I SA/Gl 919/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Teresa Randak,, Sędzia WSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Milena Olczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi W. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. w Dz.U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami), art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. w Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami), utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela – Burmistrza Gminy i Miasta C. z dnia [...] roku, nr [...], którym organ ten uznał zarzuty zgłoszone przez W. P. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną : Pismem z dnia 12 czerwca 2007 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wystąpił do Burmistrza Gminy i Miasta C. o zajęcie stanowiska w związku z wniesionym przez W. P. zarzutem na czynność egzekucyjną zajęcia wynagrodzenia, dokonaną przez organ egzekucyjny na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] roku, nr [...], obejmującego należność z tytułu mandatu karnego nałożonego przez Straż Miejską. Powołanym wyżej postanowieniem z dnia [...] roku wierzyciel uznał zarzuty za nieuzasadnione. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że w rozpatrywanej sprawie żadna z przewidzianych w art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji okoliczności nie wystąpiła, a zatem wniosek zobowiązanego nie mógł zostać uwzględniony. W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł o jego zmianę i uznanie zarzutów z dnia 9 czerwca 2007 roku za uzasadnione. Wskazał na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie uprawnienia straży miejskiej do używania fotoradarów i podniósł zarzut co do nieistnienia (jednocześnie wygaśnięcia) obowiązku, stwierdzając, że obowiązek zapłaty nie może istnieć jako że powstał w wyniku naruszenia prawa. Odnosząc się do zarzutów zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności wskazało, iż podstawowe znaczenie dla oceny zarzutu zgłoszonego przez zobowiązanego mają przepisy ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 roku – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz.U. na 106, poz. 1148 z późniejszymi zmianami). W myśl art. 100 tej ustawy, ściąganie grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego następuje w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Grzywna ta stanowi dochód budżetu jednostki samorządu terytorialnego w sytuacji, gdy grzywnę nałożył funkcjonariusz organu podległego władzom tej jednostki. Jednocześnie zgodnie z art. 101 § 1 ustawy, prawomocny mandat karny podlega uchyleniu, jeżeli grzywnę nałożono za czyn niebędący czynem zabronionym jako wykroczenie. Uchylenie następuje na wniosek ukaranego złożony w zawitym terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się mandatu lub z urzędu. Uprawnionym do uchylenia prawomocnego mandatu karnego jest sąd właściwy do rozpoznania sprawy, na którego obszarze działania została nałożona grzywna (§ 2). Podkreśliło także, iż zgodnie z art. 190 ust. 4 Konstytucji R.P., orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne rozstrzygnięcie w innych sprawach (inne niż rozstrzygane w formie orzeczenia sądowego lub decyzji administracyjnej) stanowi podstawę do wznowienia postępowania lub podjęcia innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym w przepisach właściwych dla danego postępowania. W końcowej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy podkreślił, że ze wskazanej wyżej regulacji jednoznacznie wynika, że nałożony mandat karny nie traci swojej ważności z mocy samego prawa, lecz wymaga – w określonych przypadkach – wyeliminowania w trybie wskazanym w przepisach prawa Podniósł, że w rozpatrywanej sprawie mandat karny nałożony na W. P. nie został wyeliminowany z obrotu prawnego, a zatem jest rozstrzygnięciem ważnym, co skutkuje istnieniem obowiązku wynikającego z jego treści. Nie można więc przyjąć – jak chce tego zobowiązany – że wskazany obowiązek wygasł lub w ogóle nie istniał. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach W. P. zarzucił naruszenie postanowień Trybunału Konstytucyjnego poprzez uznanie, że mandat wystawiony przez straż miejską z naruszeniem prawa może być podstawą do wystawienia tytułu wykonawczego i prowadzenia egzekucji. Jednocześnie wniósł o zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu rozstrzygnięcia skargi, anulowanie wystawionego mu tytułu egzekucyjnego oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem postanowienie będące przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia stwierdzić należy, że stan faktyczny sprawy nie budził wątpliwości i zawarł się w ustaleniu, że w dniu [...] roku strażnik Straży Miejskiej w C. nałożył na W. P. mandat karny kredytowany w kwocie [...] złotych za przekroczenie dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym, który ukarany przyjął i zobowiązał się uiścić grzywnę w wyznaczonym terminie. Popełnienie wykroczenia zostało stwierdzone fotoradarem. Mandat ten stał się podstawą tytułu egzekucyjnego nr [...]. Pismem z dnia 8 czerwca 2007 roku zobowiązany wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 pkt 1 ustawy egzekucyjnej). Poza sporem było również, że wyrokiem z dnia 22 marca 2007 roku, sygn. akt U 1/07, opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 28 marca 2007 roku (Dz.U. nr 53, poz. 359) Trybunał Konstytucyjny orzekł, że § 17 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz ust. 2 w zakresie czynności wskazanych w § 17 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2002 roku w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U., z 2003 roku, nr 14, poz. 144 z późniejszymi zmianami) jest niezgodny z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 roku, nr 108, poz.908 z późniejszymi zmianami) oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przypomnieć również należy, że postępowanie egzekucyjne służy doprowadzeniu do realizacji przez zobowiązanego jego obowiązku, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst w Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami). Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. Nie jest to etap postępowania, na którym decyduje się o istnieniu obowiązku i jego wymiarze, takie kwestie rozstrzygają się na etapie postępowania administracyjnego. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, jak stanowi o tym art. 29 § 1 powołanej wyżej ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jest to przepis o kluczowym znaczeniu dla określenia uprawnień organu egzekucyjnego. Nie można przy tym tracić z pola widzenia wykładni art. 33 tej ustawy, wymieniającego zarzuty, jakie zobowiązany może zgłosić w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei zgodnie z art. 34 § 1 ustawy zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 pkt 1 – 7 , 9 i 10, a przy egzekucji o charakterze niepieniężnym – także na podstawie art. 33 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1 – 5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zatem organ egzekucyjny związany jest stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1 – 5 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2003 roku, sygn. akt I SA/Ka 146/02, P. Przybysz – Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz. Wydawnictwo Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2003, str. 136). W rozpatrywanej sprawie zobowiązany zgłosił zarzut co do nieistnienia obowiązku. W ocenie Sądu, rozpoznającego tę sprawę, organ egzekucyjny zasadnie zakwalifikował opisany zarzut jako wypełniający dyspozycję art. 33 pkt. 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie bowiem z art. 33 u.p.e. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być między innymi wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku (pkt 1). Przy takiej kwalifikacji zarzutu, Naczelnik Urzędu Skarbowego miał obowiązek uzyskać stanowisko wierzyciela, stosownie do przepisu art. 34 § 1 u.p.e., gdyż zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 pkt 1-7 (...), organ egzekucyjny rozpatruje dopiero po uzyskaniu stanowiska wierzyciela. Organ egzekucyjny nie tylko musi uzyskać stanowisko, ale również jest nim związany w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z samym postępowaniem egzekucyjnym, ale dotyczą postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2000 roku, III SA 1902/99 niepubl.) Organ ten, badając dopuszczalność egzekucji, nie jest uprawniony do ustalenia, czy obowiązek wskazany w tytule wykonawczym nadal istnieje, jedynie bada tytuł egzekucyjny, przed przystąpieniem do egzekucji, pod kątem dopuszczalności egzekucji administracyjnej (art. 29 u.p.e.). Wskazać również należy, że to właśnie nowelizacja z 2001 roku (ustawa z dnia 6 września 2001 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. Nr 125, poz. 1368) wprowadziła związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w sprawie zarzutów wniesionych na podstawie art. 33 pkt 1-5. W uprzednio obowiązującym stanie prawnym organ egzekucyjny był zobowiązany jedynie do uzyskania stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów. Należy jednakże zauważyć, że także w tamtym okresie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego obowiązywał pogląd o związaniu organu egzekucyjnego odpowiedzią wierzyciela na zarzuty. W szczególności twierdzono, że organ egzekucyjny nie może podważyć wypowiedzi wierzyciela ( porównaj wyrok NSA OZ w Szczecinie z 9 czerwca 1998 roku, SA/Sz 1122/97 niepubl., wyrok NSA OZ w Gdańsku z 17 stycznia 2001 roku, I SA/Gd 2167/2000 - POP 2001, nr 6, poz. 198, wyrok NSA OZ w Gdańsku z 22 lipca 1998 roku, I SA/Gd 1529/96). Sądy Administracyjne zwracały uwagę na fakt, że za podstawę wystawienia tytułu wykonawczego odpowiedzialność ponosi wierzyciel, ze wszelkimi tego konsekwencjami, łącznie z odszkodowawczymi. Tym bardziej zatem, w obecnym stanie prawnym organ egzekucyjny, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Skoro zatem organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji), to oparcie zarzutów zobowiązanego na twierdzeniu, że obowiązek nie istnieje, może wywołać zamierzony skutek jedynie w razie przyznania tego faktu przez wierzyciela w trybie art. 34 § 1 tej ustawy (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2000 roku, sygn. akt III SA 2571/99, opubl. w Systemie Informacji Prawnej LEX, nr 51464), co w rozpatrywanej sprawie nie miało miejsca. Jak to już wyżej wskazano, w postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku. Tak więc, w toku egzekucji wszczętej wobec skarżącego na żądanie wierzyciela – Burmistrza Gminy i Miasta C. – organ egzekucyjny nie był uprawniony do badania prawidłowości ukarania zobowiązanego mandatem karnym, wiążąca bowiem była dla niego w tym zakresie wypowiedź wierzyciela podtrzymującego żądanie przeprowadzenia egzekucji. Kwestionowanie przez skarżącego obowiązku uiszczenia należności z tytułu mandatu karnego nie może się zatem skutecznie odbywać w toku postępowania egzekucyjnego, służyć temu może ewentualnie odpowiedni tryb postępowania przewidziany w obowiązujących przepisach prawa. Wskazać także należy, iż wnioski zawarte w skardze dotyczące zawieszenia postępowania egzekucyjnego, czy też umorzenia tego postępowania nie zostały rozpoznane przez Sąd, gdyż dotyczą one odrębnych postępowań, a WSA w niniejszym postępowaniu badał jedynie zgodność zaskarżonego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.