II SA/Kr 808/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Brachel -Ziaja Sędziowie WSA Renata Czeluśniak NSA Jan Zimmermann (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie opłaty za czynności związane z wydaniem postanowienia I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. na rzecz skarżącego Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. kwotę 200 zł ( dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. II SA/Kr 808/08 UZASADNIENIE Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. ustalił dla Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. opłatę w wysokości 43,40 zł. za czynności "zapobiegawczego nadzoru sanitarnego". Czynności te polegały na analizie dokumentacji zawierającej propozycję rozwiązań higieniczno-zdrowotnych dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa skrzyżowania ul. [...] i ul. [...] (...) w W. wraz z odcinkami dojazdowymi...". W uzasadnieniu tej decyzji powołano art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej i przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także podano wyliczenie kwoty opłaty. W odwołaniu od tej decyzji Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. podniósł, że przywołane przepisy nie znajdują zastosowania. Stwierdzono, że opinia jest wydawana w ramach współdziałania organów w trybie art. 106 KPA. Ocena w niej zawarta zawiera się w kompetencjach organu, co oznacza, iż ma on obowiązek wydania opinii jak i, że obowiązek ten nie zawiera się w czynnościach o charakterze odpłatnym. Za wydanie postanowienia w trybie art. 106 KPA organ nie może pobierać żadnych opłat. Powołanie się przez organ l instancji na art. 36 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy PIS, jak również naliczenie opłat z tego tytułu nastąpiło tym samym bez podstawy prawnej. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...].2008 r. Nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji napisano, że organ odwoławczy nie podziela stanowiska Zarządu Dróg Wojewódzkich w K. w zakresie braku zasadności zastosowania przepisu art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej do naliczenia opłaty za czynności związane z wydaniem opinii co do konieczności 2 sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia. Bez względu na to, czy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej podejmuje działania wyłącznie w ramach własnej kompetencji władczej, czy też jego działania wynikają z współdziałania z innymi podmiotami np. w ramach współdziałania, wobec unormowania art. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, będą to działania należące do sanitarnego nadzoru zapobiegawczego. To, czy określona działalność powinna być zaliczona do sanitarnego nadzoru zapobiegawczego nie jest bowiem zależne od tego, czy działalność ta jest wykonywana wyłącznie w ramach samodzielnych uprawnień organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej do załatwienia konkretnej sprawy, czy też jest wykonywana w ramach współdziałania z innym organem, uprawnionym do załatwienia sprawy. Na w/w decyzję PWIS w K. Zarząd Dróg Wojewódzkich w K. skierował w dniu [...] lipca 2008 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucając naruszenie art. 36 ustawy z dnia 14.03.1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W uzasadnieniu napisano, że w oparciu o art. 36 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, art. 51 ust. 3 i art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska w zw. z § 3 ust. 1 pkt 56 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. w ramach postępowania w sprawie o ustalenie lokalizacji inwestycji celu publicznego wydał postanowienie w przedmiocie konieczności sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko dla planowanej inwestycji. Postanowienie to wydawaną w ramach działania organów w trybie art.106 KPA, która zawiera się w ustawowych kompetencjach organu. Za wydanie postanowienia w trybie art. 106 KPA organ nie może pobierać więc żadnych opłat. Powołanie się przez organ l i II instancji na art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 4 lutego 2004 r. w sprawie opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej i naliczenie opłat z tego tytułu nastąpiło tym samym bez podstawy prawnej. Nadto za niesłuszne należy uznać przyjęte przez te organy stanowisko o podobnym charakterze działania polegającego na wydaniu opinii do zadań określonych wart. 3 cyt. powyżej ustawy, bowiem zdaniem skarżącego nie zawiera się ono w zakresie nadzoru bieżącego zapobiegawczego. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Napisano tu, że czynności związane z wydaniem opinii o konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia są czynnościami z zakresu nadzoru zapobiegawczego. W art. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie określono co należy rozumieć pod pojęciem" nadzór zapobiegawczy". Przepis ten nie wymienia również wyczerpująco wszystkich czynności z zakresu nadzoru zapobiegawczego, jedynie przykładowo niektóre z nich. Czynności dla organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej wynikają również z przepisów odrębnych. Na ich podstawie właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje opinię, czy planowane przedsięwzięcie wymaga sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Wobec powyższego wykonane czynności podlegają opłacie na podstawie art. 36 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jako inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem zapobiegawczego nadzoru sanitarnego. Z brzmienia przytoczonego art. 36 ust.1 ustawy o PIS wynika zasada stanowiąca obowiązek pobierania opłaty przez organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej za czynności związane z nadzorem bieżącym oraz nadzorem zapobiegawczym zarówno od jednostek organizacyjnych jak też osób obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Czynność polegająca na wydaniu opinii w formie postanowienia co do wymogu sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko inwestycji polegającej na przebudowie skrzyżowania jest czynnością związaną ze sprawowaniem nadzoru zapobiegawczego w rozumieniu art. 36 ust. l ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Nie bez znaczenia jest fakt, że postępowanie w sprawie wydania opinii odnośnie obowiązku sporządzenia raportu w odniesieniu do danej inwestycji prowadzone jest przez właściwe organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej przed wydaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Wydanie opinii odnośnie sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko jest czynnością poprzedzającą ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zaskarżona decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., jak i utrzymana w mocy decyzja poprzednia, ustaliły opłatę za czynności inspektora sanitarnego, polegające na sporządzeniu raportu oddziaływania na środowisko dla inwestycji przebudowy drogi. Raport ten miał stanowić wymaganą przez przepisy prawa dokumentację, niezbędną dla prawidłowego przebiegu postępowania administracyjnego i wydania decyzji administracyjnych dotyczących tej inwestycji, w szczególności dla wydania decyzji o lokalizacji celu publicznego. Sąd uznał, że wydanie postanowienia zawierającego ten raport nie jest czynnością wykonywaną w ramach nadzoru bieżącego i zapobiegawczego, prowadzonego przez organy inspekcji sanitarnej. Postanowienie takie, wydawane na wniosek inwestora a nie z urzędu, po przeprowadzeniu jakichkolwiek działań z własnej inicjatywy organów PIS, nie stanowi elementu "nadzoru", w którego istocie leży działanie z urzędu. Jest to natomiast element współdziałania podmiotów administracji publicznej, o jakim mowa w art. 106 KPA. Trafnie podniesiono w skardze, że organ współdziałający ma kompetencję do sformułowania swojej opinii (raportu) a pojęcie kompetencji oznacza jednocześnie ustawowy obowiązek czynienia z niej użytku. Wykonywanie ustawowych kompetencji nie może być odpłatne i decyzje ustalające za nie opłatę pozbawione są podstaw prawnych. W opisanej sytuacji, skoro zaskarżona decyzja jest pozbawiona podstawy prawnej, Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). O kosztach postanowiono w myśl art. 200 tejże ustawy.