III SA/Po 398/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie NSA Tadeusz M. Geremek WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Damian Wojtkowiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2008r. przy udziale sprawy ze skargi Z. V. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T.M. Geremek Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Burmistrz Miasta – na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t. j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) – orzekł o wymeldowaniu Z. V. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że w dniu [...] roku A. V. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie ojca Z. V. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w K. podając w uzasadnieniu, że wymieniony nie przebywa pod tym adresem od 30 kwietnia 2006 roku. Następnie organ I instancji przedstawił przebieg postępowania dowodowego, przytaczając treść pisma Straży Miejskiej z dnia [...] roku oraz zeznania stron – Z. V., A. V. i świadków T. N., E. V., P. S., K. N., a także wnioski z wizji w spornym lokalu, którą przeprowadzono ze względu na rozbieżność w wyjaśnieniach stron. Na podstawie powyższych dowodów organ administracji stwierdził, że w niniejszej sprawie ustalono w sposób niebudzący wątpliwości, iż Z. V. opuścił przedmiotowy lokal. Jednak zwrócił uwagę, że w swoich wyjaśnieniach fakt ten kwestionuje Z. V.. Podnosi on bowiem głównie zarzut, że mieszka w spornym lokalu, a jedynie w miesiącu grudniu i styczniu przebywał na urlopie, natomiast od lutego i kwietnia przebywał na zwolnieniu lekarskim i był wówczas u siostry. Organ administracji podkreślił, że A. V. podała we wniosku, iż Z. V. nie mieszka w spornym mieszkaniu od 30 kwietnia 2006 roku. Dodatkowo wobec zarzutu Z. V., który zakwestionował prawdziwość podpisu A. V. na wniosku, organ administracji stwierdził, iż wszelkie wnioski i twierdzenia zawarte w niniejszym dokumencie zostały następnie potwierdzone przez A. V. Burmistrz wskazał, że jeżeli przez zamieszkiwanie w danym lokalu rozumie się koncentrowanie tam swoich spraw życiowych, to pozostawienie w tym lokalu rzeczy bez spełnienia w nim podstawowych funkcji związanych z bytowaniem prowadzi do wniosku, iż nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu. Zdaniem organu administracji, ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż sprawy życiowe Z. V. skoncentrowane są w innym miejscu. Ostatecznie Burmistrz stwierdził, iż całokształt zgromadzonego materiału dowodowego potwierdza w rozpatrywanej sprawie, że spełnione zostały przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, bowiem nastąpiło faktyczne opuszczenie lokalu przez osobę w nim zameldowaną oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się przez tę osobę z miejsca pobytu stałego. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Z. V. stwierdzając, że jej uzasadnienie jest dla niego niesprawiedliwe i krzywdzące. Odwołujący podniósł, iż posiada oryginał dokumentu stwierdzającego dopełnienie obowiązku meldunku czasowego w K. ul. [...] od dnia 10.02.2005 roku do dnia 07.01.2008 roku. Podkreślił przy tym, że nie mógł wymeldować się z pobytu stałego na ul. [...], ponieważ prowadzi tam od 1997 roku działalność gospodarczą. Zaznaczył, że płaci podatki, czego nie kwestionowały jego córka i żona. Podważył wiarygodność ustaleń strażnika miejskiego, który stwierdził, że opuścił on sporny lokal w dniu 30 marca 2006 roku. W odpowiedzi na zeznania wnioskodawczyni, odwołujący podał, iż nie mógł opuścić przedmiotowego mieszkania w dniu 30 kwietnia 2006 roku, gdyż od maja do września 2006 roku cała ich rodzina wraz z panią A., którą zobowiązali się opiekować, przebywała w domu w [...], ponieważ w tym czasie w spornym lokalu był przeprowadzany remont. Zdaniem odwołującego rozwiercanie zamków może tylko świadczyć o olbrzymiej chęci dostania się do swojego domu i przebywania w nim mimo zniszczonych rzeczy własnych. Z. V. zarzucił ponadto nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, sugerując stronniczość pań urzędniczek, które są koleżankami jego żony. Oświadczył również, że w związku z aktem notarialnym o stałej opiece nad panią A. - chorą inwalidką I grupy, jest zmuszony do częstego przebywania pod adresem jej zamieszkania – K., ul. [...]. Swoje stanowisko odwołujący podtrzymał w piśnie z [...] roku. Podniósł, że nie można go wymeldować ze stałego pobytu z powodu choroby. Podkreślił, że ma pod przedmiotowym adresem zarejestrowaną działalność gospodarczą, tam często przebywa, tam odbiera korespondencję i tam ma prawo - na podstawie aktu notarialnego - przebywać aż do śmierci. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Argumentując swoje rozstrzygnięcie organ odwoławczy przytoczył treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Stwierdził, że w świetle zebranych dowodów nie ulega wątpliwości, iż Z. V. nie przebywa w przedmiotowym lokalu. Zdaniem organu fakt ten potwierdzają dowody w postaci - notatki służbowej Straży Miejskiej z dnia [...] roku, zeznania świadka P. S., protokół oględzin przedmiotowego lokalu z dnia [...] roku oświadczenia Ł. S., W. S., P. S. i A. A. Wojewoda podkreślił, że postępowanie dowodowe wykazało – zeznania świadka K. N. z dnia [...] roku - iż odwołujący przebywa w lokalu położonym w miejscowości K., przy ul. [...] i tam skoncentrował swoje sprawy życiowe. W konsekwencji organ odwoławczy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, iż Z. V. opuścił trwale i dobrowolnie dotychczasowe miejsce pobytu stałego i wszystkie swoje sprawy życiowe skoncentrował w lokalu położonym w K. przy ul. [...]. Ponadto Wojewoda uznał za niesłuszny zarzut odwołującego sugerujący stronniczość pań urzędniczek. Wskazał, że podczas oględzin spornego lokalu był obecny odwołujący, który podpisał własnoręcznie protokół, nie składając co do jego treści żadnych uwag. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Z. V. zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów prawa tj. art. 6 i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych wskutek błędnego przyjęcia, iż nie zamieszkuje on przy ul. [...] w K. z zamiarem stałego tam przebywania, a nadto i niezależnie od tego, iż opuścił to miejsce w sposób uzasadniający jego wymeldowanie. Wobec powyższego skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez oddalenie wniosku A. V. o wymeldowanie go z dotychczasowego miejsca pobytu, ewentualnie o uchylenie tej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jego nieobecność w spornym lokalu w okresie analizowanym była jedynie czasowa i wynikała z przyczyn losowych. W konsekwencji w K. zameldowany był jedynie na pobyt czasowy, co wynika z dokumentów. Zaznaczył, że od 1997 roku przy ul. [...] w K. prowadzi również działalność gospodarczą i tam znajduje się siedziba jego firmy. Skarżący uznał za zupełnie dobrowolne – oparte jedynie na oświadczeniach wnioskodawczyni i jego żony – twierdzenie, jakoby już w 2006 roku opuścił przedmiotowe mieszkanie. Wskazał, że w grudniu 2007 roku wymeldował się z pobytu czasowego w K. po sprzedaży majątku. Swoje centrum życiowe zlokalizował w domu w K., gdzie – zgodnie z aktem notarialnym z dnia 21 grudnia 2007 roku – ma zagwarantowane prawo dożywotniego zamieszkiwania i użytkowania tej nieruchomości. W okresie od 28 grudnia 2007 roku do 30 stycznia 2008 roku w związku z urlopem wypoczynkowym przebywał poza granicami Polski, zaś po powrocie - do końca marca 2008 roku - chorował i tylko z tej przyczyny zmuszony był przebywać u siostry w P. Skarżący podkreślił ponadto, że z uwagi na otwarty konflikt z rodziną, w spornym lokalu nie pozostawił żadnych swoich przedmiotów z obawy przed ich zniszczeniem, czy usunięciem. Zaznaczył jednak, że znajdują się tam cały czas urządzenia i meble związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. W końcowej części skargi, skarżący podkreślił, że obecnie, po poprawie stanu zdrowia, przebywa stale w spornym mieszkaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie z dnia 30 września 2008 roku A. V. wniosła o utrzymanie w mocy decyzji organu odwoławczego. Wskazała, że skarżący nie przebywa pod spornym adresem, gdyż obecnie od sierpnia 2008 roku wraz z konkubiną B. A. zamieszkuje na posesji T. N. [...] w K. Tam koncentruje swe sprawy życiowe. Uczestniczka postępowania podniosła, że w przedmiotowym lokalu skarżący nie posiada żadnych rzeczy osobistych, środków czystości, ubioru, mebli, jedzenia oraz pościeli do spania. Nie opłaca prądu, gazu, wody, wywozu nieczystości oraz nie ponosi kosztów ogrzania pomieszczeń związanych z nieruchomością. Ponadto A. V. zaznaczyła, że siedziba firmy skarżącego została zlikwidowana na jej wniosek. W jej ocenie skarżący nie przedstawia żadnych dowodów na swoje twierdzenia. Wskazała również, że obecnie w Sądzie w K. toczy się sprawa o podział spornej nieruchomości. Powyższe pismo zostało podpisane również przez E. V. oraz sąsiadów A. A. i P. S. Na rozprawie w dniu 18 listopada 2008 roku skarżący oświadczył, że przebywa w domu w K. "w kratkę", bo policjant prosił, żeby nie przychodził, żeby nie było awantur. Stwierdził, że w pozostałe dni przebywa u B. A., ale nie tylko u niej. Wskazał, że B. A. jest osobą starszą – liczy 68 lat, mieszkała kiedyś z jego rodziną, ale obecnie córka i żona nie chcą się nią opiekować i on jej pomaga. Skarżący podkreślił, że dom w K. przy ul. [...] sam wybudował. Zaznaczył, że właśnie toczy się sprawa o podział tego domu. Podkreślił ponadto, że posiada prawo dożywotniego przebywania w połowie tego domu. Z kolei uczestniczka postępowania A. V. wniosła o oddalenie skargi. Zaznaczyła, że skarżący sam oświadczył, iż wyprowadził się dobrowolnie z domu w K. przy ul. [...]. Podkreślił, że ojciec rzeczywiście nie mieszka w tym domu. Oświadczyła, że złożyła wniosek o wymeldowanie ojca dopiero wówczas, gdy dowiedziała się o sprzedaży ½ ich domu. Uczestniczka postępowania stwierdziła również, że od sąsiada pani A. wie, iż skarżący przebywa w mieszkaniu, w którym zamieszkuje pani A.. Dodała, że jest współwłaścicielką tego mieszkania wraz z czterema innymi osobami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga jest bezzasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowi przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.j. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przesłankami wymeldowania w oparciu o wskazany powyżej przepis jest spełnienie łącznie następujących przesłanek - faktyczne opuszczenia lokalu, oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się z pobytu stałego. Jednocześnie zaś, co wynika z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne opuszczenie tego lokalu. Dobrowolne opuszczenie ma zaś miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. W ocenie Sądu Organy obu instancji dokonały prawidłowej oceny materiału dowodowego i na jego podstawie zasadnie przyjęły, iż Z. V. opuścił dom położony w K. przy ul. [...] w sposób dobrowolny i uzasadniający jego wymeldowanie w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W celu prawidłowego zastosowania art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy mieć na uwadze, iż przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy. Z kolei ustalając, czy opuszczenie spornego lokalu miało charakter dobrowolny, organ meldunkowy powinien uwzględnić przyjęty w orzecznictwie pogląd, że przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zasadnie organy obu instancji przyjęły, że z zeznań świadków – E. V., P. S., K. N.. wnioskodawczyni A. V. oraz pisma Straży Miejskiej z dnia [...] roku w sposób jednoznaczny wynika, iż skarżący w dniu 30 kwietnia 2006 roku opuścił dobrowolnie sporne mieszkanie, nie ma w nim swoich rzeczy osobistych, pojawia się tam czasem na chwilę, nie prowadzi w przedmiotowym mieszkaniu gospodarstwa domowego, nie dokłada się do opłat za gaz, prąd i ogrzewanie; w dniu 21 grudnia 2007 roku sprzedał swoją części domu i mieszka z B. A. w K. na ul. [...] a obok swojego zakładu produkcji i montażu okien. W ocenie Sądu słusznie, wobec rozbieżności w zeznaniach stron i konieczności wyjaśnienia stanu faktycznego, przeprowadzono wizję w lokalu położonym w K. przy ul. [...]. Organy obu instancji wskazały, że podczas wizji ustalono, iż w spornym mieszkaniu nie ma rzeczy, odzieży, butów kurtek, kosmetyków skarżącego; w kuchni nie ma jego środków spożywczych; dokumenty i rozliczenia z urzędem skarbowym skarżący ma w biurze firmy w K. na ul. [...]. Trafnie zatem, na podstawie powyższych dowodów, stwierdzono, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce stałego pobytu i w taki sposób, iż nie stanowi już on jego centrum życiowego. Prawidłowo organy obu instancji wskazały, że ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż sprawy życiowe Z. V. skoncentrowane są w innymi miejscu. Słusznie, bowiem zwrócono uwagę, że zamieszkiwanie z zamiarem stałego przebywania w określonym mieszkaniu musi oznaczać, iż w nim skoncentrowane są interesy życiowe danej osoby, że przebywa ona tam w sensie fizycznym, realizuje w nim swoje potrzeby życiowe, posiada tam przedmioty, rzeczy osobiste potrzebne do codziennej egzystencji. Mieszkanie to stanowi jej centrum spraw życiowych, a nie jest tylko miejscem okazjonalnych wizyt. Skarżący, kwestionując ustalenia organów, podnosił, iż jego nieobecność w spornym lokalu w okresie od 28 grudnia 2007 roku do końca marca 2008 roku była związana początkowo z jego wyjazdem w związku z urlopem wypoczynkowym, a następnie z chorobą, w czasie której przebywał u siostry w P. Zauważyć jednak należy, że z reguły przebywanie w innej miejscowości podczas choroby, czy też wyjazd na urlop wypoczynkowy nie stanowią spełnienia przesłanki opuszczenia lokalu bez wymeldowania, chyba, że towarzyszą temu inne okoliczności, tak, jak w niniejszej sprawie, wskazujące na fakt opuszczenia i to w sposób trwały dotychczasowego miejsca stałego zamieszkania. W ocenie Sądu, taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Organy administracji, co wynika z uzasadnień decyzji, nie kwestionowały okoliczności dotyczących przyczyn przebywania skarżącego poza miejscem stałego zamieszkania. Jednocześnie jednak, w sposób uzasadniony wskazały, że pozostałe, ustalone w toku postępowania okoliczności, dotyczące przebywania skarżącego w spornym domu w K., świadczą o tym, że skarżący dobrowolnie i w sposób trwały opuścił to mieszkanie. Wobec zarzutu skarżącego, który podnosi, iż przysługuje mu do spornego lokalu prawo dożywotniego zamieszkiwania i użytkowania wynikające z aktu notarialnego z dnia 21 grudnia 2007 roku, należy zwrócić uwagę, za organem II instancji, na treść art. 9 ust. 2 b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z powołanym przepisem zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Podkreślenia bowiem wymaga okoliczność, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Dostarcza bowiem organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu, bądź zajmowanego pomieszczenia. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (wyrok NSA z 24.02.2006r., IIOSK 561/05, LEX nr 194344). Słusznie zatem organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że jeżeli nastąpi zmiana okoliczności faktycznych w taki sposób, że zaistnieją przesłanki z art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby organ meldunkowy zameldował ponownie skarżącego Z. V. w przedmiotowym lokalu. Wobec twierdzeń skarżącego, że nie posiada on żadnych swoich rzeczy w spornym domu w K. z obawy przed ich zniszczeniem lub uszkodzeniem, Sąd zwraca uwagę, iż ocenę jego zeznań dokonały organy obu instancji, zasadnie – z uwagi na pozostały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie – odmawiając im wiarygodności. W świetle powyższego Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy przyjęły, iż zachodzą względem skarżącego podstawy do wymeldowania w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W tym stanie rzeczy, Sąd – na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – orzekł jak w sentencji wyroku. /-/ W. Długaszewska /-/ B. Koś /-/ T. M. Geremek D.W.d