IV SA/Wr 403/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka – Ostrowska (spr.) Sędzia NSA Henryk Ożóg Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi D. S. o wznowienia postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 maja 2007r. o sygn. akt IV SA/Wr 53/07 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej postanawia odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. D. Ś. wniosła w dniu 19 sierpnia 2008 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę o wznowienie postępowania sądowo - administracyjnego w sprawie o sygn. akt IV Sa/Wr 53/07, zakończonej wyrokiem tego Sądu z dnia 30 maja 2007 r., oddalającym jej skargę na wyżej oznaczoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L., w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej. Jednocześnie ze skargą skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowo – administracyjnego, motywując go błędnym pouczeniem co do trybu i zasad wznowienia postępowania, w konsekwencji czego przedmiotową skargę pierwotnie wniosła do Rzecznika Praw Obywatelskich. Na potwierdzenie powyższego faktu strona zaoferowała kserokopię nadania przesyłki listownej poleconej na adres Rzecznika Praw Obywatelskich, opatrzoną pieczęcią daty nadania w dniu 7 sierpnia 2008 r. oraz pismo starszego specjalisty w Zespole Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 12 sierpnia 2008 r. Natomiast jako podstawę wznowienia postępowania sądowo - administracyjnego skarżąca wskazała wyrok Trybunał Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 18/06, opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 r. Nr 119 poz. 770, w którym Trybunał Konstytucyjny uznał, że: - art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416), w brzmieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. g ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000 r. Nr 2, poz. 11); - art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. 3. art. 29 ust. 1 ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej odrzucenie, podnosząc zarzut uchybienia przez skarżącą terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowo – administracyjnego, przewidzianego w art. 272 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zm.) (zwanej dalej p.p.s.a), zgodnie którym skargę o wznowienie postępowania wnosi się terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego podlega przez Sąd badaniu pod kątem dopuszczalności o dwojakim charakterze , a mianowicie dopuszczalności samej skargi i dopuszczalności wznowienia postępowania. O dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego decyduje zachowanie ustawowego terminu oraz oparcie skargi na ustawowych podstawach wymienionych w przepisach ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi tj. art.271, art.272, art.273 p.p.s.a. , natomiast badanie dopuszczalności wznowienia obejmuje ocenę zasadności skargi. Badanie zatem merytorycznej zasadności skargi o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego musi poprzedzać sprawdzenie jej wymogów formalnych, w tym terminowości wniesienia takiej skargi i powołanych w niej podstaw wznowienia. Przy czym skarga o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego podlega odrzuceniu nie tylko wtedy , gdy powołana w niej postawa wznowienia została sformułowana w sposób dający się podciągnąć pod przewidzianą w ustawie podstawę , ale także wówczas gdy w rzeczywistości podstawa taka nie występuje ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16.05.2007r. IIICSK 56/07). Przechodząc zatem do badania dopuszczalności przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania zauważyć należy, ze Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. akt P 16/08 orzekł o niezgodności z Konstytucją RP wymienionych w sentencji wyłącznie przepisów prawa materialnego , stanowiących materialną podstawą rozstrzygnięcia organu administracji , kontrolowanego w postępowaniu prowadzonym przed tutejszym Sądem pod sygn. akt IV Sa/Wr 53/07. Natomiast podstawa wznowienia postępowania administracyjnego, przewidziana w art. 272 § 1 p.p.s.a., na którą powołuje się skarżąca umożliwia wystąpienie ze skargą o wznowienie postępowania tylko w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie. Z uwagi na to, że sądy administracyjne prowadzą postępowanie w oparciu o ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na jej podstawie wydają orzeczenia, to tylko przepisy tej ustawy, w przypadku uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, mogłyby stanowić ewentualną podstawę do wznowienia postępowania sądowo-administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 28 marca 2006 r., sygn. akt I FZ 99/06). Z powyższego wynika, że przepis art. 272 § 1 p.p.s.a. odnosi się wyłącznie do przepisów, które kształtują działalność orzeczniczą sądu administracyjnego. Poza zakresem jego normowania pozostają natomiast te, które stosowały organy administracji publicznej w toku postępowania administracyjnego, a sąd jedynie dokonywał ich wykładni na potrzeby kontroli działalności administracji publicznej. Wobec tego stwierdzenie przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności przepisów art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007 r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1446 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416) nie stanowi podstawy uzasadniającej zmianę wyroku sądu administracyjnego w trybie wznowienia postępowania sądowego. Również brzmienie przepisu art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, w którym zakreślono skutki orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego dla prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub innych rozstrzygnięć, których podstawą był niekonstytucyjny akt normatywny daje podstawę do zajęcia takiego stanowiska w sprawie . W końcowej części tego przepisu jest bowiem mowa o wznowieniu postępowania, uchyleniu decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni aprobuje pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2006 r. sygn. akt II FSK 668/05 zgodnie z którym, decyzja wydana w postępowaniu administracyjnym oparta na przepisie prawa, którego niekonstytucyjność została stwierdzona orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, powinna być eliminowana z obrotu prawnego poprzez instytucję wznowienia postępowania na gruncie postępowania administracyjnego. stosownie do art. 145 a § 1 k.p.a. W związku z tym jako bezprzedmiotowy należało ocenić wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego , skoro przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu z powodu nieoparcia jej na ustawowej podstawie wznowienia . Uwzględnienie bowiem wniosku o przywrócenie terminu mogłoby dawać stronie pewną nadzieję , perspektywę pozytywnego załatwienia jej skargi i świadczyłoby o daleko posuniętym formalizmie Sądu , gdy tymczasem - według jego oceny - skarga kwalifikowała się do odrzucenia z tego powodu , że nie została oparta na podstawie do wznowienia postępowania sądowego .Stwierdzenie powyższego obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 281 § 1 p.p.s.a. do odrzucenia skargi o wznowienie postępowania sądowo-administracyjnego.