I SA/Sz 467/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.),, Sędzia WSA Alicja Polańska, Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 r. uchyla zaskarżoną decyzję Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz.1071 ze zm.), zgodnie z art. 7 ust. 1 i 3, art. 17 ust. 4 pkt 1 - 5, art. 18 ust. 1, art. 19 ust 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 r. nr 35, poz. 217 ze zm.), w związku z art. 4 ustawy z dnia 29 lutego 2008 r. o zmianie ustawy o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej oraz ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2008 r., nr 44 poz. 262), § 4 ust. 1-2, § 8 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. z 2007, Nr 46, poz. 309 ze zm.), § 2 ust 3b Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności (Dz. U. z 2007r. Nr 139, poz. 979), 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. L 141 z 30.04.2004 r., str. 18), art. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1413/2007 z dnia 30 listopada 2007r. ustalające współczynnik redukcji powierzchni przypadającej na rolnika, dla której wnioskowana jest na 2007 r. pomoc z tytułu roślin energetycznych (Dz. Urz. L 314/6 z 1.12.2007 r.) Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. po rozpatrzeniu odwołania M. K. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu W. z siedzibą, w M. z dnia [...] w sprawie płatności do gruntów rolnych dla M. K. na rok 2007 orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że M. K. w dniu 11 maja 2007 r. złożył wniosek do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w M. o przyznanie płatności na 2007 r. We wniosku Producent zadeklarował do płatności działki rolne położone na działkach ewidencyjnych leżących w obrębie G. i D. w gminie W. Łączna powierzchnia trzech działek rolnych zgłoszonych do jednolitej płatności obszarowej (JPO) wynosiła 73,10 ha oraz do uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) wynosiła 73,10 ha, do płatności do upraw roślin energetycznych (rzepak) wynosiła 36,53 ha. Do wniosku załączono umowę kontraktacji roślin energetycznych przeznaczonych do przetworzenia na produkty energetyczne z areału 36,53 ha z pierwszą jednostka przetwórczą - Wielkopolskie Zakłady Tłuszczowe ADM S. Sp. z o. o. z siedzibą w S. Wskazano, iż M. K. dostarczał rzepak Wielkopolskim Zakładom Tłuszczowym ADM w S. w terminie od dnia 15 marca do 15 sierpnia 2007r. W dniu 18 października 2007r. M. K. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR Deklarację o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych z której wynikało, że Wnioskodawca dostarczył rośliny energetyczne w dniu 15 sierpnia 2008r. W dniu 21 stycznia 2008r. Wnioskodawca złożył oświadczenie o nieotrzymaniu pomocy de minimis w rolnictwie lub w rybołówstwie. Decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR z siedzibą w M. przyznał M. K. w ramach jednolitej płatności obszarowej kwotę w wysokości [...] zł, w ramach uzupełniającej płatności obszarowej do upraw roślin podstawowych – [...] zł oraz odmówił przyznania płatności do upraw roślin energetycznych i nałożył sankcje w wysokości [...] zł. W odwołaniu od powyższej decyzji Producent oświadczył, iż odstawił rzepak 15 sierpnia 2007r., jaki został zasiany i zebrany z areału zadeklarowanego we wniosku o przyznanie płatności tj. 36,53 ha. Wnioskodawca jednocześnie wyjaśnił, iż złożenie deklaracji w dniu 18 października 2007r., czyli po terminie, spowodowane było pogorszeniem stanu zdrowia. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi, który spełnia warunki określone w rozdziale 8 rozporządzenia nr 1973/2004, przysługuje płatność do upraw roślin energetycznych z tym, że umowa, o której mowa w art. 26 rozporządzenia nr 1973/2004, powinna być zawarta z podmiotem skupującym albo pierwszą jednostką przetwórczą, które zostały zatwierdzone w rozumieniu tego rozporządzenia a ilość roślin energetycznych jaką dostarczył do zatwierdzonych podmiotów jest równa co najmniej plonowi reprezentatywnemu. Zgodnie z art. 32 pomoc może być wypłacona wnioskodawcom m.in. gdy złożono deklarację opisaną w art. 31 ust. 1 tj. deklarację o ilości zebranych i dostarczonych roślin energetycznych. Natomiast w myśl § 2 ust 3b Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności, Wnioskodawca przedkłada Kierownikowi Biura Powiatowego ARiMR deklarację o ilości roślin energetycznych zebranych w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności energetycznej do dnia 15 września roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności energetycznej - w przypadku roślin energetycznych