II OZ 1184/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA - Zofia Flasińska po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Przedsiębiorstwa Drogowego "[...]" Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Po 303/08 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Przedsiębiorstwa Drogowego "[...]" Sp. z o.o. w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...] w przedmiocie uzgodnienia warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek Przedsiębiorstwa Drogowego "[...]" Sp. z o.o. w P. o zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie tego Sądu z dnia 30 października 2008 r. oddalające wniosek o wyłączenie sędziego. Postanowieniem z dnia 27 maja 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej spółki na postanowienie z dnia 6 kwietnia 2009 r. W odpowiedzi na ponowne wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia skarżąca spółka wniosła o zwolnienie od obowiązku uiszczenia tej opłaty ponad kwotę 40 zł z uwagi na to, że jej sytuacja ekonomiczno-finansowa uległa pogorszeniu. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia ponad kwotę 40 zł. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym (np. przez zwolnienie od kosztów sądowych), gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zdaniem Sądu, użyte w art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sformułowanie "gdy wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Sąd wskazał, iż ze złożonego przez skarżącą spółkę kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że jej sytuacja materialna nie uległa zmianie. W złożonym na druku PPPr wniosku skarżąca spółka wskazała, że w chwili obecnej wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 370 000 zł, wartość środków trwałych wynosi 80 000 zł, a w ostatnim roku obrotowym wysokość zysku lub straty wynosiła 0 zł. Dane te w zestawieniu z informacjami zawartymi w pierwszym druku PPPr - gdzie skarżąca wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 370 000 zł, wartość środków trwałych wynosi 120 000 zł, a wysokość straty w ostatnim roku obrotowym wyniosła 86 326,01 zł - nie wskazują na pogorszenie się jej sytuacji materialnej. Sąd I instancji stwierdził, że z przedłożonego oświadczenia o stanie finansowym i majątkowym spółki wynika, że stan ten nie uległ zmianie w zakresie, jaki uzasadniałby uznanie, iż spółka nie dysponuje środkami pozwalającymi na zapłacenie wpisu od zażalenia w kwocie 100 zł. Spółka nadal prowadzi działalność gospodarczą, jej rachunek bankowy (aktualnie w Banku WBS Łubowo, wcześniej PEKAO S.A.) niezmiennie wskazuje saldo 0,00 zł. Nie zmieniła się też wysokość kapitału zakładowego spółki. Sąd wskazał, iż wprawdzie zmniejszeniu uległa wartość środków trwałych spółki, jednak sam ten fakt nie przesądza jeszcze o zmianie sytuacji finansowej strony skarżącej. Sąd I instancji podkreślił ponadto, iż ani w powtórnym wniosku, ani w sprzeciwie od orzeczenia referendarza skarżąca spółka nie wskazała żadnych innych okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że jej sytuacja materialna uległa zmianie. Na poparcie swoich twierdzeń do ponownego wniosku spółka nie dołączyła żadnych dokumentów, co w zasadzie wyłącza możliwość zweryfikowania jej twierdzeń o zmianie sytuacji materialnej. Sąd I instancji wskazał ponadto, iż zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane w skutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Oznacza to, że w razie braku zmiany okoliczności, postanowienie wydane w toku sprawy jest wiążące i nie ma podstaw do jego zmiany (por. postanowienie NSA z 24.11.2006 r., sygn. II OZ 1281/06). Zdaniem Sądu, złożenie przez skarżącą spółkę kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia tego wpisu. Jedynie wydanie i uprawomocnienie się postanowienia odmiennej treści w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych powoduje utratę mocy pierwszego postanowienia, nie wpływa jednak na skutki niezastosowania się strony do treści postanowienia prawomocnego. W zażaleniu na to postanowienie strona skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że skarżąca spółka złożyła właściwe dokumenty księgowo – finansowe, które jednoznacznie wskazują, iż przysługiwało jej prawo pomocy. Zdaniem skarżącej spółki, Sąd I instancji dokonał w sposób uproszczony analizy podanych przez nią danych ekonomiczno-finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek Przedsiębiorstwa Drogowego "[...]" Sp. z o.o. w P. o zwolnienie od wpisu sądowego od zażalenia, uznając, iż skarżąca spółka posiada wystarczające środki finansowe na zapłacenie wpisu w kwocie 100 zł. Postanowieniem z dnia 27 maja 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącej spółki na to postanowienie. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane w skutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W niniejszym postępowaniu wpadkowym strona skarżąca była więc zobowiązana do wykazania, że nastąpiły "zmiany okoliczności sprawy", a więc, że nastąpiło tak istotne pogorszenie się jej sytuacji materialnej, iż obecnie spełnia ona przesłankę, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż skarżąca spółka tych okoliczności w nie wykazała. W treści wniosku o ponowne przyznanie prawa pomocy z dnia 10 lipca 2009 r., ani w sprzeciwie z dnia 14 września 2009 r., ani w uzasadnieniu rozpoznawanego zażalenia skarżąca nie podała żadnych konkretnych faktów, które świadczyłyby o pogorszeniu się jej sytuacji materialnej. Do wskazanych pism procesowych nie zostały też dołączone żadne dokumenty, z których wynikałoby, jaka jest obecnie sytuacja finansowa i majątkowa spółki. Jedyne dane świadczące o obecnej sytuacji materialnej spółki zostały podane w formularzu PPPr z dnia 3 sierpnia 2009 r., z którego wynika, iż wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 370 000 zł, wartość środków trwałych – 80 000 zł, a w ostatnim roku obrotowym nie osiągnęła ona żadnych zysków, ani nie wykazała straty. Analiza tych danych nie daje podstaw do przyjęcia, że sytuacja materialna spółki jest obecnie na tyle zła, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów wpisu sądowego od zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością prowadząca działalność gospodarczą jest w stanie uiścić wpis sądowy od zażalenia w pełnej wysokości 100 zł, a nie tylko w kwocie 40 zł. Jest to kwota nieznaczna w porównaniu do wysokości kapitału zakładowego tej spółki (370 000 zł) czy wartości posiadanych przez nią środków trwałych (80 000 zł). W świetle powyższych rozważań, stwierdzić należy, iż Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w niniejszej spawie nie doszło do tak istotnej zmiany okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącej spółki, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od zażalenia ponad kwotę 40 zł. Uznając, iż zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.