II SA/Gd 505/08

WyrokWSA w Gdańsku2008-11-12

Skład orzekający: Mariola Jaroszewska, Wanda Antończyk, Tamara Dziełakowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, zamiast nakazu rozbiórki lub przywrócenia pierwotnego stanu, gdy przywrócenie pierwotnego stanu jest niemożliwe lub nieuzasadnione?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia samowolnie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem (art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego), nawet jeśli nie jest możliwe przywrócenie pierwotnego stanu, pod warunkiem, że takie działania są uzasadnione i precyzyjnie określone. Legalizacja samowoli budowlanej jest priorytetem, a nakaz rozbiórki lub przywrócenia stanu poprzedniego stosuje się w przypadkach, gdy legalizacja nie jest możliwa lub uzasadniona.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnej adaptacji poddasza na cele mieszkalne przez M. W. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, m.in. odciążenia stropu i przesunięcia słupa konstrukcyjnego dachu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżąca P. Ł. kwestionowała termin wykonania prac, domagając się jego skrócenia do natychmiastowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Sędziowie: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Szczepkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 14 maja 2008 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia określonych obowiązków w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem oddala skargę. Decyzją z dnia 17 marca 2008 r. nr [...], wydaną w sprawie robót adaptacyjnych zrealizowanych na poddaszu budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na terenie nieruchomości położonej w W., ul. [...], Gm. K. bez wymaganego pozwolenia na budowę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nałożył na M. W. obowiązek wykonania w terminie do 30 kwietnia 2009r. w związku z robotami adaptacyjnymi na poddaszu opisanego budynku następujących czynności: - odciążenia stropu z szlichty cementowej i płytek podłogowych położonych w pomieszczeniu kuchni, poprzez rozbiórkę obu tych warstw podłogi, - przesunięcie słupa konstrukcyjnego dachu wraz z zastrzałami w adaptowanym pokoju o 30 cm w stronę pierwotnego miejsca położenia, tak aby powstał wraz z kleszczami pełen wiązar gwarantujący stateczność konstrukcji dachowej. Decyzja została wydana na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 , i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. –Prawo budowlane / tekst jednolity Dz. U. Nr 156 z 2006r., poz. 1118 ze zm./ oraz na podstawie art. 104 i 107 kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że rozpoznając sprawę uwzględnił z mocy prawa wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 lipca 2006r. sygn. akt II SA/Gd. 932/05 oraz wszystkie zgromadzone w toku postępowania ekspertyzy i oględziny zrealizowanych robót budowlanych. Organ I instancji ustalił, że wykonanie robót budowlanych przez M. W. wymagało uzyskania pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 28 Prawa budowlanego. Organ I instancji przedstawił ustalony stan faktyczny: W dniu 19 lutego 1991r. nastąpiło przejęcie lokalu przez M. W., co wynika z protokołu zdawczo-odbiorczego spisanego przez PGKiM w P. Lokal składał się wówczas z dwóch pokoi, kuchni i łazienki o łącznej powierzchni 37,42 m². Poddasze zamieszkiwane jest przez M. W. od 15 kwietnia 1991r.- mieszkanie było przejęte w złym stanie technicznym. Postawiono ściankę działową z cegły i doprowadzono wodę z przedpokoju do kuchni i łazienki, założono etażowe ogrzewanie- wykonawcą była G. K. z P. W 1995r. M. W. jako najemca otrzymała zgodę od właściciela Gminy K. na adaptację strychu o pow. 10,3m² na pokój. Jako inwestor postawiła dwie ściany z gazobetonu, pozostawiając między jednym a drugim pokojem komórkę na dojście do przewodów kominowych, prace te pomagał wykonywać również J. Ł.. Z zaświadczenia wydanego przez Urząd Gminy w K. wynika, że mieszkanie M. W. po wykonaniu prac adaptacyjnych z uwzględnieniem powierzchni strychu zaadaptowanego na pokój, stanowi samodzielny lokal mieszkalny składający się z trzech pokoi, przedpokoju, łazienki i kuchni o pow. 47,70m² z przynależną piwnicą o pow. 16,50m². Lokal ten został następnie sprzedany przez Urząd Gminy w K. M. W. Organ I instancji ustalił, że wykonano samowolnie następujące roboty: 1/ wymurowano ścianki działowe z gazobetonu gr 12 cm w 1996r.: a/ pomiędzy pokojem adaptowanym a komórką, b/ oddzielającą adaptowany