II SA/Wa 702/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Janusz Walawski (spr.), Sędziowie WSA - Ewa Grochowska - Jung, - Ewa Pisula-Dąbrowska, Protokolant - Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu pobranego stypendium naukowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3) zasądza do Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania Komendant Akademii Obrony Narodowej, rozkazem dziennym z dnia [...] marca 2000 r. nr [...], przyznał M. G., w związku z przygotowywaną rozprawą habilitacyjną, stypendium na okres od dnia 1 kwietnia 2000 r. do dnia 31 marca 2002 r. w wysokości 1/3 przeciętnej stawki wynagrodzenia zasadniczego dla adiunkta zatrudnionego w grupie pracowników naukowych, w łącznej kwocie [...] zł. W dniu [...] maja 2004 r. Komendant Akademii Obrony Narodowej wydał decyzję nr [...], zobowiązującą M. G. do zwrotu całej kwoty pobranego stypendium naukowego. W jej uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z § 21 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów naukowych (Dz. U. Nr 58, poz. 249 z późn. zm.), mjr M. G. zobowiązany był w ciągu dwóch lat od daty upływu okresu, na który stypendium zostało mu przyznane, przystąpić do kolokwium habilitacyjnego. W zawiązku z tym, iż w ciągu wyżej wskazanego okresu zainteresowany nie przystąpił do kolokwium habilitacyjnego, należało zobowiązać go do zwrotu stypendium. M. G. w dniu 24 maja 2004 r. złożył do Ministra Obrony Narodowej odwołanie od powyższej decyzji, w którym podniósł między innymi problem trudnej sytuacji finansowej swojej rodziny. Minister Obrony Narodowej, decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...], uchylił w całości przedmiotową decyzję Komendanta Akademii Obrony Narodowej i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, w dniu [...] października 2004 r., Komendant Akademii Obrony Narodowej, decyzją nr [...], zobowiązał mjr M. G. do zwrotu pobranego stypendium naukowego w kwocie obniżonej o 35%, w wysokości [...] zł. W odwołaniu od tej decyzji M. G. wskazał, że pracę habilitacyjną napisał, lecz do kolokwium habilitacyjnego nie przystąpił, ponieważ Komenda Wydziału Strategiczno - Obronnego nie była zainteresowana wyznaczeniem terminu kolokwium i utrudniała mu złożenie rozprawy, a ponadto był szykanowany przez przełożonych. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Komendanta Akademii Obrony Narodowej z dnia [...] października 2004r. nr [...], nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania. Odnosząc się do podniesionych w odwołaniu zarzutów Minister wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie nie potwierdził naruszenia nietykalności cielesnej, poniżania i znieważania oficera przez jego przełożonych. Ponadto organ zwrócił uwagę, że w myśl § 7 ust. 2 rozporządzenia, do zwrotu stypendium nie może zostać zobowiązana jedynie osoba, która nie przystąpiła do obrony rozprawy doktorskiej lub kolokwium habilitacyjnego z przyczyn od niej niezależnych. Natomiast M. G. nie przystąpił do kolokwium habilitacyjnego w wymaganym przepisami prawa terminie, a powody nieprzystąpienia nie były od niego niezależne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję M. G. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niepodjęcie w toku postępowania czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia błędnych ustaleń faktycznych, dotyczących przyczyn nieprzystąpienia przez niego do kolokwium habilitacyjnego, naruszenie prawa materialnego, tj. § 7 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. w sprawie stypendiów doktorskich i habilitacyjnych (Dz. U. Nr 115, poz. 965), przez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy skarżący nie przystąpił do obrony kolokwium habilitacyjnego z przyczyn od niego niezależnych. Wniósł o uchylenie obu wydanych w sprawie decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 r. oddalił wniesioną skargę. W jego uzasadnieniu Sąd stwierdził, że bezspornym w sprawie jest fakt, iż skarżący nie przystąpił do kolokwium habilitacyjnego w ciągu dwóch lat od daty upływu okresu, na który stypendium zostało przyznane i że nie wykazał, iż nieprzystąpienie w terminie do kolokwium nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych. Sąd stwierdził również, że nie zasługuje na uwzględnienie, podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia przez organ przepisów proceduralnych. Od tego orzeczenia skarżący wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przez Sąd przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 6, 8 i 9 Kpa i w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki w związku z § 21 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 1991 r. w sprawie stypendiów doktoranckich i naukowych w związku z art. 109 ust. 2 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, poprzez naruszenie zasady zaufania do organu administracji oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez nieprawidłowe zastosowanie § 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 25 maja 2005 r. Jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 lutego 2008 r. uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 1116/06 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku wskazał, że zebrane w postępowaniu administracyjnym dowody były niewystarczające do uznania, że wskazane przez skarżącego przyczyny nieprzystąpienia do kolokwium habilitacyjnego nie były od niego niezależne. Ponadto stwierdził, iż w aktach brak jest dokumentów, wskazujących na to, że skarżącemu został wyznaczony termin kolokwium. Sąd uznał, iż wyjaśnienie tych okoliczności ma podstawowe znaczenie dla sprawy, gdyż mogłoby prowadzić do odmiennych ustaleń faktycznych oraz oceny, czy wskazane przez skarżącego przyczyny były niezależne. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy zbadać, podnoszone przez skarżącego argumenty, dotyczące utrudniania mu, m.in. przez przełożonego, złożenia rozprawy habilitacyjnej w terminie oraz okoliczności, dotyczące starań skarżącego o urlop naukowy, szczególnie, że organ nie ustosunkował się do oceny zasadności nieudzielania skarżącemu urlopu naukowego. Ponadto Sąd wskazał, że należy wyjaśnić, czy i jakie znaczenie w sprawie miało pominięcie skarżącego w planie podwyższania kwalifikacji na lata 2003 - 2006 oraz, czy dopiero uzyskanie przez niego odpowiedzi w piśmie z dnia 13 października 2003 r. pozwalało mu na złożenie kolejnego wniosku z dnia 1 grudnia 2003 r. o udzielenie urlopu naukowego i jakie znaczenie miał w sprawie okres, na który został mu on udzielony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny (...). Oznacza to, że sąd, któremu sprawa zostanie przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia, z uwagi na związanie stanowiskiem prawnym wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku. Odstąpienie od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jest możliwe jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok SN z dnia 9 lipca 1998 r., I PKN 226/98, OSNAP 1999, nr 15, poz. 486), jak również w przypadku, gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny. W niniejszej sprawie nie zmienił się jej stan faktyczny, ani też stan prawny, na podstawie którego można byłoby zastosować nowe przepisy do "starego" stanu faktycznego. Należy również stwierdzić, że prawidłową decyzję organ może podjąć tylko wówczas, gdy posiada kompletny materiał dowodowy, pozwalający na prawidłową ocenę stanu faktycznego. Organ bowiem narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Poza tym niepełne ustalenie stanu faktycznego prowadzi do naruszenia prawa materialnego. W takich sytuacjach sądowa kontrola tego rodzaju decyzji jest ograniczona i sprowadza się do zbadania, czy organ rozstrzygający zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Sąd stwierdza, iż organ uchybił powyżej określonym obowiązkom. Tym samym, zobowiązany jest do uzupełnienia materiału dowodowego w zakresie wskazanym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak również wyjaśnienia wszystkich okoliczności, o których mowa w tym wyroku. Ewentualne, pozytywne dla skarżącego ustalenia we wskazanym powyżej zakresie nie przesądzają jeszcze o korzystnym dla niego rozstrzygnięciu. Nieodzownym będzie bowiem rozważenie przez organ, czy uzupełniony materiał dowodowy może stanowić wystarczającą podstawę do odstąpienia od wydania decyzji o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu pobranego stypendium naukowego. W związku z tym, że stwierdzone uchybienia wymagają przeprowadzenia dodatkowych czynności wyjaśniających i uzupełnienia materiału dowodowego w znacznej części, Sąd uznał, że zasadnym jest uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji, jak również utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w art. 152 i art. 200 w zw. z art. 132 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.