I FSK 53/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia del. WSA Tomasz Kolanowski po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. S. A. w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt I SA/Bk 430/08 odrzucającego skargę B. S. A. w B. w sprawie ze skargi B. S. A. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 8 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za miesiące: lipiec, sierpień, wrzesień 2004 r., styczeń, luty, sierpień, wrzesień 2005 r. oraz umorzenia postępowania podatkowego za miesiące listopad i grudzień 2004 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 29 października 2008 r. sygn. akt I SA/Bk 430/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę B. S.A. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 8 sierpnia 2008 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania w podatku akcyzowym za lipiec, sierpień, wrzesień 2004 r., styczeń, luty, sierpień, wrzesień 2005 r. oraz umorzenia postępowania podatkowego w listopad i grudzień 2004 r. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd wskazał, że pełnomocnik Spółki w dniu 11 września 2008 r. (data stempla pocztowego na kopercie – k. 23 akt WSA) wniósł do WSA w Białymstoku skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 8 sierpnia 2008 r. WSA skargę przesłał według właściwości Dyrektorowi Izby Celnej w B. celem nadania jej biegu. Złożenie pisma przez Sąd w urzędzie pocztowym nastąpiło w dniu 16 września 2008 r. Jako że skarżoną decyzję doręczono skarżącemu w dniu 12 sierpnia 2008 r., termin do wniesienia skargi, zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") upłynął dnia 11 września 2008 r. Decyzja zawierała prawidłowo pouczenie o trybie wnoszenia skargi. Skarga została przekazana organowi w dniu 16 września 2008 r. i to właśnie tę datę należy uznać za datę wniesienia skargi. W konsekwencji wniesienie skargi nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu. Końcowo Sąd podkreślił, że skarga została nadana do WSA w ostatnim dniu terminu do jej wniesienia, tj. 11 września 2008 r., zaś wpłynęła w dniu 12 września 2008 r., toteż działania Sądu nie mogły mieć żadnego wpływu na dochowanie przez skarżącego terminu. Powyższe postanowienie zostało przez pełnomocnika Spółki w całości zaskarżone skargą kasacyjną. Postanowieniu WSA zarzucono naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na przebieg postępowania w sprawie, tj. art. 53 § 1 i art. 54 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do WSA o zachowaniu 30-dniowego terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania skargi przez Sąd do organu, naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej w rozumieniu art. 2 Konstytucji RP oraz naruszenie art. 7 i art. 33 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wydanie postanowienia opierającego się nie na konkretnej normie prawnej, lecz domniemaniu, co spowodowało ograniczenie podstawowych praw i wolności skarżącego, przede wszystkim zaś zasady równości wobec praw i prawa do sądu. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym w myśl art. 182 § 1 p.p.s.a. oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z przepisów art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 p.p.s.a. nie wynika, że omyłkowe wniesienie skargi bezpośrednio do WSA powoduje, że za datę jej wniesienia należy uznać nadanie przez Sąd skargi do organu, który wydał zaskarżoną decyzję. Kolejno wskazane zostało, że skarga w niniejszej sprawie została prawidłowo sformułowana i zatytułowana, zaś omyłka w adresie nie może całkowicie pozbawić strony możliwości obrony swoich praw. Strona powołała się na art. 170 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej oraz na art. 65 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, twierdząc, że skoro ustawodawca tworzy prawo w sposób racjonalny i spójny, to należy przyjąć, że nie określił on w sposób całkowicie odmienny zasad przesyłania wniosków, odwołań i skarg w postępowaniu sądowoadministracyjnym od zasad określonych w wyżej wymienionych przepisach. Ponadto podkreślono, że w przypadku wnoszenia skargi do WSA nie istnieje przymus adwokacki, w związku z czym może się zdarzyć, że strona uczyni to w sposób niefachowy, np. poprzez przesłanie skargi bezpośrednio do sądu. Powołując się na treść art. 7 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji autor skargi kasacyjnej podniósł, że prawo do sądu nie może być ograniczane tylko na podstawie uznania Sądu. Dyrektor Izby Celnej w B. wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną, wnioskując o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej "p.p.s.a.") Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu natomiast bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono, aby zachodziły przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny może rozważyć jedynie ewentualne naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź procesowego, wskazane w skardze kasacyjnej. Przystępując do oceny zarzutów skargi kasacyjnej tutejszy Sąd stwierdza, iż nie zasługują one na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem warunkiem skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego jest zachowanie tego terminu. Przepis art. 54 § 1 p.p.s.a. stanowi z kolei, że skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi. WSA słusznie uznał, że skierowanie skargi, która na mocy art. 54 § 1 p.p.s.a. powinna być wniesiona za pośrednictwem organu, bezpośrednio do Sądu, a która została następnie przekazana przez Sąd właściwemu organowi podatkowemu, już po upływie terminu określonego w art. 53 § 1 , skutkuje jej odrzuceniem na mocy art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Zasada wnoszenia skargi za pośrednictwem organu administracji publicznej oznacza, że w przypadku wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, sąd ten powinien ją przekazać właściwemu organowi administracji publicznej. O zachowaniu terminu do wniesienia skargi określonego w art. 53 § 1-3 p.p.s.a. decyduje wówczas data nadania skargi przez sąd pod adresem właściwego organu administracji publicznej. (por. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 248). W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została stronie skarżącej doręczona w dniu 12 sierpnia 2008 r. (k. 1073 akt administracyjnych), a zatem termin do wniesienia skargi do sądu upłynął w dniu 11 września 2008 r. Tymczasem za datę wniesienia skargi należy uznać dzień 16 września 2008 r., tj. dzień nadania skargi przez WSA pod adresem Dyrektora Izby Celnej w B. Podkreślenia wymaga, że skarga została przez stronę skarżącą nadana pod adresem WSA w Białymstoku ostatniego dnia terminu, tj. w dniu 11 września 2008 r., a do Sądu dotarła w dniu 12 września 2008 r. Słusznie zatem uznał WSA, że działania Sądu nie mogły już mieć żadnego wpływu na dochowanie przez skarżącego terminu. W świetle powyższego za niezasadny należy uznać podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 53 § 1 oraz art. 54 § 1 p.p.s.a. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej wniesienie w przewidzianym terminie skargi do sądu administracyjnego nie wywołuje skutku w postaci skutecznego wniesienia skargi. Jak wskazano w odpowiedzi na skargę kasacyjną, taki skutek może nastąpić w sytuacji przekazania niewłaściwie wniesionej skargi do organu, jednakże musi to nastąpić przed upływem przewidzianego terminu, co w rozpatrywanej sprawie, jak wykazano wyżej, nie mogło mieć miejsca. Zauważyć również należy, że jedynie do końca 2005 r. skarga wniesiona w terminie bezpośrednio do sądu administracyjnego była prawnie skuteczna. Sąd, do którego skarga wpłynęła, obowiązany był do nadania jej dalszego biegu (art. 98 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) przez przesłanie jej odpisu organowi administracji i wezwanie go do nadesłania akt sprawy wraz z odpowiedzią na skargę (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2006, str. 164). Bezzasadne jest również odwoływanie się przez autora skargi kasacyjnej, przy dokonywaniu wykładni przepisu art. 54 § 1 p.p.s.a., do art. 170 Ordynacji podatkowej oraz art. 65 Kodeksu postępowania administracyjnego, jako że przepisy te dotyczą odmiennych postępowań. Przepisy postępowania określone w Ordynacji podatkowej oraz w Kodeksie postępowania administracyjnego nie mają zastosowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, które uregulowane jest w powoływanej już ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Nie mogą być również uwzględnione zarzuty naruszenia przez Sąd art. 2 Konstytucji RP poprzez naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej oraz art. 7 i art. 33 ust. 3 Konstytucji RP poprzez wydanie postanowienia opierającego się nie na konkretnej normie prawnej, lecz na domniemaniu, co spowodować miało ograniczenie podstawowych praw i wolności skarżącego, przede wszystkim zaś zasady równości wobec prawa i prawa do sądu. Termin (art. 53 p.p.s.a.) i tryb (art. 54 p.p.s.a.) wnoszenia skarg do sądu, a także sankcja za nieprawidłowe dokonanie tej czynności procesowej (art. 58 p.p.s.a.) są wyraźnie określone przez przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. WSA w Białymstoku dokonał w tym zakresie prawidłowych ustaleń. Nie można podzielić zawartego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia zasady sprawiedliwości społecznej oraz ograniczenia praw i wolności skarżącego, w tym prawa do sądu, skoro wynikająca z ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zasada pośredniego wnoszenia skarg do sądu administracyjnego dotyczy (na co wskazał organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną) wszystkich obywateli, zaś odrzucenie środka zaskarżenia z przyczyn o charakterze procesowym nie może być uznane za pozbawienie strony prawa do sądu. W skardze kasacyjnej podniesiono także, że przy sporządzaniu skargi do WSA nie istnieje przymus adwokacki, a skoro może napisać ją każdy, to może się zdarzyć, że uczyni to w sposób niefachowy, np. wnosząc ją bezpośrednio do sądu. W tym miejscu należy zauważyć, że skarga w przedmiotowej sprawie została sporządzona oraz podpisana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego, któremu powinien być znany prawidłowy tryb wnoszenia skarg i o którym powinien był poinformować swojego mandanta, skoro to pracownik B. S.A. nadawał przesyłkę zawierającą skargę. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekł, ponieważ o zwrocie kosztów, stosownie do przepisu art. 209 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 tej ustawy. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i 204 ustawy wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę.