I OZ 744/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 listopada 2008 r., sygn. akt VI SAB/Wa 23/08 o odmowie przyznania A. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej postanawia oddalić zażalenie A. S. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie z jego skargi na bezczynność Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie konkursu na stanowisko w służbie cywilnej. Mając na uwadze, iż oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, Sąd wezwał skarżącego do usunięcia w terminie 14 dni braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: a) zeznania podatkowego skarżącego za rok 2007, ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego w tym okresie, b) dokumentów wskazujących źródło dochodu pozwalające na pokrycie kosztów utrzymania wykazanych przez skarżącego w rubryce 4 formularza, c) dokumentów potwierdzających wykazany w rubryce 4 formularza fakt zadłużenia skarżącego na kwotę 65.000 zł, d) udokumentowanie sytuacji finansowej skarżącego: w przypadku wykonywania pracy zarobkowej - przedstawienie zaświadczenia pracodawcy wskazującego wysokości wynagrodzenia, w przypadku posiadania statusu bezrobotnego - przedstawienie zaświadczenia właściwego Urzędu Pracy o posiadanym statusie osoby bezrobotnej, e) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, f) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania, oraz innych obciążeń. W piśmie z dnia 12 sierpnia 2008 r. skarżący wyjaśnił, iż nie posiada dokumentów wskazujących źródło dochodów, bowiem ich nie uzyskuje. Podkreślił nadto, iż nie posiada rachunków bankowych, jak również nie gromadzi dokumentów potwierdzających wydatki związane z utrzymaniem. Do pisma załączył decyzję Starosty Łódzkiego Wschodniego z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającą o utracie prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej od dnia [...] maja 2007 r. oraz kopię zeznania podatkowego za rok 2007, w którym wykazano dochód z innych źródeł wynoszący 3055 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w osobie referendarza sądowego, postanowieniem z dnia 1 października 2008 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Na skutek sprzeciwu skarżącego, stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowienie to utraciło moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 listopada 2008 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, iż skarżący nie przedstawił dokumentów obrazujących jego aktualną sytuację majątkową. Nie można bowiem za taki dokument uznać decyzji Starosty Łódzkiego Wschodniego z dnia [...] czerwca 2007 r. orzekającej o utracie przez niego prawa do zasiłku dla osoby bezrobotnej. Wynika z niej jedynie fakt utraty prawa do zasiłku od dnia [...] maja 2007 r. Nie odzwierciedla ona natomiast statusu skarżącego w chwili obecnej, czyli po upływie ponad roku czasu od jej wydania. Ponadto skarżący oszacował ponoszone przez niego koszty utrzymania na 1 600 zł. miesięcznie, nie wskazując jednakże źródła dochodu pozwalającego mu na ich pokrycie. W tej sytuacji, Sąd uznał, że skarżący zarówno we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i w nadesłanych na wezwanie Sądu dokumentach nie uprawdopodobnił w wystarczający sposób okoliczności świadczących o zasadności przyznania mu prawa pomocy. A. S. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na powyższe postanowienie, do którego dołączył zaświadczenie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia Sądu Gospodarczego z dnia [...] lipca 2008 r., w sprawie [...] o wpisaniu skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Dodatkowo, w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący pomimo wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jego sytuacji materialnej, wezwania tego w całości nie wykonał. W szczególności nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających jego zadłużenie oraz aktualnego zaświadczenia z Urzędu Pracy potwierdzającego, iż nadal jest on osobą bezrobotną. Powyższe uniemożliwia natomiast ocenę jego stanu majątkowego. Nie zmienia tego fakt wpisania skarżącego do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Z przedstawionego zaświadczenia o dokonaniu wpisu wynika, iż dokonano go [...] sierpnia 2008 r. Nie wskazano w nim, czy wpis ten nastąpił na wniosek wierzyciela (art. 56 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym -Dz.U. z 2001 r., Nr 17,poz. 209 ze zm.), czy z urzędu (art. 55 powołanej ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym). Na podstawie przedstawionego zaświadczenia nie można więc w sposób jednoznaczny stwierdzić, iż skarżący nie posiada żadnego majątku. Biorąc więc pod uwagę powołane wyżej przepisy stwierdzić należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawidłowo postanowieniem z dnia 12 listopada 2008 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.