IV SA/Wa 1369/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant Artur Dral, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz.1071 ze zm.) na skutek wniosku Prezydenta Miasta M. z dnia [...] marca 2008 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 r. nr [...] w części dotyczącej przeznaczenia majątku po zlikwidowanym stowarzyszeniu pn. Towarzystwo Gimnastyczne "S." w M. na rzecz zarządu miejskiego w M. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następujących okolicznościach. Decyzją z dnia [...].02.2007 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji po rozpoznaniu wniosku J. S., W. S., A. P., M. L., E. S., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa: - w pkt I - stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [..] marca 1949r. w części dotyczącej likwidacji stowarzyszenia pn. Towarzystwo Gimnastyczne "S. " w M.. - w pkt II - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej przeznaczenia majątku po zlikwidowanym stowarzyszeniu. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż byli członkowie stowarzyszenia są osobami uprawnionymi do żądania wszczęcia postępowania w sprawie dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji w części odnoszącej się delegalizacji stowarzyszenia natomiast nie są legitymowani do występowania z wnioskiem o stwierdzenie nieważności tej decyzji w zakresie przeznaczenia majątku po zlikwidowanym stowarzyszeniu, gdyż takie uprawnienie przysługuje organom statutowym stowarzyszenia powstałego po reaktywowaniu jego działalności. Minister powołał się na wyrok NSA z dnia 18 marca 1995r I SA 2035/93 i ONSA 1996/2/75 . Następnie z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] w części dotyczącej majątku wystąpiło reaktywowane Towarzystwo Gimnastyczne "S.". W wyniku rozpoznania złożonego wniosku decyzją z Sygn.akt IVSA/Wa l369/08 dnia [...] lutego 2008 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 26 i 27 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27 października 1932 r. Prawo o stowarzyszeniach ( Dz. U. Nr 94, poz. 808 ze zm.) stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] w części odnoszącej się do majątku po zlikwidowanym stowarzyszeniu. W rozstrzygnięciu swej decyzji Minister powołał się na stanowisko Sądu Rejonowego w [...] Wydział XII Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, który po analizie dokumentów rejestrowych stwierdził, iż od dnia 14 marca 2007 r. Towarzystwo Gimnastyczne "S." w M. jest reaktywowane, a jego obecna nazwa to Towarzystwo Gimnastyczne " S.". Zdaniem Ministra fakt ten znalazł potwierdzenie również w treści regulaminu obrad I Walnego Zgromadzenia Organizacyjno- Wychowawczego Towarzystwa oraz w protokole z dnia [...] marca 2007 r. z I zebrania reaktywującego Towarzystwo Gimnastyczne S.. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła w dniu [...] marca 2008 r. Gmina Miejska M. wnosząc o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W ocenie Gminy przeanalizowania wymaga kwestia ciągłości i tożsamości prawnej pomiędzy dawnym stowarzyszeniem Towarzystwa Gimnastycznego " S." w M., a występującym w sprawie stowarzyszeniem zarejestrowanym jako Towarzystwo Gimnastyczne "S." w M.. Gmina podniosła również, iż na terenie miasta M. działają jeszcze dwa inne stowarzyszenia pod nazwami : Towarzystwo Gimnastyczne " S." oraz Odrodzone Towarzystwo Gimnastyczne "S.", które winny brać udział w tym postępowaniu. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Minister decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. utrzymał w mocy swą uprzednią decyzję. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację zawartą w uprzedniej decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. Odniósł się również do kwestii występowania dwóch pozostałych Towarzystw. Wskazał, iż nie są one sukcesorami po dawnym Towarzystwie Gimnastycznym "S." w M., a powołanie się w nazwie na przedwojenne Towarzystwo Gimnastyczne "S." może świadczyć jedynie o odwołaniu się do jego dziedzictwa kulturowego. Nie daje natomiast podstaw do zgłoszenia żądań o charakterze majątkowym. Skargę do Sądu Administracyjnego na niniejszą decyzję złożyła Gmina Miejska M. reprezentowana przez Prezydenta Miasta M.. Gmina zarzuciła Ministrowi naruszenie przepisów prawa materialnego - Prawo o stowarzyszeniach Sygn.akt IVSA/Wa l369/08 oraz przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 28 Kpa. Podniosła zarzuty tożsame z zawartymi we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Ponadto dodała, iż zaskarżona decyzja, nie wyjaśnia, czy działające na terenie miasta M. pozostałe Towarzystwa Gimnastyczne mają interes prawny do występowania na prawach strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności. Zdaniem Gminy nie jest więc jednoznaczne, czy występujące Towarzystwo "S." jest jedynym następcą prawnym po dawnym Stowarzyszeniu. W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo zaznaczył, iż Towarzystwo Gimnastyczne "S." w Mielcu oraz Odrodzone Towarzystwo Gimnastyczne S., jak wskazują zapisy w KRS, powstały przed wydaniem decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2007 r. a więc nie posiadają one interesu prawnego w tym postępowaniu. Tym samym nie mogą występować w nim na prawach strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym w myśl art. 134 P.p.s.a. Sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy doszedł do przekonania, że skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym konieczność jej uchylenia. Podstawę procesową rozstrzygnięcia Ministra w niniejszej sprawie w części dotyczącej przekazania majątku Stowarzyszenia stanowił art. 156 § 1 pkt2. W myśl wskazanego art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji stwierdza nieważność decyzji, która została wydana m.in. z rażącym naruszeniem prawa. Sygn.akt IVSA/Wa l369/08 Przepis ten normuje postępowanie prowadzone w trybie nadzwyczajnym, gdzie wymogi odnośnie wad decyzji są o wiele wyższe niż w postępowaniu zwykłym. Stwierdzenie nieważności decyzji z przyczyn rażącego naruszenia prawa, a to Minister zarzucił zaskarżonej w części decyzji, zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej sprzeczności z przepisami prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nadto postępowanie to prowadzone jest na wniosek. Z wnioskiem takim na podstawie art. 156 § 1 Kpa mogą wystąpić strony (podmioty), które mają interes prawny w toczącym postępowaniu. Organ musiał zatem przed rozpoznaniem merytorycznie wniosku zbadać jego dopuszczalność, tzn. ustalić czy wniosła go strona mającą interes prawny w świetle art. 28 Kpa. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Minister wykazał, iż występujące z wnioskiem Towarzystwo Gimnastyczne "S." jest następcą prawnym po dawnym Towarzystwie Gimnastycznym "S." w M., a zatem stroną uprawnioną do występowania o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z 1949 r. Ustaleń tych dokonał odwołując się do treści art. 26 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 27 października 1932 r. Prawo o stowarzyszeniach ( Dz. U Nr. 94 , poz. 808 ze zm.) Artykuł ten stanowił, że jeżeli: 1) liczba członków stowarzyszenia spadnie poniżej 10, lub 2) stowarzyszenie nie posiada przewidzianego statutowo zarządu i nie ma warunków do jego wyłonienia, względnie nie wyłania w ciągu conajmniej rocznego okresu czasu, lub 3) organ ten nie był odnawiany najmniej w ciągu 3 okresów przewidzianego statutowo czasu jego urzędowania, albo też 4) zajdą inne okoliczności, świadczące, że stowarzyszenie faktycznie istnieć przestało, lub że istnienie jego stało się bezprzedmiotowe, - władza rejestracyjna, z własnej inicjatywy, na wniosek wyznaczonego w myśl art. 30 kuratora albo na czyjkolwiek wniosek, stwierdzi te okoliczności i zadecyduje likwidację stowarzyszenia. Przepis ten szczegółowo określał przesłanki dopuszczające likwidację stowarzyszenia. W rozpoznawanej sprawie organ zarządził likwidację Stowarzyszenia Gimnastycznego "S." w M. powołując się na pkt 4 tego przepisu czyli tzw. inne okoliczności, świadczące o tym, że stowarzyszenie przestało Sygn.akt IVSA/Wa l369/08 istnieć. Przywołując tę przesłankę powinien jednakże stwierdzić jakie są to okoliczności i jednoznacznie wskazać ich istnienie w swej decyzji. Takiego wskazania decyzja Wojewody [...] z [...].03.1949 r. nie zawierała. Nie posiadała także uzasadnienia faktycznego i prawnego, które w przypadku decyzji odmownej w świetle przepisu art. 75 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. Nr 36, poz. 341 ze zm.) powinno być zawarte. Wskazuje na to treść tej decyzji odtworzonej postanowieniem Wojewody [...] z [...].07.2006 r. (k-149 akt administracyjnych sprawy). Brak wskazanych elementów decyzji stanowi rażące naruszenie prawa, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W ocenie Sądu prawidłowe są ustalenia Ministra, iż nie została przerwana ciągłość bytu owego Stowarzyszenia. Po reaktywacji, a uprzednio stwierdzeniu nieważności jego likwidacji mogło więc żądać stwierdzenia nieważności decyzji z 1949 r, odnośnie przejętego wówczas majątku stowarzyszenia. W aktach sprawy znajduje się pismo Sądu Rejonowego Gospodarczego Wydz. XII Krajowego Rejestru Sądowego w R. z dnia [...].07.2007 r., z którego wynika, iż w dniu [...].03.2007 r. doszło do reaktywowania Towarzystwa Gimnastycznego "S." w M., zlikwidowanego decyzją Wojewody [...]. Fakt ten potwierdza także protokół z I zebrania reaktywującego Towarzystwo Gimnastyczne S., które odbyło się w dniu [...].03.2007 r. Uczestniczyli w nim byli członkowie Towarzystwa Gimnastycznego S. m.in. osoby, które brały udział w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z 1949r., w wyniku którego stwierdzono nieważność jego likwidacji. Są to: M. L., E. S., J. S. i W. S.. Osoby te przed owym zebraniem postanowiły o jego zwołaniu jako kolejnego zebrania Towarzystwa sprzed likwidacji poszerzonego o nowo wstępujących członków. Postanowiono nadto o wznowieniu działalności Towarzystwa Gimnastycznego S. założonego w 1893r. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż data tego właśnie zebrania i powzięte na nim decyzje świadczą o reaktywowaniu Towarzystwa Gimnastycznego "S." w M. sprzed likwidacji, a zatem o zachowaniu ciągłości jego bytu. Z akt administracyjnych sprawy jednoznacznie wynika, iż obecnie działające Towarzystwo "S." jest sukcesorem po dawnym Towarzystwie "S." w M.. Sygn.akt IVSA/Wa l369/08 Za dowód tego następstwa prawnego Minister trafnie uznał uchwałę z dnia [...] kwietnia 2007r. z I zebrania założycielsko - reaktywującego Towarzystwo oraz sporządzony z niego protokół. W uchwale tej w punkcie 1 znajduje się zapis, który wskazuje, iż dawne Towarzystwo założone w 1893 r, a zlikwidowane na mocy decyzji Wojewody [...] przyjmuje nazwę Towarzystwo Gimnastyczne "S." i przejmuje jego statut. Potwierdzeniem, iż obecne Towarzystwo jest sukcesorem po Towarzystwie przedwojennym jest także treść protokołu z obrad I Walnego Zgromadzenia Towarzystwa Gimnastycznego "S.", Wynika z niego , iż zgromadzenie to ma na celu reaktywację Towarzystwa sprzed likwidacji. Na zebraniu tym m.in. omówiono przedmiotową decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 r., która dokonała likwidacji Towarzystwa i przekazała majątek Towarzystwa ówczesnym władzom. W ocenie Sądu fakty te dowodzą kontynuacji istnienia Towarzystwa założonego przed wojną, a bezpodstawnie zlikwidowanego na mocy decyzji z marca 1949 r. Jego likwidację należy zaś uznać za niebyłą w związku z uprzednim stwierdzeniem nieważności decyzji z dnia [...].03.1949 r. w tej części decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...].02.2007 r. Odnosząc się do stwierdzenia nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 r. w części dotyczącej przeznaczenia majątku po zlikwidowanym stowarzyszeniu pn. Towarzystwo Gimnastyczne S. w M. na rzecz zarządu miejskiego w M. należy zauważyć, iż organ orzekając o przejęciu majątku naruszył przepisy prawa materialnego w sposób rażący. Podstawę regulującą kwestię majątku stanowił art. 27.cyt. rozporządzenia - Prawo o stowarzyszeniach z 1932 r. Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji z 1949 r. stanowił, iż majątek stowarzyszenia rozwiązanego przez władzę bądź takiego, co do którego władza zadecydowała likwidację na podstawie art. 26, będzie użyty na cel w statucie jego przewidziany. W braku odpowiednich postanowień przeznaczenie majątku określi władza rejestracyjna, uwzględniając cele stowarzyszenia. W ocenie Sądu Wojewoda dokonując w swej decyzji innego rozdysponowania majątku naruszył ten przepis. Nie zastosował się bowiem do wskazań zawartych w przedwojennym statucie Towarzystwa. W § 42 tego statutu jednoznacznie wskazane było, że w razie rozwiązania Towarzystwa majątek nieruchomy, przybory, przyrządy gimnastyczne i sportowe oraz Sygn.akt IVSA/Wa l369/08 zbiory i biblioteka przechodzą na własność Związku Towarzystw Gimnastycznych "S." w Polsce. Pozostałym majątkiem rozrządzi walne zgromadzenie według swego uznania. W tym stanie rzeczy Minister trafnie stwierdził, że zostały w sposób rażący naruszone przepisy prawa materialnego, co przesądziło o nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 r. także w zakresie przejęcia majątku przez Gminę M.. Następnie Gmina stała się na mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1994 r. właścicielem nieruchomości położonej przy ul. [...] w M., uwidocznionej w ewidencji gruntów pod numerem [...] o pow. 5581 m2. Decyzja uwłaszczająca w pkt 1 stwierdza, że nabycie owej nieruchomości nastąpiło nieodpłatnie, a uprzednio uwłaszczona nieruchomość wchodziła w skład majątku zlikwidowanego Towarzystwa. Odnośnie zarzutu nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 Kpa niezbędne jest również rozważenie skutków prawnych, jakie decyzja ta wywołała. Z nieodwracalnością skutków prawnych w rozumieniu art. 156 § 2 Kpa mamy do czynienia wówczas, gdy brak jest przepisów prawnych, które mogłyby stanowić dla organu administracji podstawę do podjęcia aktów lub czynności mogących cofnąć, znieść lub odwrócić skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Zakamycze 2005). Należy też zaznaczyć, iż jeśli są to skutki o charakterze cywilnoprawnym, to są one możliwe do cofnięcia wówczas, gdy wadliwa decyzja administracyjna wywołała je w sposób bezpośredni. Wpis nabywcy do księgi wieczystej nie przesądza jeszcze o zaistnieniu nieodwracalnych skutków prawnych. Należy podkreślić, iż ochrona nabywcy w razie wpisu do księgi wieczystej prawa własności, wynikająca z treści art. 6 ustawy z dnia 6.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. Nr 19, poz.147 ze zm.) dotyczy jedynie prawa nabytego odpłatnie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 16.10.1995r. IVSA 747/94). Z taką sytuacja mamy do czynienia na gruncie rozpoznawanej sprawy. Zarząd miasta M. nabył bowiem w drodze decyzji, nieodpłatnie nieruchomość wchodzącą de facto w skład majątku zlikwidowanego Towarzystwa. Zatem nabycie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. Wobec tego trafnie uznał Minister, iż dopuszczalne było stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie, której Zarząd Sygn.akt IVSA/Wa l369/08 miejski w M. nabył nieruchomość (por. uchwała NSA z dnia 20 marca 2000r. II OPS 14/99, ONSA 2000, nr 3, poz.93). Odnosząc się do zarzutu Gminy, iż na terenie miasta M. występują dwa inne Towarzystwa Gimnastyczne o nazwie S. tj. Towarzystwo Gimnastyczne "S." oraz "Odrodzone Towarzystwo Gimnastyczne S.", które w ocenie strony skai-7ar.fii moałv oowstać na skutek reaktvwacii dawneao Towarzystwa nie można przedwojennego Towarzystwa nie daje prawa do wysuwania żądań o charakterze majątkowym. Prawa takie przysługują tylko organom statutowym stowarzyszenia powstałego po reaktywacji jego działalności. Gmina, nie wykazała zasadności swych twierdzeń w tym zakresie, a wskazane stowarzyszenia nie żądały dopuszczenia ich do udziału w tym postępowaniu. Z akt administracyjnych sprawy nie wynika nadto, aby wskazane przez Gminę Towarzystwa wykazywały w tej sprawie aktywność oraz dowodziły swej tożsamości z dawnym Towarzystwem Gimnastycznym "S.". Nadto wskazać należy, iż Gmina w trakcie całego postępowania administracyjnego nie przedstawiła żadnych dokumentów, które podważałyby prawidłowość ustaleń poczynionych przez Ministra oraz innych dowodów w niniejszej sprawie. Reasumując stwierdzić należy, że Minister Spraw Wewnętrznych prawidłowo dokonał oceny stanu faktycznego oraz prawnego sprawy i wobec wydania decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1949 r. z rażącym naruszenia prawa, a mianowicie art. 26 i 27 rozporządzenia Prezydenta RP - Prawo o stowarzyszeniach z 1932 r. i trafnie w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 Kpa stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...].03.1949 r. także w części dotyczącej przejęcia majątku Towarzystwa Gimnastycznego "S." w M.. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - skargę oddalił.