V SA/Wa 1810/08

WyrokWSA w Warszawie2008-11-12

Skład orzekający: Małgorzata Dałkowska-Szary, Irena Jakubiec- Kudiura, Barbara Mleczko-Jabłońska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uznając, że art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenie wykonawcze do niego mają zastosowanie wyłącznie do składek opłacanych przez osoby prowadzące działalność gospodarczą "sam za siebie", a nie do składek za pracowników?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego (art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz procedury administracyjnej. Sąd nie podzielił poglądu organu, że wskazany przepis i rozporządzenie wykonawcze dotyczą wyłącznie składek opłacanych przez osoby prowadzące działalność "sam za siebie". Zdaniem sądu, art. 28 ust. 3a ustawy ma zastosowanie również do ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek za zatrudnionych pracowników, w części przez nich finansowanej. Organ nie przeprowadził wyczerpującej oceny materiału dowodowego pod kątem przesłanek umorzenia określonych w rozporządzeniu.
Stan faktyczny
R. C. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, uzasadniając to trudną sytuacją finansową i zdrowotną. Organ pierwszej instancji odmówił umorzenia, a Prezes ZUS utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że należności nie uległy przedawnieniu i nie ma podstaw do umorzenia z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa, w tym przedawnienie należności i nieprawidłowość postępowania egzekucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Irena Jakubiec- Kudiura, Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska (spr.), Protokolant - Marcin Kwiatkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2008 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne; uchyla zaskarżoną decyzję. R. C. w dniu [...] stycznia 2008r., wystąpił z wnioskiem o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne. Wniosek ten uzasadnił faktem, iż firma [...] "J.", którą prowadził od [...]r. opłacała na bieżąco składki na ubezpieczenia społeczne. Jednak w 1996r., z uwagi na stagnację w przemyśle [...] zaczęła ponosić straty, wobec czego w 1997r. wnioskodawca ją zlikwidował. W roku następnym R. C. zwrócił się do ZUS o wyrażenie zgody na spłacanie zadłużenia w systemie ratalnym i z zawartego w ten sposób układu wywiązywał się na bieżąco. W trakcie spłacania zaległości składkowych R. C. jak podał, poważnie zachorował na [...], a po przebytym [...] uzyskał od ZUS rentę z tytułu niezdolności do pracy. W 2000 r. złożył podanie do ubezpieczyciela o kontynuowanie ratalnej spłaty zadłużenia, jednak organ odmówił, tłumacząc to możliwością prowadzenia egzekucji ze świadczenia rentowego, naliczając przy tym odsetki. R. C. podał również , iż od [...] 2007r., wyrokiem sądu, część świadczeń z tytułu renty zajął komornik sądowy, a zobowiązany otrzymuje miesięcznie, świadczenia w wysokości [...] zł. Ponadto wskazuje na zły stan zdrowia: [...], które to choroby jak podał wymagają codziennego przyjmowanie leków (miesięczny koszt to ok. [...] zł.) oraz specjalistycznej diety żywieniowej. Przy tym wnioskodawca podkreśił , iż nie ma innych źródeł przychodów i nie posiada żadnego majątku podlegającego egzekucji. Po rozpatrzeniu wniosku z [...] stycznia 2008r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w W. w dniu [...] lutego 2008r., decyzją nr [...], wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 oraz art. 28 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r., nr 11, poz. 74 z późn. zm. zwana dalej usus) odmówił umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł. Organ I instancji wskazał, iż R. C. prowadził P. P.- H. "J.", którą to działalność wykreślił z ewidencji [...] września 1997r. Przedłożone przez płatnika dokumenty świadczą o tym, że zobowiązany utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego, które jest pomniejszone o kwotę potrącenia komorniczego. Ponadto ZUS ustalił, iż żona zobowiązanego W. C. uzyskuje świadczenie w wysokości [...] zł. Wnioskodawca, co wynika z Karty Informacyjnej Leczenia S. [...] ma problemy zdrowotne: [...]. R. C., jak ustalił organ I instancji, nie posiada majątku, na którym istniałaby możliwość zabezpieczenia powstałych należności, płatnik mieszka u [...]. Zdaniem organu opierając się na treści art. 28 usus brak jest możliwości uznania wniosku strony za zasadny. W dniu [...] marca 2008r. wnioskodawca złożył wniosek do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie jego sprawy. We wniosku wskazał, iż jego zadłużenie uległo przedawnieniu na podstawie art. 24 ust. 4 usus, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r. Jego zdaniem zawarte z ZUS tymczasowe układy ratalne nie przerwały terminów przedawnienia, bowiem przedawnione kwoty nie były objęte żadnym układem ratalnym ani odroczeniem terminu ich zapłaty. Autor odwołania powołuje się przy tym na orzecznictwo sądów powszechnych, a także na treść art. 24 ust. 5 usus, zgodnie z którym bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu opłacania należności z tytułu składek, rozłożenie spłaty tych należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Dnia [...] lutego 2001r. ZUS [...] Oddział w W. wystawił zawiadomienie w sprawie zajęcia świadczenia emerytalno-rentowego płatnika, odwołując się do tytułu wykonawczego, który zdaniem zobowiązanego powstał po dokonanym zajęciu. Nadto w tytule wykonawczym nie została wypełniona ani podpisana klauzula o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji, co podkreślił autor odwołania. W opinii wnioskodawcy, zajęcie świadczenia emerytalno-rentowego przez [...] w Inspektoracie nr [...] ZUS, nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, gdyż uwzględniając treść art. 24 ust. 2 usus (w brzmieniu obowiązującym w lutym 2001r.), art. 19 § 4 oraz art. 79 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, winien dokonać tego Dyrektor Oddziału ZUS. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] maja 2008r. nr [...], działając na podstawie art. 83 ust. 4 oraz art. 28 usus w związku z art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. nr 98, poz. 10171 ze zm. zwany dalej kpa) utrzymał w mocy decyzję z [...] lutego 2008r. Organ odwoławczy wyjaśnił, iż przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu. Wskazał, że dziesięcioletni okres przedawnienia należności obowiązywał już w latach 90-tych, na podstawie przepisów ustawy z 25 listopada 1986r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1989r., nr 25, poz. 137 z późn.zm.), która obowiązywała do 31 grudnia 1998r., a nie jak podał zobowiązany dopiero od 2003r. Zgodnie z art. 35 w związku z art. 36 w/w ustawy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia w którym składka stała się wymagalna. Zgodnie z § 4 tego przepisu, bieg terminu przedawnienia przerywało rozłożenie na raty oraz każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został powiadomiony dłużnik. Działania te wydłużały okres przedawnienia do 10 lat. W okresie od 1 stycznia 1999r. zasady przedawnienia należności z tytułu składek, regulują przepisy ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007r., nr 11, poz. 74 ze zm.). Przy czym, co podkreśla organ odwoławczy od 1 stycznia 2003r., weszły w życie zmiany, wprowadzające wyraźny zapis 10-letniego okresu przedawnienia – art. 24. Ustawa przewiduje także przesłanki, których spełnienie powoduje zawieszenie lub przerwanie biegu terminu przedawnienia. Zmiana przepisów, która nastąpiła od 1 stycznia 2003r., nie dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek, które wygasły przed tą datą. Dotyczy natomiast wszystkich należności, które nie uległy przedawnieniu do 31 grudnia 2002r., należności te są więc nadal wymagalne. Prezes ZUS wskazuje, iż jego zadaniem jest dochodzenie zaległości z tytułu składek, za okres od [...] 1992r., jeżeli spełniają one warunki określone w obowiązujących przepisach. Organ odwoławczy podał, iż przedmiotowe należności nie uległy przedawnieniu z uwagi na fakt, iż były objęte układami ratalnymi, a czynność ta przerywa bieg przedawniania, ponadto przed udzieleniem dłużnikowi ulgi prowadzona była egzekucja administracyjna, odebrane wówczas przez zobowiązanego tytuły egzekucyjne spowodowały, że bieg przedawnienia został przerwany. Prezes ZUS podał, że w celu wyegzekwowania powstałych należności w [...] 2001r. zostało wszczęte postępowanie egzekucyjne ze świadczenia emerytalnego R. C., które od tego czasu jest skuteczne, tak więc czynność ta od [...] stycznia 2003r. zawiesiła bieg przedawnienia. Odnosząc się w tym miejscu, do przesłanki braku całkowitej nieściągalności z przepisu art. 28 ust. 3 usus, organ II instancji uznał, iż opierając się na zgromadzonej dokumentacji zadłużenie płatnika nie jest całkowicie nieściągalne z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne z posiadanego świadczenia emerytalnego. Umorzenie w trybie art. 28 ust. 3a usus, również nie jest możliwe, gdyż zadłużenie R. C. dotyczy nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników, zatem brak jest podstaw do rozpatrzenia wniosku w trybie tego przepisu. Organ rentowy uznał, iż zaległości składkowe nie podlegają także umorzeniu w oparciu o brzmienie rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. nr 141, poz. 1365 zwane dalej rozporządzenie), gdyż dotyczy ono wyłącznie osób prowadzących działalność, które opłacają składki "sam za siebie". Prezes ZUS podkreślił w końcowej części uzasadnienia, iż środki finansowe, którymi dysponuje ZUS w przeważającej części nie są własnością Zakładu, lecz instytucji wobec których Fundusz Ubezpieczeń Społecznych pełni rolę dysponenta, lub instytucji na rzecz których ZUS pobiera i egzekwuje należne im dochody. Wobec powyższego zadania powierzone Zakładowi przez ustawodawcę wymagają od niego rzetelnego i efektywnego, ale przede wszystkim zgodnego z prawem ich realizowania. Na decyzję Prezesa ZUS z [...] maja 2008r., wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której R. C. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, orzeczenia że przedmiotowe zadłużenie uległo przedawnieniu w okresie od [...] 2001r. do [...] 2002r. oraz nałożenia na ZUS obowiązku dokonania na rzecz skarżącego zwrotu wszystkich kwot wyegzekwowanych po [...] września 2002r., wraz z odsetkami należnymi od zaległości podatkowych, liczonymi od dnia wniesienia niniejszej skargi do dnia zapłaty – wobec brzmienia art. 77 ust. 1 Konstytucji RP. R. C. zarzucił zaskarżonej decyzji rażące naruszenie prawa, w tym art. 24 ust. 4 usus (w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2003r.) oraz art. 19 § 4 i art. 79 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem składającego skargę, zaległości składkowe uległy przedawnieniu po pięciu latach, w okresie od [...] 2001r. do [...] 2002r., zaś zawarte z ZUS tymczasowe układy ratalne nie przerwały tych terminów przedawnienia, bowiem przedawnione kwoty nie były objęte żadnym układem ratalnym ani odroczeniem terminu ich zapłaty. Skarżący zarzucił organowi, że mimo jednoznacznej interpretacji orzecznictwa sądów powszechnych, w kwestii zmiany okresu przedawnienia organ odwoławczy odmówił umorzenia zadłużenia należności składkowych. W opinii autora skargi, dokonanie zajęcia jego świadczeń emerytalnych przez [...] Inspektoratu ZUS , było naruszeniem prawa, gdyż nie posiada on uprawnienia do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący podkreślił, iż do dnia [...] lipca 2002r., uległy przedawnieniu wszystkie zaległe składki za okresy do [...] 1997r. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone są przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określonej dalej jako p.p.s.a. i sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem zawartym w art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten pozwala więc na uwzględnienie skargi także wtedy, gdy strona nie podnosi w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego art 28 ust 3 a oraz procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów. Jednocześnie Sąd zaznacza, iż o uprawnieniach i obowiązkach stron postępowania wynikających z przepisów prawa materialnego rozstrzyga właściwy organ administracyjny. Sąd administracyjny nie ma uprawnień do merytorycznego załatwienia sprawy administracyjnej. Nie może zatem umorzyć należności z tytułu składek, jak również poza zakresem jego uprawnień jest zawarte w skardze żądanie wnioskodawcy orzeczenia na jego rzecz od ZUS zwrotu wyegzekwowanych kwot wraz z odsetkami. Był natomiast uprawniony do zbadania skarżonej decyzji pod względem jej legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie i stwierdzając, iż decyzja Prezesa Zakładu jest wadliwa, orzekł o wyeliminowaniu jej z obrotu prawnego. Tym samym sprawa ponownie zostanie rozpoznana przez właściwy organ. Odnosząc się w pierwszej kolejności do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących wygaśnięcia zobowiązania na skutek przedawnienia należności składkowych, stwierdzić należy, iż są one bezzasadne. W tym miejscu podkreślić należy, iż przedmiotem postępowania w sprawie z wniosku o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne jest wyłącznie badanie przesłanek umorzenia tych należności zgodnie z przepisami ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.). Tym samym zakres tego postępowania sprowadza się jedynie do ustalenia okoliczności pozwalających na wydanie w ramach uznania administracyjnego decyzji w postaci ulgi jaką jest umorzenie należności z tytułu składek . W postępowaniu tym działanie organu nie polega na prowadzeniu czynności w zakresie ustalenia wysokości zobowiązania, a jedynie sprowadza się do ustalenia przesłanek, o których mowa art. 28 u.s.us. i przepisach wykonawczych dających możliwość umorzenia należności, których istnienie i wysokość nie jest kwestionowana. O ile strona kwestionuje istnienie zobowiązania z tytułu składek bądź jego wysokość winna zwrócić się do organu rentowego z odpowiednim wnioskiem o wydanie decyzji w trybie art. 83 ust 1 pkt 1, 2, 3 u.s.u.s. , która winna określać, czy i jakie zobowiązania względem Zakładu ciążą na zobowiązanym z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Wskazać przy tym należy, iż rozstrzygnięcie organu wydane w tym trybie podlega kontroli przez właściwy sąd powszechny, zgodnie z art. 83 ust 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do badania zasadności obciążenia strony należnościami na rzecz Zakładu z tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym. Podobnie, w postępowaniu przed sądem administracyjnym w sprawie niniejszej - dotyczącej skargi na decyzję w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek, brak jest podstaw do badania prawidłowości wszczętego w 2001r. i prowadzonego obecnie przez organy administracyjne innego rodzaju postępowania , a mianowicie - postępowania egzekucyjnego w zakresie egzekwowania należności składkowych i rozstrzygania przedmiocie zgłoszonego w nim przez skarżącego zarzutu przedawnienia. Kwestie te skarżący może jedynie podnosić i zgłaszać w prowadzonym obecnie postępowaniu egzekucyjnym w myśl przepisów ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jedn. Dz. U 2005r. Nr 229 poz. 1954 ze zm.). Z tego względu zarzuty skargi dotyczące braku istnienia zobowiązania wobec jego wygaśnięcia na skutek przedawnienia są bezzasadne. Przechodząc natomiast do badania merytorycznego rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji pod względem legalności, tj. zgodności z przepisami mającymi w sprawie zastosowanie stwierdzić należy, niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów, że wydana przez organ odwoławczy decyzja narusza przepisy prawa materialnego art. 28 ust. 3a, u.s.u.s. oraz przepisy procedury administracyjnej w stopniu uzasadniający jej uchylenie. Z akt sprawy wynika, iż przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie były decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne wraz z odsetkami "za zatrudnionych pracowników." Zgodnie z art. 16 ust 1 pkt 1 u.s.u.s. składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników finansują z własnych środków w równych częściach ubezpieczeni i płatnicy składek. Organ orzekający uznał, że w sprawie niniejszej nie wystąpiła przesłanka umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Okoliczności uzasadniające stwierdzenie jej istnienia zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez organ sytuacji innych niż wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. W świetle tego przepisu nieściągalność należności z tytułu składek związana jest generalnie z brakiem majątku umożliwiającego skuteczne ich dochodzenie w postępowaniu egzekucyjnym oraz racjonalnością wszczęcia takiego postępowania. Prezes Zakładu, na uzasadnienie stanowiska o braku powyższej przesłanki w odniesieniu do należności skarżącego, zasadnie zdaniem Sądu powołał się na okoliczność prowadzonego wobec skarżącego postępowania egzekucyjnego ze świadczenia emerytalnego. Tym samym istotnie przyjąć należy, iż powstałe zadłużenie w oparciu o art. 28 ust 3 pkt 1-6 u.s.u.s. nie jest całkowicie nieściągalne. Odrębnej oceny zaś wymaga przyjęte przez organ uzasadnienie niezastosowania w sprawie przesłanki określonej w art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tj. umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne( Dz. U 2003r. nr 141 poz. 1365). W ocenie Prezesa Zakładu powyższy przepis ma zastosowanie wyłącznie do składek na ubezpieczenia społeczne osób prowadzących działalność, które opłacają składki " same za siebie", a nie może być zastosowany do składek za pracowników w części finansowanej przez płatnika składek. Sąd w składzie rozpoznającym sprawę nie podziela tego poglądu. W ocenie Sądu art. 28 ust 3 a u.s.u.s. znajduje zastosowanie wobec wnioskodawcy jako osoby ubezpieczonej, będącej jednocześnie w okresie prowadzenia działalności gospodarczej płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne własne oraz zatrudnionych pracowników. Art. 28 ust 3 lit a ustawy stanowi bowiem o "należnościach z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek nie rozróżniając, iż chodzi tu wyłącznie o składki na ubezpieczenia własne. Za takim rozumieniem przepisu przemawia również rozstrzygnięcie SN w wyroku z dnia 12 lipca 2006r. ( sygn. Akt II UK 241/05), zgodnie z którym " okoliczności leżące po stronie płatnika mogą uzasadniać umorzenie składek wyłącznie w zakresie przez niego finansowanym, a nie w części potrącanej z wynagrodzenia pracownika" . Wyrokiem tym Sąd Najwyższy oddalił kasację od orzeczenia Sądu w części umarzającej należności z tytułu składek w zakresie finansowanym przez płatnika wobec ustalenia, że spłata należności pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla ubezpieczonego i jego rodziny. Skoro jak wynika z tezy tego rozstrzygnięcia za umorzeniem składek za pracownika jedynie w części finansowanej przez płatnika ( w części potrącanej z wynagrodzenia instytucji umorzenia składek nie stosuje się ) mogą przemawiać okoliczności leżące po stronie płatnika, brak jest podstaw by twierdzić, że są to wyłącznie przesłanki dotyczące przypadku ich całkowitej nieściągalności skoro jak wynika z art. 28 ustawy należności te mogą być umarzane z zastrzeżeniem ust 3 a. Oceniając tym samym zaskarżoną decyzję pod kątem zgodności z prawem Sąd doszedł do przekonania, iż organ orzekający dla ustalenia zasadności wniosku skarżącego nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności pod kątem rozważenia przesłanek zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ( Dz. U . 2003r. nr 141 poz. 1365) mającym w sprawie zastosowanie wmyśl art. 28 ust 3a u.s.u.s. Tym samym naruszył w sposób istotny także treść art. 7, 77, 80 i 107 kpa. Powyższe uzasadnia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji. Rozpoznając ponownie sprawę organ winien w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, rozpatrzeć wniosek skarżącego o umorzenie należności składkowych również w oparciu o przepisy powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. Powyższe musi znaleźć swoje odbicie w uzasadnieniu decyzji, w którym organ ma obowiązek wyjaśnić podstawę prawną decyzji z przytoczeniem przepisów prawa oraz odnieść się do wszystkich dowodów występujących w sprawie, zarówno do tych, na których się oparł, jak i do tych, którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, podając przy tym przyczyny ich nieuwzględnienia. Uzasadnienie winno zawierać pełną analizę i ocenę występujących w sprawie faktów, nawet wtedy, gdyby fakty te nie znalazły uznania u organu rozstrzygającego sprawę. Powinno ono również zawierać umotywowaną ocenę stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa oraz wskazywać jaki związek zachodzi między tą oceną a treścią rozstrzygnięcia. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło