II OZ 429/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. C., M. P. oraz P. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 642/08 zmieniające postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 17 lutego 2009 r. w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Wojewody Podlaskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: 1. uwzględniając zażalenie M. P. oraz P. C. uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, 2. odrzucić zażalenie M. C.. Postanowieniem z dnia 19 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 642/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 61 § 4 i art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uwzględnił wniosek J. i Z. W. o zmianę postanowienia z dnia 17 lutego 2009 r. i odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zaskarżonej przez M. C. decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r., w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę (pkt I) oraz – na podstawie art. 35a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.) - oddalił wniosek J. i Z. W. o wpłacenie kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora (pkt II) . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż postanowieniem z dnia 17 lutego 2009 r. uwzględnił wniosek M. C. i wstrzymał wykonanie decyzji Wojewody Podlaskiego z dnia [...] sierpnia 2008 r. Sąd uznał, iż wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować negatywne skutki dla inwestora, związane z poniesieniem znacznych kosztów w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. Inwestorzy J. i Z. W. wnieśli o zmianę powyższego postanowienia wskazując, że inwestycja jest na tak zaawansowanym etapie, iż wstrzymanie prac nie ma zasadniczego znaczenia pod względem poniesienia dodatkowych kosztów w przyszłości. W przypadku ewentualnej rozbiórki obiektu budowlanego stan techniczny budynku nie ma znaczenia, gdyż koszty tej rozbiórki będą tak samo uciążliwe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wskazał, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego sąd może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym przy wstrzymaniu wykonania aktu należy mieć na uwadze nie tylko interes wnioskodawcy, ale i innych uczestników postępowania, w tym przede wszystkim inwestora. Sąd podał, iż w myśl art. 61 § 4 postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Zgodnie zaś z art. 165 p.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W ocenie Sądu, w sprawie zmieniły się okoliczności, gdyż inwestorzy, którzy w ocenie sądu mieli być chronieni wstrzymaniem wykonania przedmiotowej decyzji nie mają nic przeciwko temu, by zaskarżona do sądu decyzja w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę podlegała w dalszym ciągu wykonaniu. Inwestorzy są świadomi ryzyka polegającego na tym, że ewentualne uwzględnienie skargi skutkować może rozbiórką obiektu. Nadto wstrzymanie dalszych prac opóźnia otwarcie lokalu użytkowego, z którego inwestorzy będą czerpać korzyści. Kontynuacja budowy na tym etapie nie powoduje zwiększonych trudności przy ewentualnym powrocie do stanu poprzedniego. Sąd uznał, iż interes inwestorów, który miał być chroniony wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, wskazuje, że korzystniejsze będzie dla nich kontynuowanie robót budowlanych, niezależnie od wyniku sprawy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła M. C. w imieniu swoim oraz jako pełnomocnik M. P. oraz P. C. wnosząc o jego zmianę w punkcie pierwszym i ponowne wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż wtargnęli siłowo na teren działek [...],[...],[...],[...],[...], naruszając stan posiadania tych nieruchomości. Nadto zniszczyli ogrodzenie działek, warzywa, drzewa i krzewy. Na teren nieruchomości wjeżdżają ciężkim sprzętem budowlanym, zanieczyszczając go szkodliwymi dla zdrowia i życia odpadami. Sąd Rejonowy w Augustowie w postanowieniu z dnia 25 listopada 2008 r., sygn. akt IC 108/08 nakazał J. i Z. W. przywrócenie posiadania M. C. działki [...]. Inwestorzy pospiesznie wznoszą budynek, który jest posadowiony nie tylko na działce [...], ale także na działce [...] i [...], czym przywłaszczają własność skarżącej oraz pozostałych uczestników. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (...). Wznoszenie obiektu budowlanego przed rozpoznaniem sprawy przez sąd administracyjny może wiązać się z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, z tego powodu, że w razie uwzględnienia skargi może okazać się, że nie są spełnione warunki do legalnego prowadzenia robót budowlanych, a wobec tego może powstać kwestia powrotu do stanu, który istniał przed rozpoczęciem robót budowlanych. Wyrządzenie szkody lub trudnych do odwrócenia skutków może dotknąć nie tylko inwestora, ale też inne podmioty. W związku z tym istotne znaczenie ma wyważenie racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie oraz argumentów podniesionych przez inwestorów. Sąd winien zatem brać pod uwagę interesy prawne i stanowiska wszystkich uczestników postępowania. Powyższe uwagi należy odnieść także do wniosku o zmianę postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji. Zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji rozpoznając wniosek o zmianę postanowienia z dnia 17 lutego 2009 r. o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji uznał, że w sprawie zmieniły się okoliczności, gdyż inwestorzy nie mają nic przeciwko dalszemu wykonaniu zaskarżonej decyzji oraz są świadomi ryzyka łączącego się z ewentualną rozbiórką obiektu. Z takim stanowiskiem Sądu pierwszej instancji nie można się zgodzić. Zgoda inwestorów na poniesienie ryzyka w przypadku ewentualnej decyzji o rozbiórce obiektu nie jest zmiana okoliczności w rozumieniu art. 61 § 4 p.p.s.a. Nie jest to taka zmiana okoliczności, z której można wysnuwać aż tak daleko idące wnioski, jak czyni to Sąd pierwszej instancji. Sąd ocenę skutków związanych z wykonaniem inwestycji wiąże tylko z interesem inwestorów. To, że Sąd przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia miał na uwadze wyłącznie interes inwestorów świadczy sformułowanie w uzasadnieniu postanowienia, "że inwestorzy, którzy w ocenie sądu mieli być chronieni wstrzymaniem wykonania przedmiotowej decyzji nie mają nic przeciwko temu, by zaskarżona do sądu decyzja w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę podlegała w dalszym ciągu wykonaniu". Takie rozumowanie Sądu jest błędne, gdyż rozstrzygając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, czy wniosek o zmianę postanowienia wstrzymującego wykonanie zaskarżonej decyzji należy mieć na uwadze interesy wszystkich uczestników postępowania. Sąd winien wyważyć zarówno interesy skarżącej, jak i pozostałych uczestników postępowania, w tym inwestorów. Sąd nie może zapominać, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji złożyła skarżąca M. C.. Wydając postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jak i postanowienie o jego zmianie Sąd winien rozważyć, czy wykonanie decyzji może spowodować dla skarżącej i innych uczestników skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Nadto kwestie poniesienia kosztów związanych z ewentualną rozbiórką obiektu nie dotyczą postępowania, w którym została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę. W postępowaniu o wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę rozważaniu powinny podlegać kwestie dotyczące wyrządzenia znacznej szkody czy możliwości trudnych do odwrócenia skutków przez tę decyzję a nie ewentualną decyzję o rozbiórce obiektu. W tym miejscu należy wskazać, iż na skutek oddalenia zażalenia J. i Z. W. – postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II OZ 428/09 – na postanowienie z dnia 17 lutego 2009 r., postanowienie wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji uzyskało przymiot prawomocności. Uchylenie zaś zaskarżonego postanowienia powoduje, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku ponownie rozpozna wniosek inwestorów o zmianę postanowienia z dnia 17 lutego 2009 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Zgodnie z dyspozycją art. 194 § 2 p.p.s.a. - zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 marca 2009 r. r. doręczono pełnomocnikowi skarżącej M. C. – adwokat A. Z. – K. w dniu 25 marca 2009 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 164 akt sądowych). W tej sytuacji termin do wniesienia zażalenia biegł dla M. C. od dnia 26 marca 2009 r. i upłynął w dniu 2 kwietnia 2009 r. Skarżąca wniosła zażalenie w imieniu swoim oraz jako pełnomocnik M. P. oraz P. C. w dniu 4 kwietnia 2009 r. (k. 179 akt sądowych). M. C. zachowała termin do wniesienia zażalenia w imieniu M. P. oraz P. C., gdyż odpis postanowienia z dnia 19 marca 2009 r. doręczono jej jako pełnomocnikowi tych osób w dniu 30 marca 2009 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 168 akt sądowych). Jednakże M. C. uchybiła terminowi do wniesienia zażalenia w imieniu własnym, ponieważ termin do wniesienia zażalenia w przypadku M. C. należy liczyć od dnia doręczenia odpisu postanowienia jej pełnomocnikowi. Tym samym środek odwoławczy M. C. został wniesiony z uchybieniem terminu ustawowego, o jakim mowa w art. 194 § 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim sentencji. .