Sąd pierwszej instancji, a jedynie w opisowej formie wskazują na błędny pogląd Sądu, iż skarżący od dnia 31 grudnia 2007 r., a więc przed uprawomocnieniem orzeczenia o umorzeniu postępowania nie był pozbawiony możliwości działania. Zarzut ten w świetle twierdzeń skarżącego należy uznać za chybiony, gdyż jak sam przyznaje – dnia 31 grudnia 2007 r. uzyskał wiedzę, że postępowanie zostało umorzone. Niemożność działania, a więc niemożność obrony swoich praw, jest pozbawieniem strony możliwości podejmowania w postępowaniu czynności procesowych. Zarówno skarga kierowana do Sądu pierwszej instancji jak i skarga kasacyjna nie wskazują na to, aby od dnia 31 grudnia 2007 r. do daty uprawomocnienia postanowienia, a więc przez okres dwóch tygodni, M. M. nie mógł uzyskać rzetelnej wiedzy w przedmiocie treści zapadłego postanowienia, gdyż o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wówczas, gdy strona nie ma w ogóle możliwości działania. W rozpoznawanej sprawie to skarżący oczekiwał na ponowne doręczenie uprzednio awizowanej przesyłki, nie wykazując, aby obrany sposób był jedynym możliwym, a każde inne działanie i podejmowanie czynności procesowych było niemożliwe. Wskazać należy, że przy ocenie pozbawienia strony możliwości działania niezbędnym jest rozważenie związku przyczynowo – skutkowego. W tym przedmiocie nie można wywodom Sądu pierwszej instancji poczyni/ć zarzutu wadliwości czy też błędu w wykładni przepisu art. 271 pkt 2 P.p.s.a. Ubocznie należy jedynie wskazać, że jakkolwiek Sąd w skarżonym wyroku prawidłowo wskazuje, że od postanowienia wydanego na podstawie art. 130 § 1 P.p.s.a., które kończy postępowanie w sprawie, przysługuje skarga kasacyjna, to pouczenie w sprawie II SA/Kr 429/03 dołączone do postanowienia z 29.10.2007 r. mówi o zażaleniu. Błędne pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia nie pozostaje bez wpływu na uprawnienia procesowe strony, z tym że są to uprawnienia w sprawie zakończonej umorzeniem postępowania, a nie w sprawie poddanej kontroli instancyjnej, której przedmiotem była skarga o wznowienie postępowania. Z powyższych względów, skoro skarga kasacyjna okazała się być oparta na nieusprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.