I SA/Łd 1039/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA: Joanna Tarno (spr.) Sędziowie Sędzia NSA: Teresa Porczyńska Asesor WSA: Cezary Koziński Protokolant Małgorzata Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wypłacenia oprocentowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na rzecz W.K. kwotę 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Łd 1039/08 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...], nr [...] odmawiającą W.K. wypłacenia oprocentowania w wysokości 907 zł. od kwoty 1088,13 zł. zwróconej podatnikowi w dniu 6 lipca 2007 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec W.K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...], nr [...], obejmującego zaległość z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące kwiecień, maj i czerwiec 1994 r. W dniu 29 maja 2001 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z tytułu usług świadczonych przez W.K. w firmie A sp. z o.o. Na skutek zastosowania czynności egzekucyjnej wyegzekwowano 6.174,73 zł., z czego na podatek VAT i odsetki przekazano 1.088,13 zł. W dniu 6 lipca 2007 r. kwota 1.088,13 zł. została zwrócona W.K.. Pismem z dnia 9 października 2007 r. pełnomocnik W.K., złożył wniosek o oprocentowanie nadpłaty w podatku od towarów i usług tj. kwoty 1.088,13 zł. Zdaniem pełnomocnika, odsetki od nadpłaty wynoszą 907 zł. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. odmówił oprocentowania nadpłaty. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na art. 72 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym za nadpłatę uważa się kwotę: 1) nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku; 2) podatku pobranego przez płatnika nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 3) zobowiązania zapłaconego przez płatnika lub inkasenta, jeżeli w decyzji, o której mowa w art. 30 § 4, określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej; 4) zobowiązania zapłaconego przez osobę trzecią lub spadkobiercę, jeżeli w decyzji o ich odpowiedzialności podatkowej lub decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego spadkodawcy określono je nienależnie lub w wysokości większej od należnej. W myśl § 2 jeżeli wpłata dotyczyła zaległości podatkowej, na równi z nadpłatą traktuje się także część wpłaty, która została zaliczona na poczet odsetek za zwłokę. Organ stwierdził, że powołany przepis nie wymienia kwot przymusowo ściągniętych w drodze egzekucji. Nadpłatą jest jedynie kwota dobrowolnie wpłacona przez podatnika. Natomiast kwota 1.088,13 zł. została przymusowa wyegzekwowana, co oznacza, że nie stanowi ona nadpłaty w świetle przepisów Ordynacji podatkowej. Decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi przez pełnomocnika W.K., który zarzucił jej naruszenie art. 72 § 1 i art. 78 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że zwrócona kwota, nienależnie wyegzekwowana na poczet zaległości podatkowej, nie jest nadpłatą i w związku tym organ nie może wypłacić odsetek od tej kwoty oraz poprzez rozszerzającą wykładnię wskazanych przepisów i wskazanie przez organ, że jedynie dobrowolnie wpłacona kwota jest nadpłatą. Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżący powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2007 r., I SA/Łd 1036/06, którym uchylone zostało postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W wyroku tym Sąd wskazał, że błędny jest pogląd organów, że zobowiązania w podatku VAT za miesiące od stycznia do czerwca 1994 r. oraz zobowiązanie w podatku dochodowym za 1993 r. jeszcze nie wygasły i że nie ma podstaw do umorzenia postępowań egzekucyjnych. Zdaniem Sądu zobowiązania w podatku VAT i w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1993 r. przedawniły się. Z tego też względu skarżący uznał, że podatek VAT za kwiecień 1994 r. został nienależnie zapłacony, co oznacza, że kwota 1088,13 zł. jest nadpłatą, która powinna być zwrócona wraz z odsetkami, bowiem organ dysponował nią bezprawnie przez ponad 6 lat. W ocenie skarżącego nie można zgodzić się z poglądem, że przetrzymywanie i dysponowanie taką kwotą nie wywołuje żadnych konsekwencji dla organu. Akceptacja poglądu organu powodowałaby, że w praktyce mógłby on w wyniku "błędnie" (czy też bezprawnie) wyegzekwowanej kwoty, przetrzymywać ją bez żadnych konsekwencji. Zdaniem skarżącego organy dokonują rozszerzającej interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej, twierdząc, że jedynie dobrowolnie wpłacone kwoty są nadpłatami. Z przepisu art. 72 § 1 nie wynika, aby ustawodawca rozdzielił te kwestie i odróżniał wpłaty dobrowolne od wpłat przymusowo wyegzekwowanych. Ponadto już samo użycie pojęcia dobrowolności w stosunku do podatku, nosi znamię ironii. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Od początku obowiązywania tej ustawy przepis z art. 72 § 1 brzmiał jednakowo tylko w zakresie pkt 1 i 2. Podając definicję nadpłaty w zaskarżonej decyzji, organ posłużył się jej aktualną wersją, tymczasem z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że stan faktyczny sprawy, tj. zajęcie wierzytelności skarżącego z tytułu usług świadczonych przez niego w firmie A sp. z o.o., zostało dokonane przez organ egzekucyjny dniu 29 maja 2001 r. Zgodnie z zasadą obowiązującą w prawie podatkowym, przepisy prawa materialnego stosuje się w brzmieniu obowiązującym w dacie zaistnienia stanu faktycznego sprawy. Dla ustalenia definicji zapłaty należy sięgnąć do treści art. 59 § 1 ówczesnej wersji Ordynacji podatkowej. W myśl tego przepisu zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek: 1) zapłaty podatku, w tym również potrącenia oraz zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych lub bieżących zobowiązań podatkowych, zaniechania poboru podatku, a także umorzenia zaległości podatkowych, 2) pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta, 3) przedawnienia. Mimo, że przepis ten nie wymieniał wprost wykonania obowiązku podatkowego w wyniku postępowania egzekucyjnego, niewątpliwie należy stwierdzić, że również w stanie prawnym obowiązującym w 2001 r. był to jeden ze sposobów wygasania zobowiązań podatkowych. Definicja zapłaty podana w pkt. 1 art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej obejmowała katalog otwarty różnych czynności, podanych przykładowo, które traktowano na równi z zapłatą. Do nich należało zaliczyć również czynności przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym dokonane w celu realizacji zobowiązań podatkowych, gdyż nie mieściły się one w żadnym innym punkcie art. 59 § 1. Dopiero zmiana dokonana z dniem 1 stycznia 2003 r. wprowadziła enumeratywny, zamknięty wykaz sposobów wygasania zobowiązań podatkowych. Od tej daty w myśl art. 59 § 1 zobowiązanie podatkowe wygasało w całości lub w części wskutek: 1) zapłaty, 2) pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta, 3) potrącenia, 4) zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku, 5) zaniechania poboru, 6) przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych, 7) przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym, 8) umorzenia zaległości, 9) przedawnienia. Oznacza to, że zarówno zapłata (wymieniona w pkt. 1), jak i przejęcie własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym (wymienione w pkt 7) stanowią odrębne i samoistne sposoby wygasania zobowiązań podatkowych dopiero od 1 stycznia 2003 r. Jednakże w stanie prawnym obowiązującym w 2001 r. przez zapłatę podatku należało rozumieć również przymusowe wykonanie obowiązku podatkowego w wyniku postępowania egzekucyjnego. Zestawienie treści art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który za nadpłatę uważa kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, z definicją zapłaty ustaloną na podstawie art. 59 § 1 pkt 1, prowadzi zatem do wniosku, że w 2001 r. nadpłata powstawała również wskutek nienależnej egzekucji dokonanej w celu realizacji zobowiązań podatkowych. Reasumując, należy podzielić stanowisko skarżącego, że w niniejszej sprawie nie jest istotne, czy doszło tu do dobrowolnej wpłaty, czy też wpłaty przymusowej, wskutek egzekucji dokonanej przez organ, bowiem w stanie prawnym obowiązującym w 2001 r. podatek nienależnie wyegzekwowany prowadził do powstania nadpłaty tak samo jak nienależna zapłata dokonana przez samego podatnika. Oznacza to, że zastosowany przez organ wymóg dobrowolności takiej wpłaty nie znajdował oparcia w przepisach Ordynacji podatkowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), art. 200 i art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji. LF