II FZ 614/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stefan Babiarz po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 listopada 2008 r., ,sygn. akt I SA/Op 340/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy wydanego w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 30 lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Opolu. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, sygn. akt I SA/Op 340/08, odmówił J. G. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 30 lipca 2008 r., nr [...]. W uzasadnieniu orzeczenia Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania prawa pomocy ani w zakresie całkowitym, ani częściowym. Wysokość wpisu wynosił 100 zł, a całość kosztów postępowania, nawet przy uwzględnieniu opłaty kancelaryjnej i opłaty od skargi kasacyjnej od wydanego orzeczenia w razie oddalenia skargi, nie powinna przekroczyć 300 zł. Uiszczenie przez skarżącego powyższych kosztów nie spowoduje zagrożenia utrzymania dla niego i dla rodziny. Ponadto skarżący nie określił, ile wynosiły miesięczne koszty utrzymania rodziny, a także oświadczył też na urzędowym formularzu PPF, że posiada oszczędności w kwocie 4000 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu podniósł, że deklarowane dochody na formularzu PPF zostały wypracowane narastająco od początku roku, są nieregularne i niepewne w przyszłych okresach. Oszczędności skarżącego zmalały do kwoty 2.700 zł ze względu na ich przeznaczenie na bieżące utrzymanie rodziny. Ponadto skarżący wskazał, że dochody przez niego uzyskiwane są niewielkie, a żona i dwójka dzieci pozostają na jego utrzymaniu. Dochody z gospodarstwa rolnego wynikają z dopłat bezpośrednich i nie mogą być traktowane jako dochód podlegający konsumpcji, gdyż służy utrzymaniu gospodarstwa w należytym stanie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 243 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub toku postępowania, w zakresie całkowitym lub częściowym (art. 245 § 1 p.p.s.a.). Na podstawie z art. 252 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieni lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradca podatkowym lub rzecznikiem podatkowym. Wniosek składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Natomiast zgodnie z treścią art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie pozostają niewyjaśnione wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego. Nie zostały bowiem wyjaśnione okoliczności, ile wynoszą miesięczne koszty jego utrzymania wraz z rodziną. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu poczynił nieuprawnione założenie o wysokości opłat stałych ponoszonych przez skarżącego, nie wzywając go do przedstawienia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Stan ten uniemożliwia dokonanie prawidłowej oceny możliwości finansowych skarżącego oraz odpowiedzi na pytanie czy nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przed ponownym rozpoznaniem sprawy, Sąd pierwszej instancji obowiązany będzie do wezwania skarżącego do przedstawienia dodatkowych informacji w trybie art. 255 w zw. z art. 256 p.p.s.a i § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245 z późn. zm.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.