I FZ 68/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 lutego 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 706/08, w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 20 czerwca 2008 r., nr [....], w przedmiocie kompensacji wzajemnych zobowiązań postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 706/08, odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych M. J. Sąd pierwszej instancji wskazał na przepis, tj. art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2002 r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) (dalej; u.p.p.s.a.) uznając, że wnioskujący nie wykazał, iż w stosunku do jego osoby zachodzą przesłanki, warunkujące przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym. Według Sądu, skarżący w sposób wybiórczy przedstawił tylko wybrane dokumenty źródłowe, dotyczące jego sytuacji finansowej. Sąd nie zgodził się z twierdzeniem skarżącego, że uzyskanie od banku jednego zaświadczenia o zamknięciu rachunku bankowego wraz z wykazem operacji to wydatek rzędu od 80 zł do 150 zł. Za znamienny WSA uznał również brak wykazania przez stronę niezbędnych wydatków ponoszonych z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego, oraz brak dokumentacji księgowej w zakresie prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Odnosząc się do zarzutu skarżącego, że ustalenia referendarza sądowego co do posiadania przez stronę rachunku bankowego w D. Banku są chybione, gdyż skarżący nie posiadał nigdy konta w tym Banku, Sąd stwierdził, iż w aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokument, stanowiący zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. W zażaleniu na powyższe postanowienie M. J. wniósł o jego uchylenie oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania. Żalący podniósł, że nigdy nie miał rachunku w D. Banku, zaś sam fakt wysłania zajęcia do przedmiotowego banku przez organ egzekucyjny nie jest dowodem posiadania przez skarżącego tam rachunku. Według strony, uzyskana przez WSA informacja o wysokości zaświadczenia jest nieadekwatna do informacji o kosztach bankowych znajdującej się na stronach internetowych banków. Skarżący podniósł, że nie był pytany przez Sąd na okoliczność kosztów utrzymania mieszkania, stwierdzając przy tym, iż koszt ten wynosi 350 zł miesięcznie. Końcowo dodał, że z uwagi na globalny kryzys i zapaść finansową w branży transportowej, skarżący nie uzyskuje dochodu z własnej działalności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Argumentacja zażalenia nie podważa skutecznie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. Za takim stanem rzeczy przemawia niepełne ustosunkowanie się skarżącego do wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy przez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych. Skarżący nie wyjaśnił ani nie udokumentował jakie wydatki ponosi w związku z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Nie odniósł się do partycypacji finansowej żony w wychowaniu syna. Nie przedstawił dokumentacji księgowej w zakresie prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, czy powołując się na fakt zamknięcia wszystkich swoich rachunków bankowych nie przedstawił odpowiednich zaświadczeń. Sytuacja taka uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskującego. Uchylanie się strony od przedstawienia dokładnej i wyczerpującej argumentacji, czyni niemożliwym przeprowadzenie oceny jej stanu majątkowego w taki sposób, by można było jednoznacznie stwierdzić, że sytuacja, w której się znalazła wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a. Nieprzedstawienie pełnych okoliczności faktycznych związanych z sytuacją majątkową skarżącego nie przemawia na zastosowanie odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 u.p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwłaszcza, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa. Powinno mieć miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe. Wskazania żalącego nie zmieniają powyższego stanu rzeczy. Zgodzić się wprawdzie należy ze stwierdzeniem, że sam fakt wysłania przez organ egzekucyjny zawiadomienia o zajęciu do D. Banku, nie jest dowodem na okoliczność posiadania przez skarżącego rachunku w tym banku. Mając jednak na uwadze ciężar dowodu który spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, a który to ciężar wynika z przepisu, tj. art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a., strona powinna przedstawić odpowiednie zaświadczenie obalające przyjętą ocenę, Sądu pierwszej instancji, w tym zakresie. Abstrahując od samego faktu posiadania przez stronę konta bankowego w D. Banku, podnieść należy, że w obliczu pozostałych uchybień związanych z przedmiotowym wezwaniem referendarza sądowego, ocena rzeczywistej sytuacji majątkowej strony była niemożliwa. Powoływanie się przez żalącego na kryzys finansowy również tej sytuacji nie zmienia. Stwierdzenie zaś strony, że Sąd pierwszej instancji nie wzywał wnioskującego do wskazania kosztów utrzymania jest nieprawdziwe. W aktach sprawy (karta 30) znajduje się wezwanie referendarza sądowego, gdzie w pkt 5 wezwano do udokumentowania za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, które są ponoszone przez skarżącego. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 u.p.p.s.a.