III SA/Łd 390/08

Dnia 5 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA: Janusz Furmanek (spr.) Sędzia WSA: Małgorzata Łuczyńska Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2008 roku przy udziale - sprawy ze skargi S. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części odnoszącej się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...], od [...] do [...], [...], [...], [...]; 2. oddala skargę w części odnoszącej się do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]; 3. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 4. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz skarżącego – S. C. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. III SA/Łd 390/08 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku S. C., z powodu nieuznania zasadności przesłanki powołanej przez zobowiązanego. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, iż na wniosek wierzyciela – Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. Inspektorat w K., w stosunku do majątku S. C. wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]. Pismem z dnia [...] r. zobowiązany wskazał, iż jego pismo z dnia [...] r. było wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jako podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego zobowiązany, w piśmie z dnia [...] r. wskazał : - błędny adres, na który kierowane były tytuły wykonawcze ([...]), w związku z czym nie otrzymał wyżej wymienionych tytułów, ani upomnień wymaganych prawem, przez co naruszono przepis art. 15 i art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; - doręczenie zobowiązanemu zawiadomienia z dnia [...] bez faktycznego i prawnego pouczenia przez co naruszono art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie organu I instancji zarzut wadliwego doręczenia jest bezpodstawny. Jak wynika z posiadanych dokumentów tytuły wykonawcze przesłano na adres faktycznego zamieszkania zobowiązanego, to jest [...]. Natomiast adres – [...] jest adresem znajdującym się w bazie danych urzędu. Przesyłkę zawierającą odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu świadczenia emerytalnego doręczono skarżącemu w dniu [..] r., który osobiście pokwitował odbiór przesyłki. Natomiast w kwestii doręczenia upomnień, organ wskazał, iż upomnienia w tytułach wykonawczych; - [...] – zostały doręczone pod adresem [...] zobowiązanemu osobiście; - [...] zostały doręczone w sposób zastępczy (awizo) pod adresem [...]; - [...] pomimo skierowania na adres [...] zostały uznane za doręczone przez awizo pod adresem [...], ponieważ błędny adres wskazany przez nadawcę, skorygowany został przez pracownika poczty na znanym sobie rejonie; - [...] – skierowane na adres [...] powróciły z adnotacją "adresat nieznany", wierzyciel uznał korespondencję za doręczona sugerując się informacją Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. oraz wcześniejszymi informacjami poczty dotyczącymi tego adresu. Jako uzasadnienie kierowania przesyłek na adres [...] organ wskazał, iż jak wynika z posiadanego przez wierzyciela dokumentu- druku ZUS ZUA adres ten został wskazany przez zobowiązanego. Natomiast adres [...] został wskazany wierzycielowi przez Komornika Skarbowego w G. i stąd prawdopodobnie wynikało błędne zaadresowanie upomnień. W kwestii naruszenia art.107 Kpa organ wskazał, iż nie jest zasadnym porównywanie zawiadomienia do decyzji administracyjnej. Zawiadomienie jest bowiem "poleceniem" skierowanym do właściwego organu, tu ZUS, przekazywania do organu egzekucyjnego należnych kwot potrąconych z przysługującego świadczenia , aż do momentu całkowitego zaspokojenia w kwocie ustalonej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela. Ponadto organ I instancji wskazał, iż wbrew twierdzeniom zobowiązanego zawiadomienie o zajęciu świadczenia zawierało pouczenie zarówno o obowiązkach organu rentowego, jak i prawie zobowiązanego do złożenia skargi na czynności egzekucyjne w postaci zastosowanego środka egzekucyjnego. W związku z powyższym organ podniósł, iż przy orzekaniu o przesłankach umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie można uwzględnić analizy prawidłowości zastosowania środka w postaci zajęcia świadczenia. Wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego nie mogą mieć również kwestie dotyczące doręczenia zawiadomienia i odpisów tytułów, bowiem nie zostały one uwzględnione w katalogu przesłanek zawartych w art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Analizy w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego organy administracji publicznej dokonują zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. (art. 8, art. 9, art. 11 Kpa). W zażaleniu na powyższe postanowienie S. C. ponownie wskazał na wadliwość prawną postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr [...]. Skarżący podniósł ,iż w jego ocenie powoływanie się na ogólne zasady postępowania administracyjnego jest niewystarczające dla uznania trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia. Obiektywne praworządne postępowanie administracyjne nie może pomijać przepisów art. 7 i art. 12 Kpa., co w niniejszej sprawie nastąpiło. Zdaniem skarżącego wymienione tytuły wykonawcze zawierają błędny adres, to jest [...] i pod ten adres były kierowane. Z powyższej przyczyny skarżący nie otrzymał również przewidzianych prawem upomnień. Ponadto skarżący wskazał, iż wszystkie dotychczasowe decyzje urzędu skarbowego wydane w przedmiocie zajęcia jego świadczeń emerytalnych zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 3 oraz art. 180 § 1 Kpa. W ocenie skarżącego, stosownie do treści art. 139.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zajęciu powinna podlegać kwota jego świadczeń emerytalnych po odliczeniu składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz zaliczki i innych należności z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych. W związku z powyższym skarżący na podstawie art. 34 § 4 i art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym wniósł o uchylenia zaskarżonego postanowienia; umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz zwrotu bezprawnie pobranej kwoty 2000 zł. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie w części i umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]; w pozostałej części utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Uzasadniając organ odwoławczy przytoczył przebieg postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec S. C. Odnośnie kwestii odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego toczącego się na podstawie tytułów wykonawczych wskazanych przez zobowiązanego, Dyrektor Izby Skarbowej powołał przepis art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym zgodnie z którym, egzekucja może być wszczęta, jeżeli wierzyciel doręczył zobowiązanemu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie zobowiązany wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzucił, iż nigdy nie otrzymał upomnień ani tytułów wykonawczych o numerach [...]. Były one bowiem kierowane na adres [...]. Organ odwoławczy wskazał ponadto, iż w myśl art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, do doręczeń mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 42, art. 43, art. 44). W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej organ I instancji zasadnie uznał za prawidłowo doręczone tytuły wykonawcze o numerach [...] i 4/W/1584/03. Jak wynika bowiem z akt sprawy upomnienia do tytułów wykonawczych [...] doręczono zobowiązanemu osobiście w dniu [...] r. , pod adresem [...]. Natomiast upomnienia do tytułów wykonawczych nr [...] zostały doręczone zobowiązanemu na adres [...] w drodze awizo. Za doręczone w tym samym trybie uznane zostały upomnienia do tytułów wykonawczych nr [...], które zostały wprawdzie skierowane na adres [...] ale dokumenty świadczą o próbie ich doręczenia przez pracownika poczty pod adresem [...]. Za nie doręczone organ odwoławczy uznał tytuły wykonawcze o nr [...]. Powyższe tytuły zostały bowiem wysłane na adres [...], a następnie zwrócone z adnotacją doręczyciela "adresat nieznany". Jednocześnie z akt sprawy nie wynika aby podejmowane były próby ich doręczenia pod adres [...] lub [...]. Nie doręczenie S. C. upomnień do wskazanych powyżej tytułów wykonawczych doprowadziło do powstania wady uniemożliwiającej prowadzenie egzekucji administracyjnej. Zatem zasadnym jest umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...]. W odniesieniu do zarzutu naruszenia ogólnych zasad postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 12 oraz art. 25 § 1 Kpa, organ odwoławczy nie dopatrzył się ich naruszenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]. Natomiast w kwestii podniesionej przez zobowiązanego w zażaleniu, a dotyczącej kwoty emerytury podlegającej zajęciu, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż S. C. nie wystąpił z wnioskiem o zwolnienie z egzekucji prawa majątkowego stanowiącego emeryturę. Jest to zatem nowy wniosek podniesiony dopiero na etapie zażalenia. W skardze na powyższe postanowienie S. C. powtórzył zarzuty przedstawione w zażaleniu, a dotyczące zasad potrącania należności jego emerytury. Wskazując na trafność swojego stanowiska powołał postanowienie Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny z dnia [...] r. Ponadto zarzucił naruszenie art. 10 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym oraz art. 78 § 1 Kpa. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji oraz o zwrot nienależnie pobranej kwoty 2000 zł. z odsetkami. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga częściowo zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, w całości lub części jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając zaskarżone postanowienie stwierdził, że organ w stosunku do tytułów wykonawczych naruszył przepisy postępowania, a zwłaszcza art. 42 i art. 44 Kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.). Zgodnie z art. 44 Kpa, w brzmieniu obowiązującym w chwili przesłania upomnień, związanych z tytułami wykonawczymi wymienionymi w punkcie 1 wyroku w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 1) poczta przechowuje pismo przez okres siedmiu dni w swojej placówce, w przypadku doręczenia pisma przez pocztę, 2) pismo składa się w urzędzie właściwej gminy na okres siedmiu dni, w przypadku doręczenia pisma przez pracownika lub upoważnioną osobę lub organ. Stosownie do § 2 tego artykułu zawiadomienie o złożeniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, w drzwiach mieszkania adresata lub jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w miejscu widocznym na nieruchomości, której postępowanie dotyczy. Doręczenie, uregulowane w art. 44 Kpa stanowi doręczenie zastępcze stwarzające domniemanie doręczenia. Przesłanką zastosowania tego przepisu jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43 Kpa. Warunkiem zastosowania tego przepisu jest to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w przepisach art. 42 i 43. Pierwszą przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianą w art. 44 jest złożenie pisma na adres przewidziany przepisami w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy. Drugą przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianego w tym przepisie jest umieszczenie zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy w miejscach określonych w tym przepisie. Dla uznania zatem, że upomnienia, które wiążą się z tytułami wykonawczymi wymienionymi w punkcie 1 wyroku zostały skutecznie doręczone skarżącemu w trybie art. 44 Kpa konieczne było wykazanie przez organ, że właściwy miejscowo urząd pocztowy zawiadomił S. C. w sposób nie budzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać. Tymczasem załączone do upomnień "Potwierdzenia odbioru" nie zawierają żadnej informacji w tym przedmiocie. W aktach sprawy brak jest również dowodów świadczących o tym, że organ dokonał jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie pozostawienia przez doręczycieli zawiadomienia o nadejściu przesyłek zawierających upomnienia. Ponadto nie ma pewności, że pod adresem, pod który próbowano dostarczyć te przesyłki tj. [...] był adresem prawidłowym. Nie można było zatem stosować przepisów o doręczeniu zastępczym. Z tych też względów Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej tytułów wykonawczych opisanych w punkcie 1 wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd oddalił skargę co do tytułów wymienionych w punkcie 2 wyroku, gdyż skarżący osobiście odebrał poprzedzające je upomnienia na postawie art.151 p.p.s.a. O wstrzymaniu wykonania postanowienia orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., a koszty zasądził zgodnie z art. 200 tejże ustawy. T.P.