I SA/Wa 1111/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Rudnicka Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Asesor WSA Agnieszka Miernik Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2008 r. sprawy ze skarg K. S. oraz H. B. i B. A. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Budownictwa z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących H. B. i B. A. solidarnie kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Budownictwa decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...] listopada 1955 r. nr [...] utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1955 r. nr [...] o odmowie ustanowienia prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...] nr hip. [...]. Odmowa przyznania prawa do gruntu uzasadniona została niemożnością pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego, który przeznaczał tę nieruchomość na cele użyteczności publicznej. Minister Infrastruktury decyzją z [...] maja 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Ministra Budownictwa z [...] marca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji Minister przywołał treść art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) i wskazał, że rzeczą organu było ustalenie, czy wniosek o prawo do gruntu wpłynął w terminie i czy przeznaczenie nieruchomości według planu zagospodarowania przestrzennego da się pogodzić z korzystaniem z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela z jej przeznaczeniem określonym w planie. W postępowaniu ustalono, że wniosek o prawo do gruntu złożony w trybie dekretu wpłynął w terminie. Ustalone zostało też, że przedmiotowa nieruchomość była objęta planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego nr [...] z dnia [...] marca 1949 r., opublikowanym w M.P. Nr [...], poz. [...]. Według tego planu nieruchomość wchodziła w skład obszaru oznaczonego kolorem żółtym, na którym przewidziane były "drogi wraz z urządzeniami użyteczności publicznej" i kolorem zielonym, co oznaczało przeznaczenie "do użytku publicznego na parki, skwery i ogrody, drogi wraz z urządzeniami publicznymi". Potwierdza to opinia uprawnionego geodety. Wyłączona była wobec tego możliwość przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu. Pojęcie użyteczności publicznej musi się łączyć z powszechnością i ogólną dostępnością. Oddanie terenu byłym właścicielom oznaczałoby, że zostanie on urządzony i wykorzystany dla celów indywidualnych, co byłoby sprzeczne z obowiązującym planem. Dotychczasowi właściciele we wniosku dekretowym o przyznanie prawa własności czasowej nie wskazywali zamiaru zmiany przeznaczenia nieruchomości, np. przez urządzenie na niej publicznego ogrodu. Dla tej nieruchomości nie obowiązywał żaden inny plan niż plan z 1949 r. Organ uznał, że niezasadny jest też zarzut, iż ustawa z 30 grudnia 1950 r. o organizacji władz instytucji w dziedzinie budownictwa (Dz. U. Nr 58, poz. 523) uchyliła ustawę z dnia 3 lipca 1947 r. o odbudowie m.st. Warszawy. Ustawą z dnia 30 grudnia 1950 r. uchylona została ustawa z dnia 27 kwietnia 1949 r. o utworzeniu Ministra Budownictwa, dekret z dnia 26 kwietnia 1948 r. o Zakładzie Osiedli Robotniczych i art. 7 dekretu z 27 marca 1947 r. o zmianach organizacji i zakresie działania naczelnych władz administracyjnych. W dniu wydania decyzji z [...] listopada 1955 r. obowiązywały również przepisy dekretu z dnia 2 kwietnia 1946 r. o planowym zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. Nr 16, poz. 109 ze zm.), który został uchylony dopiero z dniem 14 sierpnia 1961 r. Podstawą odmowy przyznania prawa do gruntu był obowiązujący w czasie orzekania miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nr [...], a wskazanie, że w opracowywanym 5-letnim planie przedmiotowa nieruchomość jest ujęta na trasie ulicy [...] jedynie potwierdza, iż nie tylko w planie obowiązującym ale również w planowanej przyszłości nieruchomość była przeznaczona na użyteczność publiczną, co wyklucza możliwość korzystania z niej przez właścicieli w dotychczasowy sposób. W skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. S., H. B. i B. A. wnieśli o uchylenie decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2008 r. i poprzedzającej ją decyzji Ministra Budownictwa z [...] marca 2007 r. Z art. 7 ust. 1 i 2 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy wynika, że dotychczasowy właściciel mógł zgłosić wniosek o przyznanie mu prawa do gruntu a Gmina obowiązana była wniosek uwzględnić, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Organ nadzoru miał obowiązek ustalić, czy kwestionowane decyzje dekretowe odpowiadają przesłankom z art. 7 dekretu. Organ nadzoru nie dokonał takich ustaleń. Zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów procesowych co w konsekwencji doprowadziło do niewyjaśnieni stanu faktycznego sprawy i wadliwej oceny przesłanek dekretowych. Odpowiadając na skargi Minister Infrastruktury wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skargi są zasadne. Sąd podziela pogląd skarżących, że sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. W orzeczeniu Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1955 r. nie został powołany żaden plan zagospodarowania przestrzennego. W uzasadnieniu stwierdza się tylko, że "teren nieruchomości [...] przy ul. [...] jest przeznaczony na cele użyteczności publicznej". Nie wydaje się wystarczające samo tylko powołanie się na plan zagospodarowania przestrzennego bez wskazania o jaki plan chodzi i bez podania, jaki rodzaj użyteczności publicznej miał być realizowany na przedmiotowym gruncie. Należy dodać, że ustalonego w orzecznictwie znaczenia pojęcia "użyteczność publiczna" nie można bezkrytycznie przenosić na uregulowania dekretu [...], który takim pojęciem się nie posługuje. Organ nadzoru nie ocenił kwestionowanego orzeczenia w tym zakresie. Zaskarżone decyzje nie wyjaśniają dlaczego nie dało się pogodzić prawa do gruntu dotychczasowych właścicieli z ustaleniami planu. Samo stwierdzenie, że grunt zostanie "urządzony i wykorzystany dla celów indywidualnych" nie uzasadnia jeszcze odmowy, zwłaszcza w sytuacji nieustalenia, w jaki sposób dotychczasowi właściciele chcieli grunt "urządzić i wykorzystać dla celów indywidualnych". Organ nie wyjaśnił też, jakie części nieruchomości przeznaczone były pod drogi (kolor żółty) a jakie do "użytku publicznego (...)", oznaczone kolorem zielonym. Wskazać też należy, że z dokumentu sporządzonego przez uprawnionego geodetę wynika, że oznaczył on rejon, w którym położona jest nieruchomość nr hip. [...], a nie samą nieruchomość. Tym samym nie można jednoznacznie przyjmować, że cała nieruchomość miała takie przeznaczenie w planie jak cały rejon. Wobec powyższego w ocenie Sądu przy rozpoznaniu sprawy doszło do naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. Ponadto z akt sprawy wynika, że Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...] października 1972 r. ustanowiło na nieruchomości [...] prawo zarządu na rzecz Centrali [...] w W. Wprawdzie Państwowe Biuro Notarialne w W. odmówiło wpisu tego prawa w księdze wieczystej niemniej należało zbadać, czy decyzja z [...] października 1972 r. pozostaje w obrocie prawnym i czy na jej podstawie nie doszło do wydania decyzji w trybie art. 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości lub art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Bez wyjaśnienia tej kwestii nie można ustalić, czy przedsiębiorstwo to nie zostało pominięte w postępowaniu nadzorczym. Stanowi to też okoliczność uzasadniającą uchylenie zaskarżonych decyzji, bowiem istnienie prawa zarządu na tym gruncie lub jego części jak i ewentualne przekształcenie tego prawa w użytkowanie wieczyste w drodze uwłaszczenia na podstawie powołanych wyżej przepisów skutkuje tym, że zarządca lub użytkownik wieczysty ma przymiot strony w tym postępowaniu. Tym samym uprawnione jest stwierdzenie, że nie ustalono stron postępowania, zgodnie z zebranym w sprawie materiałem. Uwzględniając powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c", art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).