pokój od drugiej części strychu, c/ przy wejściu do mieszkania, d/ między istniejącym pokojem a łazienką/ wydzielając w ten sposób miejsce na łazienkę/, 2/w adaptowanym pokoju przesunięto słup konstrukcyjny dachu o około 30cm sytuując go poza płaszczyzną wiązara głównego konstrukcji dachowej, podczas dokonywania przesunięcia wycięto dwa zastrzały / w 1996r/, 3/ na istniejącym stropie w 2003r. wykonano posadzki z różnych materiałów: a/ w kuchni i łazience terakotę, b/ w pozostałych pomieszczeniach panele podłogowe, 4/w adaptowanym pokoju w 1996r. wykonano podbitkę istniejącej konstrukcji dachowej deskami i wykonano ocieplenie z wełny mineralnej, 5/ w 1996r. wstawiono drzwi między klatką schodową a wydzielonym lokalem, 6/ w latach 2001-2003 wymieniono okna we wszystkich pomieszczeniach na okna z PCV, 7/ w 1997r. wykonano okładziny ścian z płytek w łazience. Organ I instancji ustalił, że dotychczas wykonane roboty budowlane związane z adaptacją poddasza na cele mieszkaniowe zrealizowano bez pozwolenia na budowę. Organ powołując się na zgromadzone ekspertyzy stanowiące dowód w sprawie podał, że żadna z nich nie precyzowała jaki wpływ ma wykonanie robót adaptacyjnych na pogorszenie stanu technicznego budynku. Jednocześnie organ I instancji wskazał, że w trakcie postępowania został wykonany aneks do ekspertyzy, którego analiza, jak ustalił organ I instancji, uzupełnia braki w dotychczasowych ekspertyzach wskazując jakie konkretne roboty adaptacyjne doprowadziły do powstania negatywnych skutków pogarszających stan techniczny budynku. Z aneksu tego wynika, że w wyniku adaptacji poddasza przekroczono stan nośności w pomieszczeniu kuchni z uwagi na wykonanie tam podłogi z płytek na warstwie szlichty cementowej oraz dokonano przesunięcia słupa konstrukcyjnego dachu powodując tym samym zagrożenie stateczności dachu. Zlikwidowano tzw. wiązar pełny, który decyduje o stateczności dachu. W zakresie wykonanych robót adaptacyjnych ich negatywne skutki mające wpływ na pogorszenie się stanu technicznego budynku wykazano w dwóch przypadkach: - położenie szlichty cementowej i płytek spowodowało przekroczenie nacisku, - przesunięcie słupa konstrukcyjnego dachu doprowadziło do likwidacji tzw. wiązara pełnego, który decyduje o stateczności dachu. Aneks stanowi integralną część ekspertyzy, lecz nie wskazuje w żaden sposób innych nieprawidłowości będących bezpośrednim skutkiem wykonanych robót adaptacyjnych. Z zaleceń wynikających z powołanego aneksu można wykonać jedynie określone czynności usuwające nieprawidłowości powstałe w wyniku wykonania adaptacji części strychu na pokój. Organ wskazał, że niemożliwym jest przywrócenie pierwotnego stanu w zakresie sposobu użytkowania strychu / generalnie mogłoby to dotyczyć wyłącznie adaptacji dodatkowego pokoju/. Takie działanie nie znajduje uzasadnienia prawnego, a nadto M. W. kupiła całe mieszkanie i jest właścicielką również tego lokalu. Niedopuszczalność likwidacji dokonanej adaptacji mającej na celu przywrócenie poprzedniego stanu tej części strychu, która obecnie stanowi pokój, stwierdził już wcześnie Sąd Rejonowy w W. w orzeczeniu z dnia30 maja 2003r, sygn. akt [...], jego ustalenie za prawidłowe uznał Sąd II instancji. Wskazano, że inne nieprawidłowości wskazywane w sporządzonych ekspertyzach nie są wynikiem robót adaptacyjnych wykonanych przez M. W. Zły stan techniczny pozostałych elementów budynku jest skutkiem ich zużycia oraz dotychczasowego sposobu utrzymywania obiektu przez wszystkich współwłaścicieli. Będzie on przedmiotem odrębnego postępowania. Organ I instancji wskazał również, że w wykonaniu zaleceń powołanego wyroku Sądu dokonał ustaleń dotyczących zakresu prac instalacyjnych wykonanych przez Gminę K. Zakres tych prac obejmował: doprowadzenie gazu, założenie kotła gazowego, wykonanie odprowadzenia spalin z kotła poprzez założenie rury kwasoodpornej w przewodzie kominowym i wyprowadzenie jej na dach oraz wykonanie centralnego ogrzewania poprzez założenie instalacji grzewczej w zakresie dostarczania i założenia grzejników centralnego ogrzewania. Prace te zostały wykonane w budynku będącym współwłasnością M. W. i P. Ł. Wykonanie tych instalacji będzie stanowić przedmiot odrębnego postępowania Odwołanie od powyższej decyzji z dnia 28 maja 2007r. złożyła P. Ł., reprezentowana przez pełnomocnika J. Ł. Odwołujący wskazał, że decyzję z dnia 30 maja 2007r., która została uchylona przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu 26 lipca 2007r.otrzymał ponownie, lecz z datą 17 marca 2008r. Odwołujący podniósł, że w nowej decyzji występują niezgodności : poprzednio nakazano przesuniecie słupa na pierwotne miejsce, obecnie jego przesunięcie o 30 cm, bezprawnie są powoływane zmiany Prawa budowlanego z 2000r. i 2006r.,w sytuacji, gdy winno obowiązywać Prawo budowane z 7 lipca 1994r i wcześniejsze uniemożliwiające legalizację samowoli budowlanej, z aneksu do opinii pana N. wynika, że występuje przekroczone dopuszczalne ugięcie stropu w pozostałych pomieszczeniach, w konsekwencji nie można ich użytkować. Powołując się na tę okoliczność wniósł o to aby na swoje miejsce zostały wstawione wszystkie wycięte przez M. W. słupy / sztuk 4/ lub o jej wykwaterowanie. Odnosząc się do twierdzeń o niemożliwości zmian w sposobie użytkowania i przywrócenia stanu pierwotnego odwołujący uznał je za błędne, w sytuacji gdy nawet właściciel budynku, który postawił go z narażeniem innych osób na utratę zdrowia i życia musi taki budynek rozebrać. Decyzją z dnia 14 maja 2008r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego, na podstawie art. 80 ust. 2, art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z ust. 7 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane / tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118/. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności, przywołując treść przepisu art. 153 ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powołał się na prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 lipca 2006r. wydany w sprawie II SA/Gd. 932/05, przytaczając podstawowe jego ustalenia dotyczące dotychczasowych uchybień w prowadzonym postępowaniu i wskazania co do dalszego postępowania. W następnej kolejności przedstawił przebieg postępowania po wydaniu w/wym. wyroku podając, że decyzją z dnia 26 lipca 2007r. uchylił decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 maja 2007r. wydaną na podstawie art. 51 ust. 1pkt 2 ustawy-Prawo budowlane z 7 lipca 1994r., nakładającą na M. W. obowiązek wykonania, w oznaczonym terminie, określonych w osnowie decyzji robót budowlanych w związku z wykonanymi bez wymaganego pozwolenia na budowę robotami budowlanymi, polegającymi na adaptacji części strychu na cele mieszkalne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W decyzji tej wskazano, że w ponownym rozpoznaniu sprawy organ ten winien poddać wnikliwej ocenie dowód z niezależnych opracowań rzeczoznawcy budowlanego i rozważyć celowość zastosowania art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy –Prawo budowlane. Organ odwoławczy podkreślił, że wcześniej zlecił opracowanie niezależnej ekspertyzy w zakresie wpływu wykonanych robót budowlanych na elementy konstrukcyjne budynku. We wnioskach i zaleceniach ekspertyzy z czerwca 2006r. rzeczoznawca budowlany dr inż. L. N. stwierdził, że adaptacja strychu na mieszkanie w obecnym stanie nie nadaje się do legalizacji/.../Strop w pomieszczeniach, za wyjątkiem belki obciążonej słupami dachu, nie spełnia warunków użytkowalności z uwagi na przekroczenie ugięć i również / podobnie jak strop w kuchni poddasza/ wymaga wzmocnienia/.../Oprócz wzmocnień konstrukcji stropu nad parterem należy wykonać sklamrowanie budynku i remont połaci dachowej z dachówek ceramicznych". Ekspertyza ta została uzupełniona aneksem /luty 2007/. Organ II instancji rozpoznając odwołanie wskazał, że przepis art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane 7 lipca 1994r. wymienia przypadki inne niż określone w art. 48 ust. 1 lub art. 49b ust. 1,/ które dotyczą budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, a taki stan faktyczny w sprawie nie ma miejsca/ prowadzenia robót budowlanych wykonywanych: 1. bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, 2. w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub, 3. na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub 4. w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach. Organ II instancji wskazał, że w powołanym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że w sprawie omawianych robót budowlanych, organy nadzoru budowlanego błędnie przyjęły przesłankę wykonania ich z istotnym odstępstwem od decyzji o pozwoleniu na budowę, zamiast – w warunkach braku takiej decyzji/ pkt 1 j.w./. Stosownie do art. 51 ust. 1 w związku z ust. 7 prawa budowlanego , właściwy organ w drodze decyzji: 1/ nakazuje zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego albo 2/ nakłada obowiązek wykonania, w oznaczonym terminie, określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia zrealizowanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Organ II instancji wskazał, że utrwalony jest pogląd w orzecznictwie sądów administracyjnych, iż w przypadku zaistnienia samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego jest obligowany, w pierwszej kolejności, zmierzać do jej zalegalizowania. Odnosząc się do treści odwołania organ II instancji uznał, że bezpodstawny jest zarzut , iż zaskarżonym rozstrzygnięciem nie objęto pozostałych pomieszczeń , gdyż przedmiotowe postępowanie dotyczy wyłącznie popełnionej przez M. W. samowoli budowlanej / pokój i kuchnia na poddaszu/. Wskazano, że przepisy prawa budowlanego wprowadzają możliwość legalizacji zarówno samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego, jak i robót budowlanych. Sformułowanie z art. 51 ust. 1 pkt 2 / który jest podstawą prawną/: "w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem"- oznacza ich zalegalizowanie. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że wbrew zarzutowi odwołania, obecnie zaskarżona decyzja nie jest tożsama z poprzednio uchyloną, pomimo identycznego brzmienia osnowy. O ich odrębności świadczy procesowy wymóg ponownego orzekania w sprawie, data tej czynności oraz treść uzasadnienia. Organ II instancji ustalił, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, wydana w oparciu o przeanalizowany materiał dowodowy, a treść rozstrzygnięcia /wykonanie opisanych czynności/ pozwoli na doprowadzenie samowolnie zrealizowanych robót do stanu zgodnego z prawem. P. Ł. złożyła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o uchylenie decyzji wydanej przez organ II instancji i zmianę decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego 17 marca 2008r. poprzez nałożenie na M. W. obowiązku wykonania wskazanych w decyzji czynności w terminie natychmiastowym, albowiem termin ustalony w decyzji, w ocenie skarżącej, jest nazbyt odległy. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie kwestionując decyzji dotyczącej konieczności wykonania konkretnych czynności, termin wyznaczony na ich wykonanie jest zbyt odległy. Skarżąca zarzuciła, że adaptacja strychu na mieszkanie została wykonana w sposób zagrażający bezpieczeństwu obiektu budowlanego, a zatem w sposób naruszający art. 5 ustawy Prawo budowlane. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podał, że swoje stanowisko przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto wskazał, że pełnomocnik skarżącej nie kwestionuje rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, lecz domaga się uchylenia decyzji w celu nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w terminie natychmiastowym. Organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, podając, że nadanie decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności nie ma w sprawie uzasadnienia. Na rozprawie w dniu 22 października 2008r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że podtrzymuje wszystkie dotychczasowe zarzuty jakie składał w sprawie i domaga się jej kompleksowego załatwienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola, ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy / art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi- Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm/. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga, jako niezasadna, nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem przy rozpoznawaniu sprawy organy administracji nie naruszyły prawa w sposób mający wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd stosownie do powołanego przepisu art. 134§ 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. rozstrzyga w granicach danej sprawy. Zaskarżoną decyzją Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o nałożeniu na M. W. obowiązku wykonania określonych w decyzji czynności na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego w celu doprowadzenia robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu może być więc tylko ta decyzja, przy uwzględnieniu treści przepisu art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. stanowiącego, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której skarga dotyczy, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Następnie należy przywołać powoływany również przez organy administracji przepis art. 153 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowiący, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd stwierdził, że postępowanie w sprawie wszczęte w 1999r. od samego początku dotknięte było istotnymi wadami, w tym-wychodząc z błędnego założenia istnienia pozwolenia na budowę z dnia 14 września 1995r. W konsekwencji powyższego wadliwie został ustalony przedmiot sprawy oraz przyjęto błędną podstawę rozstrzygnięcia w postaci art. 51 Prawa budowlanego. Sąd wskazał, że organ winien w pierwszej kolejności ustalić, czy M. W. posiada pozwolenie na budowę- adaptację części poddasza użytkowego na mieszkanie, a nadto jakie prace zostały w związku z tą adaptacją wykonane przez M. W., w których zaś inwestorem była Gmina K. Niewątpliwie organ ponownie rozpoznając sprawę ustalił, że M. W. nie posiadała pozwolenia na budowę dotyczącą adaptacji strychu. Zgodnie z art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy –Prawo budowlane w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę organ nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz – w razie potrzeby- wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Powyższe uregulowanie prawne wobec braku pozwolenia na budowę nie mogło być więc zastosowane w rozpatrywanej sprawie. Brak projektu budowlanego powoduje, że bezprzedmiotowa jest ocena odstępstw. Tym samym wadliwy był, jak to uzasadnieniu wyroku wskazał Sąd Administracyjny, tryb postępowania, przewidziany dla robót budowlanych z istotnymi odstępstwami od pozwolenia na budowę, które prowadziły organy nadzoru budowlanego. Przedmiotem postępowania pozostaje nadal samowola budowlana polegająca na wykonaniu bez wymaganego pozwolenia na budowę prac budowlanych związanych z adaptacją poddasza. Organ I instancji, stosując się do wskazań zawartych w wyroku Sądu Administracyjnego ustalił jaki był zakres prac wykonanych przez M. W. oraz ustalił jaki był zakres prac, których inwestorem była Gmina K. W przypadku wykonania robót bez wymaganego pozwolenia na budowę, których inwestorem była M. W., zastosowania nie miał wynikający z art.48 Prawa budowlanego tryb orzekania o rozbiórce. Możliwe było zastosowanie wynikającego z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 trybu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Art. 50 Prawa budowlanego stanowi o prowadzeniu robót budowlanych innych niż te, o których jest mowa w art. 48 tej ustawy. Korzystając z definicji zawartej w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego pojęcie prowadzenia robót budowlanych obejmuje budowę, przebudowę , montaż, rozbiórkę i remonty obiektów budowlanych. Zatem cytowany przez organ administracji art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego odnosi się do tego rodzaju robót budowlanych, które wymagają pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, ale nie polegają na budowaniu obiektu budowlanego. Postępowanie prowadzone w oparciu o przywołany przepis art. 51 wraz z regulacjami przyjętymi w art. 50 Prawa budowlanego prowadzi do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych. Jest to postępowanie, które wobec niezłożenia przez inwestora wniosku o pozwolenie na budowę, niejako zastępuje postępowanie o pozwolenie na budowę. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należy, że organy administracji prawidłowo zastosowały prawo materialne poprzez zastosowanie przepisów art. 50 ust. 1 i art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. W okolicznościach sprawy w zakresie dotyczącym stanu robót budowlanych, a ściślej stanu technicznego budynku mieszkalnego w aspekcie wykonanej przebudowy lokalu nr [...] na poddaszu związku z wykonaniem adaptacji strychu przez M. W. zostało sporządzonych kilka ekspertyz różniących się między sobą co do wniosków końcowych. W ekspertyzie technicznej z czerwca 2006r., uzupełnionej aneksem z lutego 2007r. rzeczoznawca L. N. dokonał analizy technicznej dotychczas wykonanych opinii oraz dokonał wizji lokalnej w budynku oraz analizy stanu istniejącego oraz obliczeń sprawdzających, wskazując, że stan zagrożenia bezpieczeństwa konstrukcji /przekroczenie stanów granicznych i stanów granicznych użytkowania/ powstał w wyniku wykonania płytek podłogowych w kuchni na warstwie gładzi cementowej oraz zagrożenie stateczności dachu zostało spowodowane wycięciem drewnianego słupa dachu wiązara pełnego i przeniesienie go w inne miejsce niż we wiązarze pełnym. Rzeczoznawca wskazał, że dla zapewnienia bezpieczeństwa konstrukcji budynku istnieją dwa sposoby rozwiązania problemu: 1/ przywrócenie pierwotnego stanu w zakresie konstrukcji / stropu i dachu/ i sposobu użytkowania strychu, 2/ wzmocnienie stropu pod mieszkaniem M. W. i dachu drewnianego z uwagi na przeniesienie słupa w inne miejsce niż we wiązarze pełnym. Organy administracji prawidłowo zastosowały przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego mając na uwadze treść orzeczenia technicznego poprzez nakazanie odciążenia stropu ze szlichty cementowej i płytek podłogowych i rozbiórkę tych warstw oraz nakazanie opisanych w decyzji czynności gwarantujących stateczność konstrukcji dachowej. W orzecznictwie dotyczącym treści decyzji wydawanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego podkreśla się, że musi ono być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób jednoznaczny, jaki obowiązek zostaje nałożony na stronę. Obowiązek ten powinien być wyrażony precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zaskarżona decyzja spełnia powyższe wymogi, albowiem decyzja w sposób precyzyjny określa / opisuje / jakie czynności musi wykonać adresat decyzji /M. W./. Przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stanowi, że nakładając obowiązek wykonania określonych czynności organ określa termin ich wykonania. Zatem określenie przez organ administracji terminu wykonania obowiązków nałożonych decyzją znajduje uzasadnienie w obowiązującym stanie prawnym. Żądanie przez skarżącego, zmiany decyzji poprzez nałożenie obowiązku natychmiastowego wykonania prac nie mogło zostać przez organy administracji uwzględnione, z uwagi na zakres czynności do wykonania, byłoby nałożeniem obowiązku, który jest niemożliwy do wykonania. Sąd zważył również, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie mógł znaleźć zastosowania przepis nakładający obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego lub doprowadzenie go stanu poprzedniego, albowiem nie można rozebrać obiektu / robót/, których efektu nie da się rozebrać, zlikwidować. Efektem, prowadzonych w okolicznościach sprawy prac, była adaptacja części strychu znajdującego się na poddaszu na mieszkanie /dodatkowy pokój o pow. 10, 3 m²/. Oznaczałoby to, innymi słowy, że część adaptowanego na poddaszu strychu o pow. 10, 3m² na mieszkanie ponownie miałaby stanowić część nieużytkową poddasza / strychu/- jak przed adaptacją. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organu I instancji niedopuszczalności likwidacji dokonanej adaptacji mającej na celu przywrócenie poprzedniego stanu części strychu. Odnosząc się do żądania kompleksowego załatwienia sprawy Sąd zważył, że w powoływanym wyroku tut. Sądu z dnia 19 lipca 2006r. wskazano, że ponownie rozpoznając sprawę organ winien ustalić jakie prace zostały wykonane przez M. W., w których zaś inwestorem była Gmina K. W zaskarżonych decyzjach organy poczyniły wskazane ustalenia faktyczne, podając jednocześnie, że wykonanie instalacji / wymienionych w uzasadnieniu wyroku/ będzie przedmiotem odrębnego postępowania. Zgodnie z art. 52 ustawy- Prawo budowlane inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa między innymi w art. 51. Alternatywne wymienienie w art. 52 inwestora , właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego nie oznacza dowolności w wyborze jednego z nich zobowiązanego do wykonania rozbiórki lub określonych czynności. W pierwszej kolejności nakaz taki powinien być skierowany do inwestora, który jest sprawca samowoli budowlanej. Wskazać należy, że adresatem zaskarżonej decyzji jest M. W. Natomiast wynikiem odrębnego postępowania wskazanego przez organ może być skierowanie ewentualnych nakazów do innego podmiotu /podmiotów/. Powyższe dotyczy również postępowania wskazanego przez organ w sprawie stanu technicznego budynku, bowiem art. 66 ust. 1 ustawy-Prawo budowlane stanowi, że w przypadku stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego albo użytkowania go w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu, środowisku lub bezpieczeństwu mienia organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Z powołanego przepisu wynika zatem że w wypadku, gdy organ nadzoru stwierdzi użytkowanie obiektu budowlanego, który faktycznie nie odpowiada wymaganiom technicznym określonym powszechnie obowiązującymi przepisami prawa budowlanego, to organ ten powinien nakazać w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości. Jednakże powyższe kwestie nie stanowiły przedmiotu postępowania- przedmiot ten stanowiła ocena samowoli budowlanej popełnionej przez M. W. w związku z adaptacją poddasza na pokój. Mając powyższe na uwadze oraz działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło