I SA/Bk 305/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Sędziowie asesor WSA Piotr Pietrasz (spr.), asesor WSA Jacek Pruszyński, Protokolant Beata Borkowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 października 2008 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [..] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych na 2007 rok oddala skargę Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. nr [....] z dnia [...] maja 2008 r. o utrzymaniu w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego w B. Nr [..] z dnia [...].04.2008 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. Pan M. R., zwany dalej Skarżącym, złożył w dniu 08.05.2007 r. w Biurze Powiatowym ARiMR w B. wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, w którym ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do wszystkich zadeklarowanych działek rolnych o powierzchni 4,91 ha, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do działek rolnych o symbolach B, D, E o łącznej powierzchni 3,10 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni przeznaczonej na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) do działek rolnych o symbolach A o powierzchni 1,71 ha. Podczas kontroli administracyjnej wniosku stwierdzono wartość zerową współczynnika DJP (duże jednostki przeliczeniowe) i w związku z tym, Kierownik Biura Powiatowego w B. wystosował do wnioskodawcy wezwanie do złożenia wyjaśnień. W odpowiedzi na wezwanie, w dniu 15.10.2007 r. Skarżący stawił się w Biurze Powiatowym w B. i złożył korektę wniosku oraz oświadczenie, w którym stwierdził, iż nie posiadał zwierząt zarejestrowanych w systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt prowadzonym przez ARiMR i rejestrze koniowatych w okresie referencyjnym. W dniu 10.04.2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. wydał decyzję nr [....], na mocy której przyznał Skarżącemu płatności JPO i UPO w pełnej wysokości oraz odmówił przyznania płatności PZ. Od ww. decyzji, Skarżący złożył odwołanie do Dyrektora Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. Decyzją nr [...] z dnia [...].05.2008 r. Dyrektor Podlaskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, iż postępowanie w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych jest postępowaniem wszczynanym na wniosek rolnika. Organ ten zauważył, iż stwierdzenie Skarżącego zawarte w odwołaniu dotyczące tego, że w roku 2007 po raz pierwszy złożył wniosek jest nieprawdziwe, ponieważ w dniu 31.05.2006 roku złożył wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2006 (znak sprawy [...]), dlatego też przepisy zawarte w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309, ze zm.) nie dotyczą sytuacji odwołującego. Organ powyższy wskazał, że zgodnie z § 4, ust. 1, pkt 1 i pkt. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. z 2007 r. Nr 46, poz. 309, ze zm.) płatność PZ przysługuje rolnikom, którzy w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. byli posiadaczami bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone przez tego rolnika do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, lub do rejestru koniowatych oraz we wniosku o przyznanie płatności w roku 2006 zadeklarowali trwałe użytki zielone oraz trawy na gruntach ornych, które zostały zakwalifikowane do płatności. Ponadto, zgodnie z § 4 ust. 2 ww. rozporządzenia płatność PZ, przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007, jednak nie większej niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt (bydło, owce, kozy, konie) przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) według stanu na dzień, w którym liczba dużych jednostek przeliczeniowych jest największa i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych i traw na gruntach ornych, do której została przyznana płatność w 2006 r. W przedmiotowej sprawie Skarżący wnioskował o przyznanie płatności PZ w roku 2007 do powierzchni 1,71 ha. Jednak, z uwagi na fakt, iż w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. nie był posiadaczem bydła lub owiec, kóz lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały zgłoszone przez tego rolnika do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, lub do rejestru koniowatych organy podatkowe odmówiły przyznania płatność PZ. Ponadto organ administracyjny stwierdził, iż biorąc pod uwagę złożone w dniu 15.10.2007 r. wyjaśnienia ustalono, iż Skarżący nie spełnił warunku dotyczącego posiadania zarejestrowanych przez siebie zwierząt gospodarskich w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r., dlatego też płatność PZ nie może być przyznana. Na decyzję organu drugiej instancji Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. W opinii Skarżącego wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło bez należytego i wyczerpującego sprawdzenia okoliczności, które wystąpiły, o których agencja została poinformowana wydając decyzję o odmowie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) do działek rolnych o symbolach A o powierzchni 1,71 ha. Skarżący wskazał, iż w dniu 4 kwietnia 2006 r. został złożony przez matkę Skarżącego – K. R., posiadaczkę gospodarstwa rolnego do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Dnia 15 maja 2006 r. zostało wydane przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. Postanowienie Nr [...] o spełnieniu wstępnych warunków wymaganych do uzyskania renty strukturalnej przez K. R. W związku z wydanym postanowieniem w dniu 26 maja 2006 r. zostało przekazane umową darowizny w formie aktu notarialnego całe gospodarstwo rolne przez K. R. na rzecz następcy tj. Skarżącego. Jednocześnie Skarżący złożył 30 maja 2006 r. wniosek do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. o wpis do ewidencji producentów, zgłoszenie przemieszczenia bydła w ilości sztuk cztery z matki K.R. na następcę oraz wniosek do Dyrektora Oddziału Terenowego Agencji Rynku Rolnego w B. o dokonanie wpisu do rejestru producentów i przejściu prawa do Indywidualnej Ilości Referencyjnej z matki na syna-nabywcę gospodarstwa. Z zachowaniem terminu 14 dniowego od dnia przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego nastąpiło przejęcie prawa do płatności. Według skarżącego informacji odnośnie formularza oraz sposobu przejęcia płatności bezpośrednich do gruntów rolnych udzielił pracownik Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. informując, iż należy wycofać wcześniejszy wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 złożony przez K. R. w dniu 4 kwietnia 20006 r. (co też K. R. uczyniła w dniu 30 maja 2006 r.). Według Skarżącego pracownik ten poinformował, iż w to miejsce należy złożyć wniosek przez przejmującego gospodarstwo i płatności, co też Skarżący uczynił w dniu 31 maja 2006 r. Informacja udzielona przez pracownika organu administracyjnego, co do sposobu złożenia formularza okazała się błędna i w konsekwencji poskutkowała odmową przyznania płatności zwierzęcej. Według Skarżącego stosownie do § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności mówiącym o wyłączeniu przypadków składania wniosków o dopłaty, gdy nastąpi w danym roku przeniesienie posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego w wyniku umowy darowizny właściwe jest traktowanie wniosku złożonego w dniu 8 maja 2007 roku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007 jako złożonego po raz pierwszy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji ostatecznej i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uwzględnienie skargi może nastąpić w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miałoby ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogłoby ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził istnienia którejś z wymienionych przesłanek, dających podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm.), zwanej dalej ustawą, płatności są przyznawane na wniosek rolnika. Wniosek o przyznanie płatności należy złożyć w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. W myśl art. 3 ust. 1 ustawy z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Ponadto w myśl art. 3 ust. 2 ustawy w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych organ administracji publicznej: 1. stoi na straży praworządności; 2. jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3. udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4. zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Ponadto, co jest istotne w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 3 ust 3 ustawy, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Uwzględniając powyższe, należy dojść do wniosku, iż zasadniczo do postępowania w przedmiocie przyznania przedmiotowych płatności, mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego z uwzględnieniem modyfikacji wprowadzonych w szczególności przepisami ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Na uwagę zasługuje fakt przerzucenie przez ustawodawcę ciężaru dowodzenia na stronę postępowania, która wnioskuje o przyznanie płatności. Odnosząc się do realiów przedmiotowej sprawy należy wskazać, iż w toku postępowania instancyjnego oraz w toku postępowania przed sądem administracyjnym Skarżący nie wykazał w jakikolwiek sposób okoliczności wprowadzenia w błąd przez pracowników organu administracji publicznej. Okoliczności takich nie można również ustalić na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie. Podkreślić natomiast należy, że w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Niezależnie jednak od powyższego spostrzeżenia należy wskazać, iż udzielanie stronie należytej i wyczerpującej informacji (na wniosek strony, zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy) należy odróżnić od doradztwa prawnego w konkretnej sprawie, którego wykonywanie nie należy do obowiązków organu pierwszej instancji. Doradztwo zakłada wskazanie określonego sposobu postępowania, w tym także zasad sporządzania i wypełniania wniosków o przyznanie płatności oraz terminów i zasad ich składania. Dodać ponadto należy, iż na etapie wypełniania (sporządzania) takich wniosków nie mamy jeszcze do czynienia z postępowaniem i w konsekwencji ze stroną takiego postępowania. Wszczęcie postępowania następuje dopiero po wpłynięciu wniosku do organu pierwszej instancji. Przepisy prawa nakładają natomiast obowiązek udzielania informacji, na żądanie - co jest szczególnie istotne - strony, a zatem już w toku postępowania. Gdyby wolą ustawodawcy było zapewnienie rolnikom niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych już na etapie konstruowania wniosków, użyłby w art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy pojęcia "wnioskodawca". Wypełniając wniosek o przyznanie płatności wnioskodawca składa oświadczenie woli i wiedzy, za które ponosi odpowiedzialność i nie może tej odpowiedzialności za wadliwe wypełnienie takiego wniosku przerzucać na organ administracji publicznej, ani także na inne osoby. Postępowanie administracyjne było w niniejszej sprawie wszczęte na wyłączny wniosek Skarżącego, który nie był zobowiązany do uzyskania płatności i składania wniosku, ale korzystał z uprawnienia, które wynikało z przepisów prawa. Należy zgodzić się z organem administracyjnym, iż podnoszony przez Skarżącego zarzut, że w roku 2007 spełnił warunki do przyznania płatności zwierzęcych jako tzw. młody rolnik jest niezasadny. Otóż zgodnie z zgodnie z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309, ze zm.), w przypadku gdy rolnik nie występował uprzednio z wnioskiem o przyznanie płatności do gruntów rolnych, płatność zwierzęca przysługuje mu, jeżeli w okresie od dnia 15 września roku poprzedzającego rok złożenia wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych do dnia 14 marca roku złożenia tego wniosku był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. W sprawie ustalono natomiast, że Skarżący w roku 2006 ubiegał się o przyznanie płatności do gruntów rolnych i dlatego warunkiem koniecznym do przyznania płatności PZ, jest posiadanie zarejestrowanych zwierząt w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. (wydruk z Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (str. 101 akt adm.) oraz oświadczenia z dnia 15.10.2007 r. (str. 31 akt adm.). W sprawie nie mógł mieć również zastosowania art. 21 ustawy, albowiem przepis ten znajduje zastosowanie tylko w sytuacji przekazania gospodarstwa rolnego w toku trwającego postępowania o przyznanie płatności. W myśl bowiem art. 21 ust 1 ustawy w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 796/2004, jednolita płatność obszarowa lub płatność uzupełniająca, o które ubiega się przekazujący (podkr. Sądu), są przyznawane przejmującemu, jeżeli spełni on określone przesłanki. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.