II OZ 179/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 30 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 706/08 w zakresie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. R. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2008 r., zn. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie odmówił zwolnienia M. R. od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2008 r., zn. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd wskazał, że M. R., działający przez przedstawiciela ustawowego B. R. wniósł skargę na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji umarzające postępowanie egzekucyjne dotyczącej rozbiórki samowolnie wybudowanych obiektów budowlanych tj. hali magazynowej o wym. 50 x 60 m, hali produkcyjnej i dwóch magazynów o wym. 12,5 x 75 m każda, trzech hal produkcyjnych o wym. 12,5 x 60 każda, budynku magazynowego i socjalnego owym. 9 x 60 m + 6 x 14 m, wszystkich zbiorników oraz obiektów tymczasowych, na działkach nr nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] przy ul. [...] w S.. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł., przedstawiciel ustawowy skarżącego B. R. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Sąd wskazał, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w; stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Instytucja przyznania prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej gospodarstwa domowego, które tworzy małoletni skarżący, jego siostra oraz działająca za niego jako przedstawiciel ustawowy matka, doprowadziła Sąd do przekonania, że wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy nie został spełniony. Sąd podkreślił, że małoletni M. R. posiada znaczny majątek i uzyskuje miesięczne dochody w wysokości 1 400 złotych z tytułu dzierżawy. Sytuacja materialna rodziny wystarcza na opłacanie lekcji języków obcych dla dzieci, zajęć sportowych oraz księgowego. Brak jest podstaw do uznania, że małoletni znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł oraz ewentualnych dalszych kosztów sądowych w sprawie. W zażaleniu na powyższe postanowienie B. R. podniosła, że postanowienie w przedmiocie zastępczego wykonania rozbiórki odbyło się bez jakiegokolwiek przyczynienia się małoletniego do tej sytuacji, a ponadto nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Nie można zgodzić się z zarzutami podniesionymi w zażaleniu, iż Sąd bezpodstawnie uznał wniosek za niezasadny. Sąd I instancji słusznie zauważył, iż kryterium przesądzającym o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, a przyznanie prawa pomocy powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest niemożliwe. Przede wszystkim zauważyć należy, że prawo pomocy może być przyznane w sytuacji, kiedy we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostanie wykazane, że samodzielne poniesienie przez wnioskodawcę kosztów postępowania jest niemożliwe i odmowa przyznania tego prawa spowodowałaby naruszenie prawa do rozpoznania sprawy przez sąd. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie prawidłowo zbadał sytuację majątkową skarżącego i zasadnie doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący nie wykazał, aby nie mógł wygospodarować jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych. Słusznie zauważył Sąd, że skarżący posiada majątek, z którego uzyskuje stałe miesięczne dochody (w wysokości 1400 zł.), co więcej ocenie możliwości poniesienia kosztów sądowych w sprawie podlegała sytuacja wszystkich osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe (dochód 5850 zł.). Wskazywana we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja nie przemawia za koniecznością przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, sprowadzających się, co do zasady, w postępowaniu przed sądem I instancji do konieczności uiszczenia wpisu sądowego - w niniejszej sprawie w wysokości 100 zł. Należy zauważyć, że w przypadku uwzględnienia skargi skarżącemu będzie przysługiwało prawo żądania zwrotu poniesionych kosztów, niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Podnoszony w zażaleniu oraz w innych pismach w sprawie argument, że małoletni nie przyczynił się do zaistniałej sytuacji, nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji postanowienia.