II SA/Wa 957/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Stanisław Marek Pietras (spraw.), Sędzia WSA - Adam Lipiński, Sędzia WSA - Anna Mierzejewska, Protokolant - Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi B. N. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wydania decyzji o prawie zamieszkania - uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji, - zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Skarżąca B. N., precyzując swoje wcześniejsze żądania, pismem z dnia 16 stycznia 2008 r. ostatecznie wniosła o zawarcie z nią "umowy najmu lokalu mieszkalnego" i o wydanie decyzji w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w G. decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 41, poz. 398 ze zm.) oraz art. 105 § 1 k.p.a., umorzył postępowanie w sprawie wydania decyzji B. N. o prawie zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. W uzasadnieniu podał, że skarżąca zamieszkuje w S. przy ul. [...] w lokalu o strukturze 2 pokoi, powierzchni użytkowej podstawowej 20,5 m2 i powierzchni użytkowej 36,8 m2, zaś lokal ten otrzymał jej były mąż Z. N. na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...] i w decyzji owej została uwzględniona skarżąca, jako jego żona oraz córka I. W dniu 30 grudnia 1994 r. Z. N. został przeniesiony do Centrum Szkolenia [...] w J. celem dalszego pełnienia służby, a wyrokiem z dnia [...] lipca 1997 r. orzeczono wobec nich rozwód i miejsce pobytu córki ustalono przy matce. Z kolei Z. N. zawarł powtórnie małżeństwo z M. N., która otrzymała lokal mieszkalny w J. przy ul. [...] w trybie art. 29 ustawy, a następnie w dniu [...] listopada 2005 r. na podstawie aktu notarialnego wykupiła go z majątku osobistego do majątku odrębnego. W międzyczasie B. i Z. N. wnioskowali o rozkwaterowanie ich, po czym skarżąca odmówiła zawarcia z nią umowy najmu lokalu w R. W konkluzji organ stwierdził, że skoro decyzja z dnia [...] stycznia 1994 r. nadal pozostaje w obrocie prawnym i brak jest przesłanek, aby ją wyeliminować z tego obrotu, to Z. N. nadal pozostaje głównym lokatorem mieszkania, zaś skarżąca z córką I. jest osobą uprawnioną do jego zamieszkiwania, jednakże bez tytułu prawnego. Stąd też postępowanie w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe w myśl art. 105 § 1 k.p.a. W odwołaniu z dnia 3 kwietnia 2008 r. do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzuciła jej subiektywną oraz jednostronną ocenę okoliczności faktycznych, obrazę treści art. 29 wspomnianej już wyżej ustawy oraz art. 6, 7, 8, 9, 80, 104, 105, 154 § 1 i art. 155 k.p.a. W uzasadnieniu podała, że jej wniosek nie dotyczył wydania decyzji w trybie art. 29 ustawy, lecz zawarcia z nią umowy najmu lokalu mieszkalnego. Tym bardziej, że posiada ona prawo do zamieszkania w spornym lokalu. W dalszej części uzasadnienia przytoczyła stan faktyczny sprawy i powołała się na procedowanie w niniejszej sprawie oraz opisała konflikt z jej byłym mężem i swój aktualny stan zdrowia stwierdzając, że w jej sprawie ma jednak zastosowanie przepis art. 29 ustawy. Na koniec zaś dodała, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2008 r. W uzasadnieniu – poza argumentami przedstawionymi już przez organ pierwszej instancji – podał, że sporny lokal został przydzielony mężowi skarżącej i on tylko posiada do niego tytuł prawny, stąd też wydanie decyzji do prawa zamieszkania skarżącej w trybie art. 29 ustawy, jest bezprzedmiotowe. W dalszej części wskazał, że skarżąca w swym wniosku występuje jednocześnie o wydanie decyzji przyznającej jej tytuł prawny do lokalu, jak również o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego, zaś ta ostatnia czynność ma charakter cywilnoprawny, bez możliwości jej zawarcia z uwagi na brak uregulowań prawnych w tym zakresie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, B. N. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisu prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisu art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, subiektywną oraz jednostronną ocenę okoliczności faktycznych i uporczywe działanie na jej szkodę poprzez nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy oraz niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego, jak również obrazę przepisów art. 6, 7, 8, 9, 80, 104, 105, 154 § 1 i art. 155 k.p.a. Tym samym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie organu do zawarcia umowy najmu oraz o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu – poza zarzutami przedstawionymi już w odwołaniu – podała, że przede wszystkim treść jej wniosku sprowadza się do wydania decyzji w trybie art. 29 ustawy, zaś całe postępowanie toczyło się z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. W dalszej zaś części zarzuciła organowi błąd co do przedmiotu postępowania, bowiem z jej wniosku wynika jednoznacznie – jak podała – że dotyczył on "zawarcia ze mną umowy najmu lokalu mieszkalnego..."., bowiem uprawnienia do zamieszkiwania posiada ona na mocy wspomnianej już decyzji z dnia [...] stycznia 1994 r., konkludując zaś na końcu, iż wnosiła o decyzję przyznającą jej "prawo do zamieszkiwania, która w dalszej kolejności będzie podstawą zawarcia ze mną umowy najmu". Na końcu podkreśliła, że nie było podstaw do umorzenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne dodał, że członkowie rodziny żołnierza zawodowego są uwzględnieni tylko przy określaniu powierzchni mieszkalnej należnej żołnierzowi zawodowemu i nie posiadają do tego lokalu samoistnego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Oceniając powyższą instytucję, stwierdzić na samym początku należy, że celem każdego postępowania administracyjnego jest załatwienie sprawy w formie decyzji rozstrzygającej co do jej istoty. Oznacza to wydanie orzeczenia w zakresie uprawnień lub obowiązków indywidualnego podmiotu i czynność ta jest wyrazem stosowania prawa materialnego oraz procesowego. Innymi słowy mówiąc, jest to konkretyzacja praw i obowiązków wynikających z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Natomiast dopiero zastój postępowania w tym zakresie, który musi przybrać cechę trwałości i ostateczności, zezwala organowi na umorzenie postępowania w powyższym trybie. Innymi słowy mówiąc, postępowanie musi nosić znamiona bezprzedmiotowości. To zaś z kolei oznacza, że mamy do czynienia z brakiem któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że skarżąca skonkretyzowała swoje żądanie w oparciu o treść art. 29 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. z 2005 r. Dz. U. Nr 41, poz. 398 ze zm.), w myśl którego w sytuacji wyjątkowej dyrektor oddziału regionalnego Agencji, za zgodą Ministra Obrony Narodowej, może wydać decyzję o prawie zamieszkania w lokalu mieszkalnym, na czas oznaczony, innej osobie niż żołnierz zawodowy. Zaś stosownie do treści art. 1a pkt 5 ustawy, przez zamieszkanie należy rozumieć przebywanie i korzystanie z lokalu mieszkalnego na podstawie tytułu prawnego lub prawa zamieszkania. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego i prawidłowo ustalonego przez organ stanu faktycznego nie budzi wątpliwości fakt, że skarżąca B. N. nie posiada tytułu prawnego lub prawa zamieszkania w spornym lokalu mieszkalnym, bowiem na mocy decyzji przydziału osobnej kwatery stałej z dnia [...] stycznia 1994 r. nr [...], lokal ten został przydzielony Z. N. Ona zaś jedynie, w myśl art. 26 ust. 1 ustawy, została uwzględniona przy ustalaniu powierzchni użytkowej. Jednakże jej żądanie w zestawieniu z powyższymi faktami nie może oznaczać, że jest bezprzedmiotowe. Wszak skarżąca – co już wyżej wyeksponowano – nie posiada tytułu prawnego lub prawa zamieszkania w tym lokalu i jest osobą inną, aniżeli żołnierz zawodowy. Zatem legitymuje się ona wszystkimi elementami materialnego stosunku prawnego w zakresie swojego żądania, tzn. może się ubiegać w myśl powyższych przepisów o prawo zamieszkania w spornym lokalu. W konsekwencji zatem, jej wniosek winien być zwieńczony rozstrzygnięciem co do istoty sprawy. Wskazać bowiem w tym miejscu należy organowi, że ewentualna bezzasadność żądania skarżącej w zestawieniu ze stanem faktycznym ustalonym przez organ, nie czyni jej żądania bezprzedmiotowym. Reasumując, czym innym jest bezzasadność (brak przesłanek do uzyskania stosownego prawa), a czym innym bezprzedmiotowość (brak podmiotu i przedmiotu rozstrzygnięcia). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1c w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.