dostarczonych do podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej w okresie od dnia 15 marca do dnia 15 sierpnia tego roku. Organ odwoławczy podniósł, iż M. K. złożył deklarację po terminie, jaki został zakreślony w rozporządzeniu, ponieważ dostarczył on rośliny w dniu 15 sierpnia 2007r. co wynika z informacji złożonej przez pierwszą jednostką przetwórcę oraz z pisma odwoławczego, w związku z powyższym, Kierownik Biura Powiatowego prawidłowo ustalił, iż powierzchnia roślin energetycznych wynosi 0,00 ha, ponieważ plon zebrany i dostarczony, który jest podstawą do wyznaczenia powierzchni wynosi 0,00 ton. Organ II instancji wskazał, iż stwierdzona różnica przekroczyła 50% dlatego też płatność nie jest przyznawana i producent wykluczany jest z przywileju uzyskania płatności w ciągu kolejnych trzech lat co wynika z art. 51 ust 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników. Różnica pomiędzy obszarem zadeklarowanym we wniosku przez M. K. a wyznaczonym przez organ pierwszej instancji, potwierdzonym przez organ drugiej instancji wynosi 35,63 ha, przemnożona przez stawkę uzupełniającej płatności RE do jednego hektara wynoszącą [...] zł na rok 2007 oraz współczynnik redukcji wynoszący w 2007r. 0,70337 daje łączna kwotę sankcji [...] zł, w ciągu kolejnych trzech kolejnych lat kalendarzowych. Na powyższą decyzję M. K. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. W treści skargi M. K. wyjaśnił, iż jest młodym rolnikiem posiadającym gospodarstwo o powierzchni 73,10 ha. Na powierzchni 36,53 ha w 2007 roku zasiany był rzepak, który został zakontraktowany, wobec czego zgłoszono go we wniosku jako roślinę energetyczną. Rzepak został skoszony i w dniu 15 sierpnia 2007 roku odstawiony do Wielkopolskich Zakładów Tłuszczowych ADM S. Sp. z o. o. z siedzibą w S. Zdaniem Skarżącego, nie został on poinformowany o konieczności złożenia deklaracji o ilości odstawionego rzepaku oraz o terminie na złożeniu tejże deklaracji do dnia 15 września 2008r. O niezłożeniu w terminie stosownej deklaracji Strona dowiedziała się, jak wynika ze skargi, dopiero podczas pobytu w ARiMR w Mirosławcu. W dniu 18 października 2008r. złożono deklarację. Przedmiotowej deklaracji Strona nie mogła złożyć w stosownym terminie, z powodu złego stanu zdrowa udokumentowanego zaświadczeniem lekarskim. W odpowiedzi na zarzuty skargi Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego (Dz.U. Nr 35, poz. 217 ze zm.) Wnioskodawcy przysługuje płatność obszarowa do upraw roślin energetycznych na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego, jeżeli: 1) posiada działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1973/2004; 2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności obszarowej; 3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności obszarowych; 4) są spełnione warunki określone w rozdziale 8 rozporządzenia nr 1973/2004, z tym że: a) umowa, o której mowa w art. 25 rozporządzenia nr 1973/2004, powinna być zawarta z podmiotem skupującym albo pierwszą jednostką przetwórczą, które zostały zatwierdzone w rozumieniu tego rozporządzenia, b) płatność przysługuje również w przypadkach, o których mowa w art. 33 ust. 1 rozporządzenia nr 1973/2004, c) w przypadku gdy dla danej rośliny energetycznej nie określono plonu reprezentatywnego, wnioskodawca powinien dostarczyć do zatwierdzonych podmiotów, o których mowa w lit. a, wykorzystać lub przetworzyć na cele energetyczne w gospodarstwie, o którym mowa w sekcji 7 rozporządzenia nr 1973/2004, całkowitą ilość zebranych roślin energetycznych. Stosownie do art. 17 ust. 4 pkt 3 ustawy Minister właściwy do spraw rolnictwa oraz minister właściwy do spraw rynków rolnych określą, w drodze rozporządzenia terminy dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności, w tym składania dokumentów i przedstawiania informacji, w zakresie określonym dla państwa członkowskiego w rozporządzeniu nr 1973/2004, mając na względzie terminy wypłaty płatności do upraw roślin energetycznych oraz uwzględniając umożliwienie przeprowadzenia kontroli danych zawartych we wnioskach o przyznanie płatności do upraw roślin energetycznych oraz kontroli przetwarzania roślin energetycznych. Stosownie do ww delegacji rozporządzeniem z dnia 23 lipca 2007 r. Minister określił terminy dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności. W § 2 pkt 3) ww rozporządzenia deklarację o ilości roślin energetycznych zebranych w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności energetycznej: b) do dnia 15 września roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności energetycznej - w przypadku roślin energetycznych dostarczonych do podmiotu skupującego lub pierwszej jednostki przetwórczej w okresie od dnia 15 marca do dnia 15 sierpnia tego roku, Co odpowiada 27 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 1973/2004 stosownie do art. 29 tego rozporządzenia. Żaden z przepisów czy to powołanej ustawy czy też rozporządzenia Ministra czy też Komisji nr 1973/2004 nie przewidują utraty prawa do płatności do upraw roślin energetycznych z powodu uchybienia terminowi do złożenia deklaracji. Również powołany art. 29 ust. 2 rozporządzenia 1973/2004 przewidujący obniżki i wyłączenia w art. 51 rozporządzenia 796/2004 i sankcje w art. 30 rozporządzenia 1973/2004 nie zawiera utraty prawa do płatności w sytuacji niezłożenia w terminie określonym rozporządzeniem krajowym. Powyższy wniosek jest uzasadniony również tym, że terminy do złożenia stosownych deklaracji przez rolnika (wnioskodawcę) stosownie do delegacji zostały, jak wynika to z delegacji ustawowej (a mającej potwierdzenie w rozporządzeniu Komisji nr 1973/2004) ustalone dla przeprowadzenia kontroli danych zawartych w tych wnioskach i kontroli ich przetwarzania. Dalszą istotną dla prowadzonych rozważań jest kwestia znaczenia, jakie w realizacji omawianego prawa ma deklaracja podatkowa. Zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra rolnicy obowiązani są składać w organie deklaracje o ilości roślin energetycznych zebranych w okresie od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia roku w którym złożony został wniosek o przyznanie płatności energetycznej (...) w określonych terminach w zależności od daty dostarczenia do podmiotu skupiającego lub jednostki przetwórczej (co odpowiada treści art. 27 rozporządzenia Komisji nr 1973/2004). Deklaracja zatem to nic innego jak zestawienie ilości zebranych i dostarczonych roślin. Nawet jeśli przyjąć, że złożenie deklaracji jest warunkiem materialnoprawnym uzyskania płatności, która nigdy nie następuje z urzędu, to z jej istoty wynika, że nie może ona podlegać innemu reżimowy prawnemu niż stan faktyczny, który opisuje. Innymi słowy - deklaracja stanowi opis zdarzeń, które zaistniały w określonym przedziale czasowym, ocenianym z punktu widzenia przepisów w sprawie płatności w tym przedziale czasowym obowiązujących, a który w efekcie ma doprowadzić do wykonania przez organ obowiązku wypłaty płatności lub zrealizowania przez wnioskodawcę swego uprawnienia do uzyskania od organu płatności. Zarówno istnienie tego obowiązku, jak i powstanie uprawnienia ocenia się w oparciu o stan prawny istniejący w przedziale czasowym, z którym są związane. Wskazać należy, że ocena z jakim terminem mamy do czynienia nie zawsze jest łatwa. Dokonując jej należy brać pod uwagę nie tylko sformułowanie właściwego przepisu, jego umieszczenie (w ustawie normującej prawo materialne, czy w ustawie procesowej), ile skutek jaki wiąże się z upływem terminu. Jeżeli polega on na wygaśnięciu prawa podmiotowego lub niemożności jego realizacji, termin ma charakter prawnomaterialny, jeżeli natomiast zakreśla granice czasowe dla dokonania określonej czynności w postępowaniu - jest terminem prawa procesowego. Przy czym pod pojęciem "termin procesowy" należy rozumieć tak termin do dokonania czynności procesowej (np. wniesienie odwołania) jak i termin określający datę dokonania czynności (np. termin rozprawy, termin wydania decyzji), przywrócenie terminu zaś dotyczy terminu procesowego ale co istotne do dokonania czynności procesowej, uchybienie zaś terminowi do dokonania tej czynności procesowej rodzi dla strony negatywne skutki procesowe. Uznając w tych warunkach, że uchybienie terminowi do złożenia deklaracji o ilości roślin energetycznych zebranych i dostarczonych do pierwszej jednostki przetwórczej czy podmiotu skupującego, nie rodzi skutku utraty prawa do płatności (nie jest terminem prawa materialnego) i nie jest czynnością procesową (uchybienie nie rodzi skutków procesowych), stwierdzić należy, że organ dokonując nieprawidłowej interpretacji naruszył § 2 ust. 3 b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie terminów dokonywania przez wnioskodawców, podmioty skupujące i pierwsze jednostki przetwórcze określonych czynności, co miało wpływ na wynik sprawy – przepis ten nie może stanowić podstawy do pozbawienia strony stosownych płatności. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ uwzględni dokonaną interpretację powołanego § 2 ust. 3 b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 23 lipca 2007 r. Stosownie zatem do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji.