I OZ 327/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek, , , po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 160/08 odrzucające skargę kasacyjną od wyroku tego Sądu z dnia 5 listopada 2008 r. w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2008 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzinnego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt IV SA/Po 160/08 odrzucił skargę kasacyjną M. P. od wyroku tego Sądu z dnia 5 listopada 2008 r. oddalającego jego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2008 r. w przedmiocie świadczenia rodzinnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że stosownie do art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Wprawdzie art. 175 § 1 P.p.s.a. przewiduje przymus "adwokacko-radcowski", jednakże nie oznacza to, że ubieganie się o przyznanie pełnomocnika z urzędu ma wpływ na interpretację art. 177 § 1 P.p.s.a. Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie, jeżeli zostanie przywrócony termin do dokonania tej czynności. Także postępowanie w przedmiocie prawa pomocy nie może stanowić i nie stanowi podstawy do wstrzymania lub wydłużenia biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd zatem uznał, że złożenie dopiero w dniu 11 lutego 2009 r. skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 5 listopada 2008 r., doręczonego skarżącemu w dniu 25 listopada 2008 r., niewątpliwie nastąpiło z uchybieniem terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że termin do jej wniesienia - z uwagi na konieczność zapewnienia pełnomocnikowi z urzędu możliwości działania - należy liczyć od dnia jego ustanowienia. Pełnomocnik ustanowiony z urzędu jest takim samym pełnomocnikiem, jak pełnomocnik z wyboru. Skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej i nadanie sprawie dalszego biegu byłoby możliwe jedynie w przypadku złożenia przez pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i uwzględnienia tego wniosku przez Sąd. Niemniej jednak Sąd stwierdził, że w tej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie został złożony. Skoro skarga kasacyjna została złożona po upływie terminu, a pełnomocnik nie złożył wniosku o jego przywrócenie, na podstawie art. 178 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu. Na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył M. P., zaskarżając je w całości. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 177 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 2 i art. 45 Konstytucji RP oraz art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na błędnej wykładni i przyjęciu, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, której przyznano prawo pomocy rozpoczyna swój bieg od dnia doręczenia stronie odpisu wyroku Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem, a nie od dnia w którym pełnomocnik ustanowiony z urzędu został zawiadomiony o jego wyznaczeniu do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej; 2) art. 86 § 1 P.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu, pomimo tego, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony; 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niewyjaśnienie przyczyn nierozpoznania wniosku o przywrócenie terminu zgłoszonego w skardze kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia celem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie i dlatego zaskarżone postanowienie jako wydane z naruszeniem art. 86 § 1 P.p.s.a. podlega uchyleniu. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeśli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W przypadku, gdy wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności jest spóźniony, a więc złożony po upływie 7 dni od momentu ustania przyczyny uchybienia terminu, stosownie do art. 88 P.p.s.a. podlega odrzuceniu. Stosownie do art. 177 § 1 P.p.s.a., skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżony wyrok lub postanowienie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem. Należy podzielić stanowisko Sądu pierwszej instancji, że postępowanie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej nie ma wpływu na bieg powyższego terminu. Ustanowienie pełnomocnika po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, bądź udzielenie pełnomocnictwa po tym terminie, może stanowić jedynie okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wbrew stanowisku skarżącego w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu do wniesienia skargi kasacyjnej po upływie terminu określonego w art. 177 § 1 P.p.s.a., przyczyna uchybienia terminu do jej wniesienia ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej, a nie w dniu dowiedzenia się przez niego o wyznaczeniu go pełnomocnikiem. Stosownie do treści art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik, w tym również wyznaczony z urzędu, obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis udzielonego mu pełnomocnictwa. Zatem uzyskanie pełnomocnictwa stanowi jeden z warunków umożliwiających prawidłowe wniesienia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną. Z akt sprawy wynika, że w skardze kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 listopada 2008 r. skarżący zawarł wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia stwierdzając, iż "w przypadku zajęcia przez Sąd orzekający odmiennego niż skarżący stanowiska w kwestii początku biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżącego wnosi o przywrócenie mu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej" (k. 64 akt sądowych). W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia powinien był w pierwszej kolejności rozpoznać złożony wniosek. Stwierdzić zatem należy, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie z naruszeniem art. 178 P.p.s.a., bowiem Sąd przed rozpoznaniem przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu odrzucił skargę kasacyjną jako wniesioną z przekroczeniem ustawowego terminu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji. Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wskazać należy, że wniosek o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Na obecnym etapie postępowania nie ma podstaw do wydania orzeczenia w przedmiocie kosztów.