II SA/Ke 497/08
WyrokWSA w Kielcach2008-10-29
Skład orzekający: Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił krąg stron postępowania w sprawie dotyczącej zmian w ewidencji gruntów i budynków, w szczególności czy skarżący posiadał legitymację do złożenia wniosku o zmianę powierzchni działki?Ratio decidendi
Organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 7, 77 i 10 k.p.a., poprzez brak należytego ustalenia kręgu stron postępowania. W szczególności nie ustalono następców prawnych zmarłych właścicieli nieruchomości ani podstawy prawnej wpisu skarżącego jako użytkownika działki, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały uchylone.Stan faktyczny
Skarżący Z. G. złożył wniosek o zmianę powierzchni działki ewidencyjnej nr [...] z 0,49 ha na 0,5812 ha. Organ I instancji odmówił wprowadzenia zmian, wskazując na brak dokumentacji geodezyjnej uzasadniającej taką zmianę. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając brak dokumentów potwierdzających powierzchnię 0,5812 ha i uznając przedstawione przez skarżącego obliczenia za teoretyczne. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając m.in. niedostateczne rozpoznanie sprawy, naruszenie prawa i pominięcie dowodów.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz Z. G. kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Sekretarz sądowy Małgorzata Rymarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi Z. G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie ewidencji gruntów i budynków I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku; III. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz Z. G. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] Starosta, po rozpatrzeniu wniosku Z. G., odmówił wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów obrębu S. polegających na zmianie powierzchni działki nr [...] z dotychczasowej 0.49 ha na 0.5812 ha.
W podstawie prawnej decyzji powołano art. 104 k.p.a., w związku z art. 20 i 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (jednolity tekst Dz. U. z 2005r., Nr 240, poz. 2027) oraz § 44, § 45 ust. 1, § 46 i § 47 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 38, poz. 454).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że przebieg granic działki ewidencyjnej, której dotyczy postępowanie, wykazano w ewidencji gruntów zgodnie z § 36 pkt 6 w/w rozporządzenia, na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nr 249/1/103/68, sporządzonej przy zakładaniu ewidencji gruntów w roku 1961, na podstawie poprzednio obowiązujących przepisów. W 1982 roku dokonano aktualizacji ewidencji gruntów na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nr 249-1/286/82. Wnioskodawca nie dostarczył żadnej dokumentacji wytworzonej w postępowaniu, w którym dopuszczalna jest zmiana tych granic, a w szczególności tej o jakiej mowa w pkt 1 i 5 § 36.
Organ I instancji podkreślił, że ustalone granice działki nr [...] oraz jej powierzchnia (0.49 ha) na podstawie dokumentacji geodezyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego nr 249/1/103/68, oraz 249-1/286/82 do chwili obecnej nie ulegały zmianie. Nie stwierdzono również znamion sfałszowania tej dokumentacji. Ustalono również, że podana powierzchnia 0.58 działki nr [...] w aktach uwłaszczeniowych wydanych dla małż. G. nr UG-ON-451-1-1/6176 mogła być oczywistą omyłką, ponieważ nie została udokumentowana żadną dokumentacją geodezyjną. W dniu 20 października 2006r. Z. G., jako użytkownik działki [...] złożył wniosek o wydanie decyzji w sprawie zmiany powierzchni działki nr [...] z 0.49 ha na 0.5812 ha. Decyzją z dnia 20.11.2006 Starosta odmówił wprowadzenia zmiany podając w uzasadnieniu, że Z. G. nie może być stroną w postępowania. Decyzja ta została uchylona decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 5.01.2007r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z dnia 12.07.2007r. Starosta zawiesił postępowanie w sprawie do czasu ustalenia na drodze sądowej spadkobierców małż. G.. W wyniku wniesienia przez Z. G. zażalenia na to postanowienie, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego uchylił zaskarżone postanowienie podając w uzasadnieniu, że organ administracji zanim zawiesi postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. winien ustalić, czy spełniony jest warunek do zastosowania tego przepisu, to jest ustalić, czy faktyczne rozstrzygnięcie innego organu lub sądu warunkuje zajęcie stanowiska w prowadzonym postępowaniu.
W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania organ I instancji stwierdził, że ewentualna zmiana przebiegu granic w wyniku której uległyby zmianom powierzchnie sąsiadujących ze sobą działek mogłaby nastąpić na podstawie przeprowadzenia stosownego postępowania ewidencyjnego na zgodny wniosek właścicieli sąsiadujących ze sobą nieruchomości, zgodne ustalenie przebiegu granicy, spisanie protokołu ustalenia granic działki i opracowania dokumentacji przez uprawnioną jednostkę wykonawstwa geodezyjnego. W przypadku działki nr [...] istnieje spór graniczny z właścicielem sąsiedniej działki nr [...]. Wójt prowadzi w tej sprawie postępowanie rozgraniczeniowe, które nie zostało jeszcze zakończone. Po zakończeniu tego rozgraniczenia, na etapie postępowania administracyjnego bądź w drodze postępowania sądowego, zostanie sporządzona stosowna dokumentacja będąca podstawą do wprowadzenia zmian na mapie ewidencyjnej i w rejestrze gruntów. Wyliczenia powierzchni działek przez Z. G. wynikające z udziałów opisanych w akcie notarialnym Rep. Nr 476/56 oraz zaświadczenia Sądu Rejonowego o założeniu Zd Nr [...] nie stanowią podstawy do wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów, gdyż odnoszą się one do teoretycznych powierzchni udziałów w większej nieruchomości tj. powstałej po scaleniu w latach 1946-1949 działki oznaczonej nr [...] o pow. 3.4871 ha (w Zd 1825 oznaczona nr 332 ). Działka ta po założeniu ewidencji gruntów i pomiarze działek powstałych w wyniku nieformaInego jej podziału odpowiada obecnie działkom nr [...] o łącznej powierzchni 3.49 ha. Na poszczególne działki powstałe w wyniku podziału zostały, w trybie przepisów ustawy z dnia 26.10.1971r., wydane akty własności ziemi. Dla wszystkich tych działek, za wyjątkiem działki nr [...], Sąd Rejonowy prowadzi Księgi Wieczyste. Biorąc powyższe pod uwagę organ I instancji uznał, że dokumenty przedstawione przez stronę nie mogą stanowić podstawy do zmian w ewidencji gruntów, ponieważ stan prawny powstały w wyniku podziału i uwłaszczeń dot. działki [...] został zmieniony. Zmiana w ewidencji gruntów dotycząca powierzchni nieruchomości, będąca w istocie następstwem zmiany jej granic musi być oparta na podstawie dokumentacji geodezyjnej, wytworzonej tylko w takim postępowaniu sądowym lub administracyjnym, w którym dopuszczalne jest ustalenie przebiegu granic lub ich zmiany, zakończonym wydaniem prawomocnego orzeczenia sądowego lub ostatecznej decyzji administracyjnej. Do czasu uzyskania przez wnioskodawcę takich dokumentów brak jest podstaw do dokonania zmian w ewidencji gruntów, a zarazem nie jest dopuszczalne w tym postępowaniu prowadzenie sporu o własność. Dane zawarte w ewidencji gruntów mają bowiem jedynie charakter techniczno-deklaratoryjny i muszą odzwierciedlać stan prawny wynikający z określonych, jednoznacznych tytułów prawnych.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. G. podnosząc m. in., że decyzja organu I instancji została "(...) oparta na sfałszowanych dowodach urzędowych, którymi są operaty pomiarowe z miarami wyliczenia powierzchni działek, mapy i rejestry gruntów przyjęte do zbioru i zarejestrowane w dniu 30.01.1968r., i 4.01.1982r jako rzetelnej, na tej podstawie organ bezprawnie odmawia zmiany powierzchni działki nr [...] z obecnej sfałszowanej 0,49 ha na faktyczną 0,5812 ha.(..)."
Decyzją z dnia [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że w dniu 24 stycznia 1968r został włączony do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod nr 249/1/5/68 operat techniczny scalenia rolnego osady S. gm. S., wykonanego w latach 1946-1949. Ze zgromadzonej w powyższym opracowaniu dokumentacji wynika, iż w trakcie scalenia powstała m. in. działka nr [...] o pow. 3,4871 ha.
Natomiast w dniu 30 stycznia 1968r. został włączony do zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem 249/1/103/68, operat techniczny z założenia ewidencji gruntów obrębu S. gm. S. opracowywany od 1961r. Z danych geodezyjnych zawartych w powyższych opracowaniach wynika, że w granicach działki scaleniowej oznaczonej numerem nr [...] o pow. 3,4871 ha, w trakcie prac aktualizacyjnych, dla potrzeb założenia ewidencji gruntów, zostały wyodrębnione w oparciu o bezpośredni pomiar stanu użytkowania na gruncie, działki od nr [...] do [...] o łącznej powierzchni 3,49 ha.
Obliczona w oparciu o dane z w/w pomiaru powierzchnia działki nr [...] wynosiła 0.49 ha. Taka powierzchnia została również wpisana w protokole ustalenia stanu władania, w której jako władający m.in. działką nr [...] wpisany został G. B. W rubryce protokołu " Osoba informująca o stanie władania" figuruje podpis "G.". W dniu 9 października 1976r. roku został wydany akt własności ziemi nr UG-ON-451-1-1/6176 dla B. G. s i jego żony, S. G. na działki nr [...] o łącznej powierzchni 3.04 ha. W/w akt własności ziemi został wydany w oparciu o ustalenia zawarte w "protokole ustalenia stanu faktycznego i prawnego gospodarstwa rolnego..." spisanego w dniu 25 września 1976r. Z treści w/w protokołu wynika, iż "Dz. Nr [...]-0,58 ha została kupiona aktem Notarialnym, który zaginął w 1964 roku u notariusza w C. od H. W. nieżyjącego obecnie." Organ odwoławczy podniósł, że pomimo, iż w w/w akcie własności ziemi łączna powierzchnia działek nim objętych została wykazana jako 3,04 ta, to w ewidencji gruntów powierzchnia gospodarstwa składającego się z nich wykazana była, od początku jej założenia, jako 2,95 ha, tj. jako suma powierzchni działek: nr [...] - 0,39 ha, nr [...] - 0,49 ha, nr [...] - 0,89 ha i nr [...] - 1,18 ha. Po przeprowadzonej w latach 1977-1982 aktualizacji ewidencji gruntów obręby Szydłów (operat geodezyjny nr 249-1/286/82 przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 4 stycznia 1982r.) powierzchnia działki nr [...] nie uległa zmianie i nadal wykazana była jako 0,49 ha. Taka powierzchnia figuruje również w aktualnej ewidencji gruntów i budynków obrębu S. Odnosząc się do zarzutów Z. G., że zmiana powierzchni działki nr [...] z 0,5812 ha na 0,49 ha została "oparta na sfałszowanych dowodach urzędowych(...)", organ odwoławczy podniósł, iż w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym Starostwa Powiatowego brak jest dokumentów, na podstawie których można stwierdzić, że powierzchnia nieruchomości oznaczonej nr [...] kiedykolwiek określona była jako 0,5812ha. Przedkładane przez Z. G. obliczenia powierzchni działki nr [...], nie poparte są żadnymi dowodami pozwalającymi na uwzględnienie złożonego wniosku. Obliczenia powyższe stanowią teoretyczne rozliczenie udziałów, opisanych we wniosku Nr Rep. 1439/57 o założenie zbioru dokumentów, z którego wynika, że opisany w protokole z dnia 25 września 1976r. W. H., jako poprzednik prawny małż. G. nabył udział 34/240 części w działce nr [...] o pow. 3,4871 ha. Organ odwoławczy powołując treść art.2 pkt.8, art. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz § 36 i § 44 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38 poz. 454) podniósł, że kwestionowana przez Z. G. dokumentacja geodezyjna powstała w trybie przepisów regulujących tryb i zasady zakładania i aktualizacji ewidencji gruntów, tj. dekretu z dnia 2 lutego 1955r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. nr 56 poz. 632) i Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969r. w sprawie ewidencji gruntów (M.P.11 poz. 98 z późno zmianami) i stanowi jedyną dokumentację geodezyjną dla przedmiotowej działki. Z. G. na poparcie wniosku nie przedłożył, poza w/w własnymi obliczeniami i zarzutem "sfałszowanej dokumentacji" dowodów uzasadniających zmianę powierzchni działki nr [...], jak również nie przedłożył dowodu na poparcie stanowiska w przedmiocie fałszowania dokumentów. Organ podkreślił, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądów Administracyjnych, podjęcie czynności procesowych na drodze administracyjnej, uzasadnione faktem popełnienia przestępstwa, wymaga wskazania wyroku Sądu orzekającego o popełnieniu przestępstwa. Organy administracji publicznej nie będąc organami ścigania, nie mogą dokonywać w takich sprawach samodzielnych ustaleń.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł Z. G., zarzucając:
1) niedostateczne rozpoznanie sprawy i braki w ustaleniach faktycznych będących podstawą jej wydania,
2) naruszenie art. 158 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie faktu, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa,
3) naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej,
4) naruszenie zasady prawdy obiektywnej - art. 7 k.p.a.,
5) pominięcie w ustaleniach faktycznych zgłoszonego przez skarżącego dowodu w postaci aktu własności UG-ON-451-1-1-/6/76 i protokołu z dnia 25 września 1976r. stwierdzającego, że powierzchnia działki o nr [...] wynosi 0,5812 ha, a nie 0,49 ha.,
6) wadliwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie. Rozprawa administracyjna z dnia 2.07.2008r., której celem było m.in. określenie obszaru działki o nr ewid. [...] została przeprowadzona wadliwie, ponieważ pominięto i nie dokonano ustaleń w przedmiocie określenia obszaru w/w działki np. poprzez pomiary na gruncie, a na zakres i dokonanie takich czynności wprost wskazywała treść zawiadomienia z dnia 25.06.2008r.,
7) rażące naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 67, art. 68, art. 75 k.p.a.,
8) brak merytorycznego ustosunkowania się przez organy administracyjne do składanych pism i zawartych w nich wniosków,
9) pominięcie w ustaleniach dokonanych przez ograny administracyjne treści zaświadczenia wydanego przez Sad Rejonowy Wydział Ksiąg Wieczystych z dnia 30.10.2002 r., z którego jednoznacznie wynika, że miały miejsce dwie transakcje zbycia udziałów przez W. H. Jedna dokonana w 1956 roku aktem notarialnym Rep. 476/56, i druga w 1957 aktem notarialnym Rep 1416/57.,
10) przyjęcie przez organy administracyjne za wiarygodny dowód w postaci dokumentu nazwanego protokołem, który jest w istocie wykazem posiadaczy działek w tym działki o nr ewid. [...]. Wykaz ten zawiera nieuprawnione wpisy powierzchni działek zupełnie nie odpowiadające rzeczywistości. Wpis w powołanym dokumencie B. G. jako władającego działką o nr ewid. [...] jest niewłaściwy z uwagi na fakt, iż przedmiotową działkę nabyła jego żona S. G. aktem notarialnym nr 476/56 z dnia 11.04.1956r.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:
1) uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty,
2) przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania,
3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga odniosła zamierzony skutek, aczkolwiek nie z powodów w niej podniesionych.
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Z kolei art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., przewiduje, że sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 135 tej ustawy Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie natomiast do regulacji art. 145 § 1 ustawy p.p.s.a, decyzja podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi:
- po pierwsze, naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, - po drugie, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
- po trzecie, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów należy stwierdzić, iż organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania tj. art. 7, art. 77 i 10 k.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jako podstawowa dla rozpoznania przedmiotowej sprawy jawi się kwestia stanu podmiotowego wynikającego z ewidencji gruntów dotyczącego przedmiotowej działki, a w konsekwencji zbadania, czy organy orzekające obu instancji dokonały ustaleń kręgu podmiotów będących stronami w sprawie oraz oceny legitymacji skarżącego do występowania z żądaniem wprowadzenia zmian przedmiotowych do tej ewidencji. Otóż, nie może budzić wątpliwości, iż w świetle zasad jakimi rządzi się procedura administracyjna, podstawowym obowiązkiem organów prowadzących postępowanie administracyjne jest w pierwszej kolejności poczynienie ustaleń w zakresie określenia stron postępowania w sprawie (art. 28 k.p.a.), w tym w szczególności ustalenia czy podmiot żądający wszczęcia określonego postępowania posiada przymiot strony o jakim mowa w tym przepisie. Należy mieć przy tym na uwadze, iż powyższe ustalenia organy orzekające winny poczynić przede wszystkim w oparciu o przepisy prawa materialnego, które determinują posiadanie interesu prawnego przez dany podmiot. Innymi słowy, pojęcie strony o jakim mowa w art. 28 k.p.a. może być wyprowadzone tylko z przepisu prawa materialnego, który to przepis stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku. Na gruncie spraw z zakresu ewidencji gruntów i budynków przepisy takie zawiera ustawa dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001r w sprawie ewidencji gruntów i budynków.
W rozpoznawanej sprawie ustaleń, w powyższym zakresie, organy obu instancji nie poczyniły.
Jak wynika z dokumentów zawartych w aktach administracyjnych ( w tym w szczególności z wypisów z ewidencji gruntów ) podmiotami ujawnionymi w ewidencji gruntów co do działki nr [...] - jako jej właściciele są małżonkowie B. i S. G., zaś wnioskodawca figuruje w tej ewidencji jako użytkownik ( k. 87 akt I instancji, wypis według stanu na 25.03.2008r.). Taka treść wpisów w ewidencji gruntów wskazuje zatem, że przedmiotowa nieruchomość posiada uregulowany stan prawny. Z akt sprawy wynika także, że małżonkowie G. nie żyją. W świetle powyższego, uwzględniając treść § 46 ust. 1, § 10 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów (Dz. U. Nr 38, poz. 454).oraz art. 28 k.p.a. podstawowym obowiązkiem organów było zatem ustalenie następców prawnych małżonków G. Nie budzi wątpliwości, iż stosownie do § 46 ust. 1 w/w rozporządzenia dane zawarte w ewidencji gruntów podlegają aktualizacji z urzędu lub na wniosek osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 i § 11.
Z kolei zgodnie z § 10 ust. 1 ewidencja obejmuje:
1) dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków oraz lokali,
2) dane dotyczące właścicieli nieruchomości.
Natomiast zgodnie z ust. 2 tego przepisu w przypadkach braku danych, o których mowa w ust. 1 pkt 2, w ewidencji wykazuje się dane osób i jednostek organizacyjnych, które tymi nieruchomościami władają.
Stosownie do § 11 ust. 1 tego rozporządzenia w ewidencji oprócz danych, o których mowa w § 10, wykazuje się także:
1) dane dotyczące:
a) użytkowników wieczystych gruntów,
b) jednostek organizacyjnych sprawujących zarząd lub trwały zarząd nieruchomościami,
c) państwowych osób prawnych, którym Skarb Państwa powierzył w stosunku do jego nieruchomości wykonywanie prawa własności lub innych praw rzeczowych,
d) organów administracji publicznej, które gospodarują nieruchomościami wchodzącymi w skład zasobu nieruchomości Skarbu Państwa oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich zasobów nieruchomości,
e) użytkowników gruntów państwowych i samorządowych.
2) dane dotyczące osób i jednostek organizacyjnych, które władają gruntami na podstawie umów dzierżawy, zwanych dalej "dzierżawcami", zgłoszonych do ewidencji stosownie do art. 28 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25, Nr 106, poz. 668 i Nr 117, poz. 756, z 1999 r. Nr 60, poz. 636 i z 2000 r. Nr 45, poz. 531),
3) opis praw: osób, organów i jednostek organizacyjnych, o których mowa w pkt 1 i 2 raz w § 10 ust. 1 pkt 2, do gruntów, budynków i lokali,
4) informacje o dokumentach, które stanowiły podstawę do sporządzenia opisu, o którym mowa w pkt 3,
5) datę i zegarowy czas wpisania danych do bazy danych,
6) datę ostatniej weryfikacji danych.
Natomiast zgodnie z ust. 2 - dane ewidencyjne o gruntach będących przedmiotem dzierżawy oraz o dzierżawcach ujawnia się w ewidencji wyłącznie na wspólny wniosek podmiotów, które zawarły umowę dzierżawy.
Jednocześnie § 12 ust. 1 stanowi, że prawa osób i jednostek organizacyjnych, o których mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 oraz w § 11 ust. 1 pkt 1 i 2, do gruntów, budynków i lokali uwidacznia się w ewidencji na podstawie:
1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych,
2) prawomocnych orzeczeń sądowych,
3)umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali,
4)ostatecznych decyzji administracyjnych,
5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych,
6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2.
Z powyższego wykazu wynika, że uprawnienie do złożenia wniosku o aktualizację danych w ewidencji co do konkretnej nieruchomości, a tym samym posiadanie przymiotu strony w takim postępowaniu posiadać mogą wyłącznie w/w podmioty. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organy orzekające bez analizy powyższych przepisów przyjęły, iż stroną w sprawie jest wyłącznie skarżący, nie czyniąc przy tym ustaleń kiedy i na jakiej podstawie został wpisany jako użytkownik przedmiotowej działki. Nie podjęły również działań zmierzających do ustalenia domniemanych spadkobierców nieżyjących już małżonków G., pomimo, iż pomocne w tym zakresie mogły okazać się np. wyjaśnienia skarżącego, który jak wynika z akt sprawy dysponuje licznymi dokumentami dotyczących przedmiotowej działki. Analiza tych dokumentów, w ocenie Sądu, pozwoliłaby organom na dokonanie stosownych ustaleń w tym zakresie. Jak już wskazano powyżej, skarżący figuruje w ewidencji gruntów jako użytkownik przedmiotowej działki. Akta sprawy przedstawione Sądowi nie zawierają natomiast żadnych dokumentów mogących stanowić podstawę takiego wpisu. Trzeba w tym miejscu przypomnieć organom orzekającym, iż do ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego na nieruchomości, jakim jest użytkowanie, niezbędne jest zawarcie umowy w formie aktu notarialnego ( art. 244 § 1 k.c. w związku z art. 145 § 1 i art. 158 k.c.). Takiego aktu w aktach administracyjnych nie ma.
Wykazane powyższej naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 i 77 § 1 oraz 10 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, czyni koniecznym uchylenie decyzji obu instancji. Wobec wskazanych wad procesowych, sąd nie mógł dokonać merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I- szej instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie wszystkie przedstawione wyżej uwagi i eliminując dotychczasowe naruszenie prawa. W szczególności dokona ustaleń w zakresie kręgu podmiotów będących stronami w sprawie oraz daty i podstaw wpisu skarżącego jako użytkownika przedmiotowej nieruchomości.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I wyroku w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt.1 lit.c w związku z art.135 i 134 ustawy p.p.s.a.
Orzeczenie zawarte w pkt. II wyroku uzasadnia art. 152 ustawy p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło