III SA/Gl 940/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Karpińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Jużków (spr.), Sędzia WSA Gabriela Jyż, Protokolant Referent Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. przy udziale - sprawy ze skargi M.J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...]r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t,j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz.1071) oraz art. 17 i art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz.1954) Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpoznaniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z [...]r. nr [...] odmawiającego uchylenia zabezpieczenia na majątku M.J. prowadzonego w oparciu o zarządzenie zabezpieczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z [...] r. nr [...] – uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o odmowie uchylenia zabezpieczenia na majątku M.J. na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że w związku z trwającym postępowaniem podatkowym w sprawie określenia prawidłowego zobowiązania w podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. decyzją nr [...] z dniu [...] r. orzekł o zabezpieczeniu na majątku M.J. przyszłego zobowiązania w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę szacowanego wstępnie za okresy [...]r. w kwocie [...] zł, [...] r. w kwocie [...] zł i [...] r. w kwocie [...] zł i jednocześnie wydał na ich podstawie zarządzenia zabezpieczenia nr [...]. W ramach realizacji powyższych zarządzeń zabezpieczenia organ egzekucyjny zawiadomieniami z [...] r. nr [...] dokonał zajęć rachunków M.J. w "A" SA w K., "B" SA II O/C. i w "C" SA w K. oraz wierzytelności w Spółce z o.o. "D" w W. Pismem z [...]r. [...] Z.K., jako pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o uchylenie zabezpieczenia na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż organ podatkowy nie wykazał trwałego nie uiszczania przez podatnika wymagalnych zobowiązań o charakterze publicznoprawnym lub dokonywania czynności polegających na zbywaniu majątku, które mogą utrudnić lub udaremnić egzekucję. Postanowieniem z [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. odmówił uchylenia zabezpieczenia na podstawie art. 159 § 1 i § 1a ustawy egzekucyjnej wskazując, że zabezpieczenie przyszłych zobowiązań podatkowych jest obligatoryjnie przewidziane w przypadku realizowania się przesłanek z art.33 Ordynacji podatkowej, co tym samym wyklucza dowolność uznaniową organu podatkowego. Postanowienie to zostało zaskarżone przez pełnomocnika, który zarzucił wydanie go z obrazą art. 159 § 2 ustawy egzekucyjnej, albowiem w terminie przewidzianym w tym przepisie skarżący otrzymał tylko zarządzenie zabezpieczenia (nie otrzymał decyzji o zabezpieczeniu na majątku), a wszczęto już postępowanie egzekucyjne w zakresie hipoteki przymusowej kaucyjnej obciążającej nieruchomość położoną we wsi D. Nie wskazano również sposobu zabezpieczenia stosownie do wymogów art. 156 § 1 pkt 9 powyższej ustawy oraz podstawy prawnej obowiązku doręczenia zobowiązanemu upomnienia, przy natychmiastowym złożeniu wniosku o przyjęcie zabezpieczenia w formie ustanowienia hipoteki przymusowej na zabudowanej nieruchomości zobowiązanego we wsi D. Po rozpatrzeniu przedmiotowego zażalenia, postanowieniem z [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i orzekł o odmowie uchylenia zabezpieczenia na majątku M.J. na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Uzasadniając powyższe postanowienie stwierdził, że zostało wydane w oparciu o błędną podstawę prawną i powołując przepisy adekwatne do rozważanego stanu prawnego orzekł o zabezpieczeniu przyszłych zobowiązań w podatku od towarów i usług na majątku podatnika. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone wniesieniem przez M.J. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zarzucił on, że zostało wydane z naruszeniem: 1) prawa materialnego: - art. 26 § 5 pkt 1 i § 6, art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 70 § 4 i art. 33 § 3 i § 4 pkt 2 Ordynacja podatkowa polegającym na przedawnieniu zobowiązań, - art. 34 § 1 i § 2 w zw. z art. 33 pkt 3, 6, i 10 w zw. z art. 166b przez błędne jego zastosowanie przez nieuwzględnienie zgłoszonych zarzutów, 2) prawa procesowego – art. 7, art. 8 i art. 9 Kpa, art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 17 i art. 18 ustawy egzekucyjnej, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 Kpa. W uzasadnieniu skargi podniesiono brak skutecznego doręczenia decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z [...]r. określającej zobowiązanie podatkowe w podatku VAT za miesiące od [...] do [...]r. Zostały doręczone pełnomocnikowi, który nie posiadał stosownego umocowania, a tym samy nie było podstaw do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, które przerywa bieg terminu przedawnienia. W powyższej sprawie organy nie ustaliły też czy strona ustanowiła pełnomocnika do reprezentowania jej w postępowaniu odwoławczym, a ponieważ pełnomocnik takiego umocowania nie posiadał należało umorzyć postępowanie odwoławcze. Decyzje z [...] r. zostały uchylone przez organ odwoławczy ostatecznymi decyzjami z [...] r., a tym samym zobowiązanie w podatku VAT za [...] r. wygasło na skutek przedawnienia. Nie było tym samym podstaw faktycznych i prawnych do dokonania zabezpieczenia tychże należności podatkowych na majątku skarżącego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie. Odpowiadając na zarzuty zawarte w skardze wskazał, że w większości odnoszą się one do postępowań podatkowych, które są w toku i nie mogą być skuteczne w niniejszym postępowaniu, pozostałe zaś uznał za nieuzasadnione. Organ powtórzył całość swojej argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, która to argumentacja została wskazana wyżej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, chociaż z innych przyczyn niż zostały w niej wskazane. Przystępując do oceny zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.): "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływana jako p.p.s.a.) wynika zaś, iż zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wyłącznie w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 K.p.a. lub w innych przepisach (art.145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Nadto niej jest związany granicami i argumentami skargi (art. 134 p.p.s.a) Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych przedmiotowe postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem o uchylenie zajęcia zabezpieczającego na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji z 29 lutego 2008 r. sporządzonym na druku firmowym Kancelarii "E" Z.K. Wniosek został zaadresowany do Dyrektora Izby Skarbowej w K. za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. Dalej treść wniosku wskazuje, że sporządziła go Z.K., która, jest pełnomocnikiem M.J. właściciela "F" (hurtowy obrót [...]). Wniosek został opatrzony podpisem maszynowym M.J. i parafą (karta 11 akt). Nie dołączono do niego pełnomocnictwa. Nie wyjaśniono też kto faktycznie podpisał przedmiotowy wniosek, gdyż sporządzony został na papierze firmowym Kancelarii "E", a został podpisany podpisem maszynowym M.J. (brak podpisu odręcznego) i opatrzony parafą, którą należy domniemywać została złożona przez pełnomocnika. Również koperta, w której przesłano wniosek opatrzona została pieczęcią Kancelarii "E". Mimo powyższego organ w dniu [...]r., po rozpatrzeniu powyższego wniosku, wydał postanowienie nr [...] o odmowie uchylenia zabezpieczenia, które zostało doręczone pełnomocnikowi M.J., a przedsiębiorcy przesłane do wiadomości (karta 14 akt). W aktach sprawy brak jest dowodu jego doręczenia. Dalej organ I instancji przyjął do rozpatrzenia zażalenie na powyższe postanowienie sporządzone przez pełnomocnika. Tym razem opatrzonego podpisem maszynowym Z.K. i parafą, która przy porównaniu jest zbieżna z parafą widniejącą na wniosku. W tym miejscu należy zauważyć, iż w piśmie z [...]r. przesyłającym zażalenie Dyrektorowi Izby Skarbowej - organowi odwoławczemu Naczelnik Urzędu Skarbowego w L. nr [...] wyjaśnia, że "M. J. pełnomocnictwem z [...]r. upoważnił Z.K. do reprezentowania go przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w L., we wszystkich sprawach należących do właściwości tego organ. W aktach sprawy brak jest odwołania pełnomocnictwa. Decyzję o zarządzeniu potraktowano więc jako pismo procesowe i zostały doręczone do pełnomocnika reprezentującego M. J."(k. 18b akt). W aktach sprawy brak jest wskazanego pełnomocnictwa. Mimo posiadania takiej informacji Dyrektor Izby Skarbowej w K. Oddział Zamiejscowy w C. rozpatrzył przesłane mu zażalenie pełnomocnika i doręczył mu wydane w trybie odwoławczym rozstrzygnięcie z [...]r. (k. 22 akt). Sąd orzekający w niniejszej sprawie, po zapoznaniu się z przedłożonymi mu aktami postępowania administracyjnego, przed przystąpieniem do merytorycznego rozpatrzenia skargi powziął wątpliwość, co do prawidłowej reprezentacji wnoszącego skargę M.J. przy składaniu wniosku o uchylenie zajęcia zabezpieczającego na podstawie art. 157a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w toku którego, na podstawie art. 18 tej ustawy mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a także na etapie postępowania odwoławczego. Powyższe ustalenia wskazują, że zostały naruszone przepisy art. 32 i art. 33 Kpa dotyczące pełnomocnictwa oraz ogólne zasady działania wynikające z zapisów tej ustawy. Art. 32 Kpa stanowi, że strona może działać przez pełnomocnika chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. Pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych, a pełnomocnictwo musi być udzielone na piśmie lub do protokołu (art.33 § 2 Kpa). Pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa (art. 33 § 3 Kpa). Art. 64 Kpa określa wymogi formalne wnoszonego do organu pisma, a § 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Przenosząc powyższe regulacje prawne na grunt rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, iż do wniosku z [...]r. wszczynającego przedmiotowe postępowanie nie załączono pełnomocnictwa, nie został też opatrzony odręcznym podpisem M.J., co wymaga zapis art. 63 § 3 Kpa. Organ egzekucyjny do którego został złożony wniosek nie dostrzegł tych braków formalnych i nie zażądał ich uzupełnienia do czego był zobowiązany wskazanymi wyżej przepisami prawa. Innymi słowy rozpatrzył wniosek, który nie został przez stronę podpisany i nie posiadając pełnomocnictwa osoby, która go imieniem strony sporządziła. Sąd nie ujawnił w aktach sprawy żądnego pełnomocnictwa Z.K. uprawniającego ją do reprezentowania M.J. Niezrozumiałe też dla Sądu orzekającego w niniejszej sprawie jest powoływanie się Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w piśmie przesyłającym zażalenie organowi odwoławczemu z [...] r. na pełnomocnictwo z [...]r., którego nie ma w aktach sprawy, a dodatkowo, które uprawnia Z.K. to reprezentowania skarżącego "przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w L.". Organem odwoławczym jest zaś Dyrektor Izby Skarbowej w K. Jak wskazano wyżej w aktach sprawy nie ujawniono żadnego pełnomocnictwa dla Z.K., a mimo to organ odwoławczy uznał jej prawo do reprezentowania skarżącego i doręczył wydane postanowienie [...]r. Fakt, że skarga na to postanowienie została wniesiona przez stronę, a nie jej pełnomocnika nie ma dla występujących wątpliwości żadnego znaczenia faktycznego i prawnego. Zatem ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę organ odwoławczy winien w pierwszej kolejności uzupełnić akta sprawy o pełnomocnictwo z [...]r. oraz wezwać Z.K. do okazania pełnomocnictwa do reprezentowania skarżącego przed organem II instancji. Należy też wyjaśnić czy wskazane pełnomocnictwo dotyczyło przedmiotowego postępowania, gdyż datowane jest znacznie wcześniej niż wszczęcie postępowania zabezpieczającego. Dopiero tak uzupełniony materiał dowodowy pozwoli prawidłowo ocenić legalność działania organu I instancji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) p.p.s.a. skargę uwzględnił i zaskarżone postanowienie uchylił. Stosownie do art. 200 p.p.s.a., art. 205 § 1 i 3 p.p.s.a. zasądzono kwotę [...] zł - uiszczony wpis sądowy, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.