I SAB/Wa 90/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Gabriela Nowak Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2008 r. sprawy ze skargi L. A. L. na bezczynność Ministra Infrastruktury w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności postanowienia oddala skargę. L. A. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Infrastruktury w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń organów dekretowych dotyczących odmowy przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...] zawieszonego z urzędu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2001 r. Równocześnie skarżąca wyjaśniła, że jest najemcą lokalu nr [...] znajdującego się w budynku położonym przy ul. [...] w W. i przysługuje jej prawo pierwszeństwa nabycia tego mieszkania w budynku przeznaczonym do sprzedaży, w którym znaczna część lokali została już sprzedana byłym najemcom. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej odrzucenie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że postanowieniem z dnia [...] czerwca 2001 r. zawieszone zostało postępowanie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń odmawiających przyznania byłej właścicielce I. T. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], do czasu dołączenia do akt sprawy postanowienia spadkowego po byłej właścicielce przedmiotowej nieruchomości, po której swoje następstwo prawne wywodzi wnioskodawca tego postępowania. Zdaniem organu skarżąca, jako najemca lokalu nr [...], nie ma interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, który uprawniałby ją do udziału w postępowaniu nadzorczym dotyczącym wzruszenia przedmiotowych orzeczeń administracyjnych organów dekretowych, ani interesu prawnego do skutecznego złożenia skargi na bezczynność Minister Infrastruktury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Bezczynność organu administracji ma miejsce wówczas, gdy w terminie wynikającym z przepisów prawa (art. 35 i art. 36 kpa) organ nie podejmuje żadnej czynności w danej sprawie lub wprawdzie te czynności podejmuje, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie kończy postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub innego wymaganego przepisami prawa aktu. Artykuł 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) przewiduje wniesienie skargi na bezczynność organów w wypadkach przewidzianych w pkt 1-4a tego artykułu. Zgodnie z treścią art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny. Interes prawny ma natomiast charakter materialnoprawny, oparty więc jest na normach prawa materialnego. Musi zatem istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowania żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Interes faktyczny nie tworzy jednak legitymacji procesowej. Legitymację do wniesienia skargi do sądu administracyjnego ma z racji interesu prawnego strona postępowania administracyjnego. Skarżąca w przedmiotowej sprawie nie posiada tytułu prawno rzeczowego do przedmiotowej nieruchomości. Nie jest również stroną postępowania administracyjnego dotyczącego wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń odmawiających przyznania byłej właścicielce I. T. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Swój przymiot strony skarżąca wywodzi jedynie z faktu, że jako najemcy lokalu nr [...] znajdującego się w budynku położonym przy ul. [...] w W., przysługuje jej prawo pierwszeństwa nabycia tego mieszkania w budynku przeznaczonym do sprzedaży, w którym znaczna część lokali została już sprzedana byłym najemcom. W ocenie Sądu takie przekonanie skarżącej jest błędne i nie znajduje oparcia w przepisach prawa. Jako strona stosunku zobowiązaniowego, którego przedmiotem jest lokal znajdujący sie na przedmiotowej nieruchomość, skarżąca nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa ani w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczeń odmawiających przyznania byłej właścicielce I. T. prawa własności czasowej do gruntu, ani nie jest w rozumieniu art. 50 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na bezczynność organu. Z racji zajmowania danego lokalu mieszkalnego na podstawie stosunku najmu skarżąca może mieć jedynie określony interes faktyczny (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2004 r. sygn. akt OZ 399/04, ONSAiWSA 2005, nr 2, poz. 42). O interesie prawnym najemcy lokalu mieszkalnego nie może stanowić również powołany przez skarżącą art. 34 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.), przewidujący pierwszeństwo w nabyciu przez najemcę zbywanego lokalu mieszkalnego stanowiącego własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Sąd Najwyższy rozważając w uchwale z dnia 23 lipca 1992 r. (III CZP 62/92, OSNCP 1992, nr 12, poz. 214) charakter prawny pierwszeństwa w nabyciu nieruchomości stwierdził, że pierwszeństwo to polega przede wszystkim na eliminacji innych podmiotów ubiegających się o tę samą rzecz. Jego konstrukcja jurydyczna nie jest oparta na uprawnieniu, lecz na tkwiącym w pierwszeństwie zakazie zadysponowania rzeczą w sposób je naruszający. Realizacja pierwszeństwa jest zatem możliwa dopiero wówczas, gdy adresat zakazu stworzy swym zachowaniem sytuację, w której zakaz staje się aktualny. Podkreślić należy, że o tym, czy jest się stroną danego postępowania, nie decyduje sama wola czy subiektywne przekonanie danej osoby ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny". Skoro zatem skarżąca musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jej indywidualnych praw i obowiązków, a bezczynnością w wydaniu konkretnego aktu, czyli skarga musi dotyczyć tylko jej "własnej sprawy administracyjnej", a sytuacja taka jak już wyżej wykazano nie dotyczy skarżącej, Sąd uznał, że przedmiotowa skarga złożona została przez osobę do tego nieuprawnioną. W wypadku zaś kiedy skarga została złożona przez podmiot, który nie ma legitymacji do jej złożenia, przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia sądu administracyjnego jest ograniczony tylko do oceny interesu prawnego skarżącego z wyłączeniem możliwości merytorycznej oceny skargi i możliwości stosowania środków prawnych określonych w ustawie. Informacyjnie jedynie trzeba zauważyć, że organ, którego bezczynność zaskarżono, pismem z dnia 21 lutego 2008 r. poinformował skarżącą o zajętym w przedmiotowej sprawie stanowisku, a postanowieniem z dnia [...] maja 2008 r. odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 2001 r. zawieszającego z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń odmawiających przyznania byłej właścicielce I. T. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...]. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.