II OZ 145/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Wr 465/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie nakazania usunięcia odpadu w postaci wraku autobusu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącym D. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] kwietnia 2008 r. w przedmiocie nakazania usunięcia odpadu w postaci wraku autobusu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że odmowa uwzględnienia wniosku skarżących w rozpoznawanej sprawie jest następstwem niewykazania przez nich, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie udokumentowali należycie zarówno dochodów jak i wydatków swojej rodziny, nie wskazali również dlaczego nie mogą pokryć kosztów postępowania w tej sprawie ze źródła, z którego czerpią środki na pokrycie kosztów w innych postępowaniach. Skarżący nie udokumentowali także w żaden sposób, iż w ciągu miesiąca na postępowania przed sądem wydatkują kwotę 1000 zł. Uzyskiwany przez nich dochód miesięczny wynosi [...] zł, a wykazane stałe wydatki ok. [...] zł. W zażaleniu na to postanowienie skarżący podnieśli, że nie są w stanie pokryć wszystkich kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Skarżący wskazali, że nie mają zimnej wody, ani ogrzewania. Ponadto skarżący podnieśli szereg zarzutów dotyczących nieprawidłowości postępowania organów administracji i sądów, które nie dotyczą wprost zaskarżonego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Twierdzenia skarżących co do sytuacji materialnej oraz dochodów i ponoszonych wydatków na utrzymanie nie są jednoznaczne i wymagały wyjaśnienia przez skarżących na wezwanie Sądu. Pismem z dnia [...] października 2008 r. skarżący zostali wezwani na podstawie art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do przedłożenia dodatkowych dokumentów oraz złożenia wyjaśnień dotyczących ich stanu majątkowego, dochodów i stanu rodzinnego, w szczególności do sprecyzowania i udokumentowania danych dotyczących wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i domu oraz wskazania źródeł ich pokrycia. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie stwierdzili, że nie są w stanie pokryć kosztów postępowania, na dotychczasowe postępowania zaciągnęli kredyt w wysokości [...] zł i dotychczasowe opłaty były pokrywane z tej kwoty. Koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł miesięcznie ([...] zł energia elektryczna, [...] zł [...]) oraz ponadto około [...] zł skarżący przeznaczają na leki. Jedną emeryturę skarżący wydają na ksera i pisma procesowe. Skarżący, mimo wezwania, w żaden sposób nie udokumentowali swoich wydatków. Nie dokonali tego także wnosząc sprzeciw, a następnie zażalenie na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba ta wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania mu prawa pomocy. Orzeczenie sądu w tej kwestii zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący D. i M. W. nie wykazali jednoznacznie w złożonym przez siebie wniosku, że są w sytuacji uprawniającej do przyznania im prawa pomocy w zakresie częściowym i nie uzupełnili tego należycie w zakreślonym przez Sąd I instancji terminie. Gołosłowne twierdzenia skarżących nie są wystarczające do wykazania, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto za małą wiarygodnością twierdzeń skarżących przemawia także fakt, iż skarżący w złożonym w październiku 2008 r. wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazali, że w miesiącach lipiec – wrzesień 2008 r. D. W. otrzymała w wyniku uwzględnienia jej skarg na przewlekłość postępowania w sumie około 7 000 zł (postanowienia NSA z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt II OPP 20/08, z dnia 12 sierpnia 2008 r., sygn. akt II OPP 8/08, II OPP 10/08, II OPP 11/08, II OPP 12/O8, z dnia 19 września 2008 r., sygn. akt II OPP 26/08 oraz z dnia 26 września 2008 r., sygn. akt II OPP 27/08). Mając powyższe względy na uwadze Sąd pierwszej instancji słusznie odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.