IV SA/Wr 370/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie Sędzia WSA - Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) Sędzia WSA - Lidia Serwiniowska Protokolant Magdalena Dworszczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 15 października 2008 r. sprawy ze skargi T. D. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej I. uchyla decyzje I i II instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w P., działając na podstawie art. 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r. (Dz.U. Nr 179, poz. 1750), rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib zasięgu działania i właściwości (Dz.U. Nr 151 poz. 1594), a także rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 i Dz.U. 253 poz. 2130 z dnia 29 listopada 2005r.), wydała w dniu [...] r. orzeczenie [...] w sprawie zdolności T. D. do zawodowej służby wojskowej. Komisja podała, że po przeprowadzonym badaniu lekarskim rozpoznała ziarnicę złośliwą w okresie remisji (§ 83 p. 1). Wobec powyższego uznała go za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej nadając mu w grupie II, kategorię "N" . W uzasadnieniu orzeczenia wskazano jedynie, że szczególne warunki i właściwości służby wojskowej nie przyczyniły się do powstania schorzeń, a schorzenie to powoduje trwałą niezdolność do zawodowej służby wojskowej, lecz nie ogranicza zdolności do pracy. Orzekanego zaliczono do trzeciej grupy inwalidztwa. T. D. odwołał się od powyższego orzeczenia wskazując, że organ I instancji, wydając decyzję, pominął dokumentację medyczną przedłożoną przez niego w toku postępowania, a mianowicie zaświadczenie lekarskie z dnia 22 listopada 2007 r. w którym lekarz prowadzący stwierdził, że od 2 stycznia 2008 r. jest on zdolny do pracy oraz skierowanie na badania metodą Pozytywnej tomografii emisyjnej (PET-CT), którego wynik pozwoliłby wyeliminować ostatecznie chorobę, która u niego występowała, a także zaświadczenie z dnia 18 stycznia 2008 r. w którym jednoznacznie stwierdzono brak przeciwwskazań do pełnienia czynnej służby wojskowej. W związku z powyższym zawnioskowało zmianę lub uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po rozpatrzeniu odwołania Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. wydała w dniu [...] r. orzeczenie Nr [...], którym z powołaniem się na przepis art. 127 § 1 i art.138 kpa w związku z § 4 pkt 1, § 27 ust. 4, § 31 i § 32 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), utrzymała w mocy orzeczenie organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia podała, że po rozpatrzeniu odwołania i dokonaniu analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej zgromadzonej w sprawie nie stwierdzono nieprawidłowości mogących stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Wskazała, że w świetle zgromadzonej dokumentacji medycznej, w tym: karty z Oddziału Chirurgii Onkologicznej I Nr [...] z dnia 18 grudnia 2006 r., karty informacyjnej z leczenia szpitalnego w Oddziale Chemioterapii Wielkopolskiego Centrum Onkologii dnia 21 lutego 2007 r., karty informacyjnej z leczenia szpitalnego w Oddziale Radioterapii Onkologicznej I z dnia 22 listopada 2007 r. oraz wyników badania z Centrum Onkologii im. prof. Franciszka Łuszczyka w Bydgoszczy z Zakładu Medycyny Nuklearnej - badania Fusion PET (PET/CT) z dnia 28 marca 2008 r. wynika, iż stwierdzone zaburzenia, tj. ziarnica złośliwa w okresie remisji, mieszczą się w zakresie pojęciowym § 83 pkt 1 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r., co kwalifikuje orzekanego w grupie II osób badanych do kategorii "N" - trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego zaświadczeń organ stwierdził, że do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej żołnierza do zawodowej służby woskowej właściwe są wojskowe komisje lekarskie. Powyższą decyzję T. D. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W skardze podał, iż wydane orzeczenie w ogóle nie odnosi się do załączanych przez niego badań, a w związku z powyższym zostało wydane z naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w tym art. 7, 77 oraz 80 k.p.a., a także przepisów prawa materialnego. W ocenie skarżącego organ II instancji wydał orzeczenie w sposób dowolny, albowiem niewłaściwie zinterpretował przepis § 83 pkt 1 z rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w wydanych orzeczeniach. W piśmie procesowym z dnia 16 września 2008 r. skarżący niezgodził się z argumentacją organu zawartą w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Do kompetencji sądu administracyjnego należy kontrola orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej będącego decyzją administracyjną organu wojskowego, pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z postanowieniami art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z obowiązującym w dacie ich wydania prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie stanowią organy administracji publicznej wydające decyzje w indywidualnych sprawach, (...). Dlatego też do tego rodzaju rozstrzygnięć jak orzeczenia o zdolności do służby wojskowej odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999r. l SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Z przepisu § 26 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 133, poz. 1422) wynika, że orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej sporządza się według wzoru określonego w załączniku Nr 5 do rozporządzenia, z którego wynika, że powinno ono zawierać uzasadnienie. Przepis art. 107 § 3 k.p.a. zaś stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązkiem każdego organu administracji jest zatem jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji co wypływa także z zasad ogólnych wyrażonych w art. 9 k.p.a. (zasada udzielania informacji) oraz art. 11 k.p.a. (zasada przekonywania czyli wyjaśniania stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia). Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 §1 k.p.a.). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie zarówno zaskarżone orzeczenie, jak i orzeczenie organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem powyższych zasad procedury administracyjnej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z cytowanych przepisów wynika, że uzasadnienie orzeczenia jest integralną jego częścią, której podstawowym zadaniem jest wyjaśnienie powodów danego rozstrzygnięcia. Organy orzekające obu instancji nie sprostały tym wymaganiom. Wystarczy choćby zapoznać się z lakonicznymi uzasadnieniami obu orzeczeń. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że sprawy dotyczące służby wojskowej należą do spraw o szczególnym ciężarze gatunkowym. To musi powodować szczególną troskę ustawodawcy, organów administracyjnych oraz sądów o to, by całość postępowania była opatrzona wyraźnymi i rzeczywiście przekonującymi gwarancjami, zmniejszającymi do minimum możliwość naruszeń praw obywatelskich w tej sferze (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 1994 r., III AZP 8/94, OSNP 1995, nr 7, poz. 82, wyrok NSA z dnia 2 października 1998r. - III SA 7225/98, niepubl.). Zaskarżona decyzja utrzymała w mocy decyzję organu I instancji, która w rozpoznaniu stwierdza ziarnicę złośliwą w okresie remisji. Należy wskazać, że organy orzekające powołały się na przepis § 83 pkt 1 z załącznika Nr 2 do rozporządzenia wyróżniający nowotwory złośliwe wszystkich rodzajów i stopni zależności od wyników leczenia kwalifikujący do kategorii zdrowia "N" lub "Z". Przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z", zadaniem organu decyzyjnego jest szczególnie wnikliwe dokonanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić, jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej (por. wyrok NSA z 8 września 1999 r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319). Reasumując należy stwierdzić, iż w sytuacji, gdy omawiane rozporządzenie wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat. "Z" - zdolny do zawodowej służby wojskowej, bądź "N" - niezdolny do pełnienia tej służby, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić przyczynę przyjętej kategorii zdolności. Tym bardziej, że prawodawca, w objaśnieniu szczegółowym do § 83 1 rozporządzenia nakazuje "kwalifikować w zależności od wyników po zakończeniu leczenia". Powyższe zachowanie niezbędne jest zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Tymczasem w badanym przez Sąd postępowaniu takiego działania organów zabrakło. Zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, nie wypowiedziało się w kwestii dowodów przestawionych przez skarżącego, którymi był badania lekarzy specjalistów, a ich uzasadnienie sprowadzało się do stwierdzenia, że do orzekanie o zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby woskowej właściwe są wojskowe komisje lekarskie, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym wcześniej wymogom przepisu art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy, skoro zostały naruszone przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, z późn. zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. Wydając ponownie rozstrzygnięcie w sprawie organ powinien kierować się powyższymi wskazaniami Sądu. Zgodnie z przepisem art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, wystąpiła konieczność orzeczenia, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.