I SA/Wa 916/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie asesor WSA Mirosław Gdesz asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi A. na postanowienie Ministra Infrastruktury z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżącej A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził niedopuszczalność wniosku A. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] stwierdzającą nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1950 r. nr [...] o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Z. gmina kat. K. objętej [...], stanowiącej własność T. K. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ przedstawił następujący stan sprawy: Orzeczeniem z dnia [...] września 1950 r. nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. orzekło wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w Z. gmina kat. K. objętej [...], stanowiącej własność T. K.. Z wnioskiem stwierdzenie powyższego orzeczenia wystąpiła E. K. – spadkobierczyni byłego właściciela. Decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] Minister Infrastruktury stwierdził nieważność orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] września 1950 r. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła A., wskazując, że nieruchomość objęta przedmiotowa decyzja jest własnością Skarbu Państwa reprezentowanego przez A. A. wskazała także, ze nieruchomość przedmiotowa została wniesiona w [...] r. przez A. aportem do spółki [...] , a następnie udziały w spółce zostały sprzedane na rzecz osoby trzeciej. Minister Infrastruktury w wyniku rozpoznania wniosku A., postanowieniem z dnia z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 kodeksu postępowania administracyjnego, stwierdził niedopuszczalność wniosku A. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej powyższą decyzją Ministra Infrastruktury. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że z wypisu z rejestru gruntów wynika, ze wywłaszczona nieruchomość stanowi aktualnie działki nr [...], których właścicielem jest Skarb Państwa, zaś A. jedynie włada działką nr [...]. organ wskazał także, że A. nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, że przysługują jej prawa rzeczowe do wywłaszczonej nieruchomości. Decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] przesłano jej wyłącznie do wiadomości, dlatego że włada tą nieruchomością. A zatem Minister uznał, ze wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został wniesiony przez osobę nie posiadającą legitymacji do jego wniesienia. Na postanowienia Ministra Infrastruktury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła A. reprezentowana przez radcę prawnego T. L., zarzucając naruszenie art. 28 k.p.a. przez uznanie, że skarżąca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] września 1950 r. skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie Ministra Infrastruktury do rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie złożonego przez A. W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W ocenie sądu skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Minister Infrastruktury, jako podstawę prawną postanowienia o odmowie dopuszczenia do udziału w postępowaniu strony skarżącej, wskazał przepis art. 134 k.p.a. Jest to przepis, na podstawie którego organ podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. W orzecznictwie i doktrynie wyrażane są poglądy, że w postępowaniu administracyjnym mogą występować w istocie dwa rodzaje stron: jedna, dysponująca obiektywnie interesem prawnym (obowiązkiem) wynikającym z prawa materialnego, i druga, subiektywnie przekonana o posiadaniu takiego interesu prawnego (obowiązku). W obu przypadkach identyfikacja tego interesu następuje w trakcie postępowania wyjaśniającego, natomiast rozstrzygnięcie w sprawie interesu przybiera formę decyzji administracyjnej kończącej postępowanie. W przypadku pierwszym będzie to decyzja merytoryczna, w przypadku drugim - decyzja procesowa umarzająca postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość (Komentarz do art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego, Matan A. [w:] G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Tom I i II, Zakamycze, 2005). Wskazuje się także, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie dają podstawy do wydawania odrębnego aktu administracyjnego orzekającego o tym, czy konkretna osoba jest czy nie jest stroną. Ustalenie zaś, czy żądanie pochodzi od strony, powinno nastąpić w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty lub w inny sposób kończącej sprawę (art. 104 § 2 k.p.a.). W dalszym etapie postępowania administracyjnego jednostka, która twierdzi, że orzeczenie dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, ma prawo wnieść odwołanie od tego orzeczenia – wówczas organ odwoławczy obowiązany jest rozpoznać to odwołanie. Jeśli w wyniku rozpoznania odwołania organ stwierdzi, że jednostka ta nie ma w danej sprawie indywidualnego interesu prawnego lub obowiązku, to wówczas wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (zob. komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2006, s. 615). Wskazać również należy, że jeżeli w postępowaniu w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, strona nie brała udziału bez własnej winy służy jej prawo żądania wznowienia postępowania. Odnosząc te rozważania do niniejszej sprawy, wskazać należy, że Minister Infrastruktury w sposób wadliwy, postanowieniem wstępnym, rozstrzygnął o braku przymiotu strony przez A., zamiast rozstrzygnąć rzecz w formie decyzji. Zagadnienie formy aktu organu administracji publicznej o uznaniu względnie odmowie uznania danego podmiotu za stronę postępowania administracyjnego ma, bowiem istotne znaczenie z punktu widzenia ochrony praw jednostki, której powinno się zapewnić możliwość obrony poprzez uruchomienie weryfikacji aktu za pomocą określonych środków zaskarżenia. Z powodu wyżej wskazanego naruszenia prawa przez organ, sąd nie zajmował się na tym etapie kwestią posiadania przez A. przymiotu strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] września 1950 r. o wywłaszczeniu. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.