II SA/Lu 424/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent stażysta Joanna Stadnik, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 października 2008 r. sprawy ze skargi Powiatu na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 17 kwietnia 2008 r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania M. i P. małżonków K. od decyzji Starosty z dnia 10 grudnia 2007 r. znak: [...] umarzającej postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako działki ewidencyjne nr [...]/3 o pow. 0,18 ha , nr [...]/2 o pow. 0,61 ha, nr [...]/1 o pow. 0,22 ha według aktualnej ewidencji gruntów będących częścią działek nr [...]/6 i [...]/7, położonych w obrębie P., jednostka ewidencyjna C., powiat L. – orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ orzekający podał, że M. i P. małżonkowie K. zbyli na rzecz Skarbu Państwa – Urzędu Powiatowego w C. własność nieruchomości działek nr [...]/3, [...]/1 i [...]/2 na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 16 stycznia 1975 r. w formie aktu notarialnego. Cenę nabycia ustalił biegły z listy Wojewody na sumę 20.635 zł, Zgodnie z treścią tej umowy, decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej, Ochrony Środowiska i Komunikacji Urzędu Powiatowego w C. z dnia 3 czerwca 1974 r. ustalono na tej nieruchomości oraz na nieruchomościach sąsiednich budowę internatu i gospodarstwa pomocniczego. W treści umowy powołano się ogólnie na przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, nie wymieniając konkretnego przepisu, na podstawie którego dokonano nabycia nieruchomości. Po rozpatrzeniu wniosku małżonków K. o zwrot nieruchomości, organ I instancji umorzył postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość, wynikającą z braku podstawy prawnej do merytorycznego załatwienia sprawy. W opinii tego organu powołanie się w umowie sprzedaży na całą ustawę z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 6), a nie na konkretny przepis tej ustawy tj. art. 6, uniemożliwia zastosowanie w niniejszej sprawie art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami i przez to nie pozwala na prowadzenie postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ odwoławczy nie podziela jednak tego stanowiska, bowiem w obowiązującym w dacie nabycia przedmiotowej nieruchomości stanie prawnym, zasady nabywania nieruchomości na cele publiczne regulowała wymieniona w treści umowy sprzedaży, ustawa o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Nie przewidywała ona zawarcia umowy sprzedaży w innym trybie niż przewidzianym w art. 6. W opinii organu II instancji wymienienie w treści umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jest wystarczającą przesłanką do uznania, że do nabycia nieruchomości, doszło na podstawie art. 6 tej ustawy, co oznacza, że na mocy art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy dotyczące zwrotów wywłaszczonych nieruchomości. Na zawarcie umowy sprzedaży na podstawie art. 6 wskazuje sama jej treść. Świadczą o tym: wystąpienie ubiegającego się o wywłaszczenie przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego o dobrowolne odstąpienie nieruchomości, nabycie nieruchomości pod realizację celu publicznego, ustalenie ceny kupna w oparciu o opinię biegłego z listy wojewody, czy powołanie się na treść ustawy. Dlatego też, Wojewoda uznał, iż zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania w części pod kątem zaistnienia przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, tj. merytorycznego rozpoznania wniosku. Po ustaleniu celu wywłaszczenia, organ I instancji powinien przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w kierunku ustalenia czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, dodatkowo w razie potrzeby dokonać geodezyjnego rozliczenia gruntów objętych wnioskiem o zwrot nieruchomości oraz w sytuacji, gdy doszło do zwiększenia lub zmniejszenia wartości nieruchomości na skutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zlecić jej wycenę. Organ odwoławczy na podstawie art. 138 § 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, bowiem rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. W skardze na decyzję Wojewody, Powiat L. reprezentowany przez Zarząd wnosi o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzuca naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2063 z późn. zm.). W uzasadnieniu skargi skarżący podnosi, że Powiat L. jest właścicielem nieruchomości nr [...]/7 o pow. 5.7409 ha. Na podstawie decyzji Zarządu Powiatu w L. z dnia 4 marca 2003 r. o ustanowieniu trwałego zarządu przedmiotowa nieruchomość została przekazana w trwały zarząd Młodzieżowemu Ośrodkowi Wychowawczemu w P. na działalność statutową. Część nieruchomości, o zwrot której ubiegają się małżonkowie K. wchodzi w skład działki nr [...]/7. Natomiast z treści aktu notarialnego, na podstawie którego doszło do zbycia nieruchomości przez M. i P. małżonków K., nie wynika aby transakcja sprzedaży była przeprowadzona w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Oznacza to, że brak jest podstaw do zwrotu przedmiotowych nieruchomości w trybie art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Skarżący powołuje szerokie orzecznictwo dotyczące tego przepisu i podnosi, że nie zgadza się ze stwierdzeniem organu odwoławczego, iż ustawa z 1958 r. nie przewidywała zawarcia umowy sprzedaży w innym trybie niż przewidziany w art. 6. Zdaniem skarżącego umowa taka mogła być również zawarta w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Natomiast organy administracji pozostają związane treścią umowy i nie są władne samodzielnie ustalać dlaczego doszło do zawarcia umowy, taką możliwość mają wyłącznie sądy powszechne w postępowaniu cywilnym. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosi o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zgodnie z unormowaniem § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanych norm prawnych, czy normy te właściwie zinterpretowały i nie naruszyły zasad ustalania określonych faktów za udowodnione. Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270), Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, jak i powołaną podstawą prawną. W zakresie tak ustalonej kognicji Sąd uznał, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżonej decyzji nie można postawić zarzutu naruszenia prawa. W obowiązującym w dacie nabycia przedmiotowej nieruchomości stanie prawnym, zasady nabywania nieruchomości na cele publiczne regulowała ustawa z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Zgodnie z art. 6 tej ustawy ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela nieruchomości przeznaczonej pod realizację celu publicznego o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i w razie porozumienia, zawarcia z nim w formie przewidzianej prawem umowy nabycia nieruchomości za cenę nie wyższą od ustalonej według zasad odszkodowania przewidzianych w tej ustawie lub umowy zamiany nieruchomości według zasad tej ustawy. Umowa taka mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego. Ustalenie ceny kupno nieruchomości następowało w oparciu o opinię biegłego z listy wojewody Jak wynika z treści aktu notarialnego Rep. [...] z dnia 16 stycznia 1975 r. , decyzją Wydziału Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej, Ochrony Środowiska i Komunikacji Urzędu Powiatowego w C. z dnia 3 czerwca 1974 r. Nr [...] na przedmiotowej nieruchomości oraz na nieruchomościach sąsiednich zlokalizowano budowę internatu i gospodarstwa pomocniczego. Wydział Oświaty i Wychowania, Kultury, Kultury Fizycznej i Turystyki Urzędu Powiatowego w C. (a więc ubiegający się o wywłaszczenie) zwrócił się do właścicieli tej nieruchomości o jej dobrowolne odstąpienie, na co oni wyrazili zgodę. Z dalszej części aktu notarialnego wynika także, iż biegły z listy Wojewody oszacował wartość przedmiotowej nieruchomości. Spełniono zatem wszystkie przesłanki wynikające z wyżej cytowanego art. 6. Podkreślenia wymaga także fakt, że ustawa z 12 marca 2958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości nie przewidywała zawarcia umowy sprzedaży w innym trybie niż przewidziany w art. 6. Słusznie zatem organ odwoławczy uznał, iż powołanie się w treści umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości na powyższą ustawę jest wystarczającą przesłanką do uznania, że do nabycia nieruchomości doszło na podstawie art. 6 tej ustawy, co oznacza, że na mocy art. 216 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy dotyczące zwrotów wywłaszczonych nieruchomości. Z uwagi na to, że organ I instancji uznał postępowanie w tej sprawie za bezprzedmiotowe, nie prowadził postępowania zmierzającego do zbadania przesłanek zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wojewoda zasadnie uchylił decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę Starosta Powiatowy przeprowadzi postępowanie dowodowe celem wyjaśnienia czy w sprawie niniejszej występują przesłanki wymienione w przepisach Rozdziału 6 działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, tekst jednolity) umożliwiające zwrot przedmiotowej nieruchomości i w zależności od wyniku tych ustaleń wyda stosowną decyzję. Mając na względzie powyższe okoliczności i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ) Sąd oddalił skargę.