VI SA/Wa 1899/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Katarzyna Grzelak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi P. Ł. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na aplikację notarialną oddala skargę P. Ł., zwany dalej skarżącym, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r., nr [...] utrzymującą w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Izby Notarialnej w S. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...]. Jak wynika z akt sprawy w dniu [...] czerwca 2007 r. skarżący przystąpił do egzaminu konkursowego na aplikację notarialną przeprowadzanego przez Komisję egzaminacyjną ds. aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości na obszarze właściwości Izby Notarialnej w S. (powołanej zarządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...]). Po zapoznaniu się z pracą pisemną egzaminu oraz oceną sporządzoną na jej podstawie, uchwałą z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Komisja stwierdziła, iż skarżący podczas egzaminu konkursowego uzyskał 189 pkt i zgodnie z art. 71j § 3 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie - Pon (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 369 ze zm.) otrzymał wynik negatywny. W odwołaniu od powyższej uchwały skarżący wniósł o jej uchylenie oraz wydanie decyzji stwierdzającej, iż uzyskał wynik pozytywny z egzaminu konkursowego przeprowadzonego w dniu [...] czerwca 2007 r. W treści odwołania podniósł, iż zgłasza zastrzeżenia do dwóch pytań tj. pytania numer 221 o treści: "W skład Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wchodzi: A. dziesięciu sędziów; B. piętnastu sędziów; C. tylu sędziów ile jest państw członkowskich;" oraz pytania numer 24 o treści: "Użytkowanie lokalu, będące ograniczonym prawem rzeczowym, ustanowione na rzecz jednego z małżonków, z chwilą jego śmierci: A. wygasa; B. przechodzi na współmałżonka; C. podlega dziedziczeniu na zasadach ogólnych;" W uzasadnieniu zarzutów odnosząc się pytania numer 221 skarżący podniósł, iż w chwili obecnej nie istnieje organ o nazwie własnej Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a art. 220 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską, który został wskazany jako podstawa poprawnej odpowiedzi, powołuje do życia organ określony jako Trybunał Sprawiedliwości, w literaturze występujący jako Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich ewentualnie Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Jak zaznaczył skarżący, również na oficjalnej stronie Ministerstwa Sprawiedliwości, wchodząc w zakładkę dotyczącą Prawa Unii Europejskiej, umieszczony został link do oficjalnej strony Trybunału o nazwie określonej jako Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich. Organ o nazwie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wymieniony został dopiero w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy (art. 1-29) jednak z uwagi na to, że Traktat ten nie został ratyfikowany przez wszystkie państwa członkowskie nie wszedł w życie, co uzasadnia twierdzenie, że organ o nazwie własnej "Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej" w chwili obecnej nie istnieje. Skarżący podkreślił ponadto, iż w jego ocenie pytania egzaminacyjne powinny być jasne, precyzyjne, jednoznaczne i nie budzące żadnych wątpliwości, bowiem tylko takie pytania biorąc pod uwagę ich ilość i czas przeznaczony na odpowiedź pozwalają na uczciwą weryfikację wiedzy biorących udział w egzaminie. Zdaniem skarżącego pytanie numer 221 oraz 24 powyższym kryteriom nie odpowiadają i w związku z tym odpowiedź na nie, nie może być podstawą do oceny wiedzy z materiału objętego jego zakresem. Odnosząc się do pytania numer 24 skarżący uznał, iż z uwagi na jego nieprecyzyjność nie mógł wykluczyć, że nie dotyczy ono przypadku tzw. użytkowania timesharingowego opisanego w art. 254-255 i art. 266 kodeksu cywilnego, co w świetle brzmienia art. 2701 kodeksu cywilnego sprawiałoby, że udzielona przez niego odpowiedź "C" mogłaby zastać uznana za prawidłową. Jak podkreślił skarżący prawo użytkowania ustanowione na podstawie artykułu 270' kodeksu cywilnego jako szczególny rodzaj ograniczonego prawa rzeczowego tj. prawo zbywalne i nie wygasające z chwilą śmierci osoby fizycznej, na rzecz której zostało ustanowione, w przypadku opisanym w pytaniu 24 egzaminu konkursowego podlegałoby dziedziczeniu na zasadach ogólnych. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 71k § 2 ustawy Prawo o notariacie utrzymał w mocy zaskarżoną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, iż po przeprowadzeniu szczegółowej analizy całości dokumentacji związanej z egzaminem ustalił, iż egzamin, którego skarżący był uczestnikiem, przeprowadzony został w trybie zgodnym z wymogami ustawy Prawo o notariacie i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2005 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej oraz szczegółowego trybu i sposobu przeprowadzania egzaminu konkursowego i notarialnego (Dz. U. Nr 258, poz. 2168, ze zm.) a zatem odwołanie skarżącego należało uznać za nieuzasadnione. Organ podkreślił ponadto, iż test egzaminacyjny, w oparciu o który przeprowadzony był egzamin konkursowy odpowiadał kryteriom, o których mowa w art. 71j § 1 oraz 71b § 3 Pon, z przebiegu egzaminu sporządzono prawidłowy protokół podpisany przez Przewodniczącego i członków Komisji Egzaminacyjnej, uchwała Komisji Egzaminacyjnej podjęta została zgodnie z obowiązującymi przepisami, a ponadto powtórne sprawdzenie karty odpowiedzi skarżącego i przeliczenie punktacji wykazało, że suma punktów określona w uchwale Komisji Egzaminacyjnej jest prawidłowa i wynosi 189 punktów. Odnosząc się do zarzutu nieprecyzyjnego sformułowania treści wskazanych przez skarżącego pytań organ uznał, że jeśli chodzi o pytanie numer 24, dotyczące użytkowania lokalu prawidłowa odpowiedź z klucza "A" wynikała wprost z przepisów prawa tj. art. 266 w zw. z art. 254 kc. Nieuzasadnione jest więc powoływanie się przez skarżącego na przepis art. 2701 kc, gdyż jest on wyjątkiem od ogólnych zasad, a z treści pytania nie wynikało, że chodzi o taki właśnie wyjątek. Odnosząc się do pytania numer 221 organ podniósł, iż prawidłowa odpowiedź na to pytanie wynika z treści art. 221 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską. Zdaniem Ministra nieuzasadniony jest zarzut, iż nie istnieje organ o nazwie własnej Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a tym samym pytanie nr 221 jest niejasne i nieprecyzyjne. Na gruncie prawa europejskiego powszechnie funkcjonuje pojęcie organów UE, a nie organów Wspólnot Europejskich i jednym z takich organów jest właśnie Trybunał Sprawiedliwości. Minister wskazał ponadto, iż Skarżący pominął kwestię istnienia Traktatu o Unii Europejskiej, który stanowi, iż w skład Unii Europejskiej wchodzą między innymi Wspólnoty Europejskie, w związku z czym organy Wspólnot Europejskich stały się częścią Unii Europejskiej. Na poparcie swojego stanowiska Minister wskazał na poglądy wyrażone w Komentarzu do Traktatu o Unii Europejskiej - Czapliński W, Mik C. Traktat o Unii Europejskiej. Komentarz Dom Wydawniczy ABC 2005, który potwierdza tezę, iż Trybunał Sprawiedliwości jest bez wątpienia organem Unii Europejskiej. Minister wskazuje także, iż w pytaniu numer 221 nie określono Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej jako nazwy ustawowej tego organu, a jedynie dookreślono o jaki Trybunał Sprawiedliwości chodzi. Odnosząc się do wniosku skarżącego o wydanie decyzji stwierdzającej pozytywny wynik z egzaminu Minister Sprawiedliwości wskazał, iż decyzja taka w żadnym wypadku nie jest decyzją uznaniową, w której organ ma możliwość wyboru i swobodnej oceny jaki wynik kandydata uznać za pozytywny. Ustawa Prawo o notariacie jednoznacznie przesądza, iż pozytywny wynik egzaminu uzyskuje kandydat, który uzyskał co najmniej 190 punktów, co w przypadku skarżącego nie miało miejsca. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze, strona wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r. oraz poprzedzającej ją uchwały komisji Egzaminacyjnej z dnia [...] czerwca 2007 r. Nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący domagał się zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawę skargi skarżący, wskazał rażące naruszenie prawa materialnego tj. art. 71 j § 1 Pon, poprzez sprzeczne z ww. przepisem przygotowanie egzaminu konkursowego, co skutkowało niemożliwością udzielenia prawidłowej odpowiedzi lub tylko jednej prawidłowej odpowiedzi na pytania testowe. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie wskazał, że pytanie nr 221 zostało sformułowane w sposób naruszający przepisy art. 71j § 1 i art. 71b § 3 Pon. Zdaniem skarżącego organ bezpodstawnie odwołuje się do powszechnie funkcjonującego pojęcia organów UE, do których zalicza się organy Wspólnot Europejskich. Pojęcie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej pojawia się dopiero w Traktacie ustanawiającym Konstytucję dla Europy, który to traktat nie został jeszcze ratyfikowany przez wszystkie państwa członkowskie. Jak dalej wskazuje skarżący źródłem prawa nie może być "powszechna świadomość", a ponadto przedstawiona przez organ interpretacja nie znajduje żadnego potwierdzenia w literaturze prawniczej. Skarżący nie zgadza się również z tym, iż w pytaniu nr 221 poprzez odniesienie do Unii Europejskiej dookreślono jedynie o jaki Trybunał Sprawiedliwości chodzi. Strona wskazała także, na treść pytania nr 24, które jej zdaniem nie dotyczy ogólnej zasady użytkowania wyrażonej w art. 266 kc, ale odnosi się do szczególnego rodzaju użytkowania tj. użytkowania lokalu. Zdaniem P. Ł. do stanu faktycznego opisanego w pytaniu nr 24 zastosowanie ma art. 2701 § 1 kc, w związku z czym udzielona przez niego odpowiedź może zostać uznana za prawidłową. W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i nie zgadzając się z twierdzeniem skargi, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji doszło do rażącego naruszenia przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt (lub stwierdzić jego nieważność) tylko wówczas, jeśli stwierdzi, że akt ten narusza prawo materialne lub procesowe. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - dalej p.p.s.a. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2007 r., nr [...] wydana w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. w związku z art. 71k § 2 Pon. utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej do spraw aplikacji notarialnej przy Ministrze Sprawiedliwości z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] ustalającą negatywny wynik egzaminu konkursowego dla skarżącego P. Ł.. Z treści art. 71 j Pon § 1 i 3 wynika, iż egzamin konkursowy polega na rozwiązaniu testu składającego się z 250 pytań zawierających po trzy propozycje odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Kandydat może wybrać tylko jedną odpowiedź, przy czym za każdą poprawną odpowiedź otrzymuje 1 punkt. Zgodnie z § 3 ww. przepisu pozytywny wynik egzaminu konkursowego otrzymuje kandydat, który uzyskał z testu co najmniej 190 punktów. W rozpatrywanej sprawie skarżący uzyskał 189 punktów, a zatem uzyskany przez niego wynik prawidłowo zakwalifikowano jako negatywny. Sąd administracyjny orzekający w przedmiocie skarg na decyzje Ministra Sprawiedliwości wydawane w sprawach z zakresu ustalenia wyniku egzaminu konkursowego na poszczególne rodzaje aplikacji prawniczych jest uprawniony do dokonania kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem materialnym oraz procesowym. W ramach przeprowadzonej kontroli Sąd bada czy organ, w świetle wymogów stawianych przez Kpa, należycie odniósł się do zarzutów merytorycznych sformułowanych w odwołaniu przez stronę skarżącą w zakresie ustaleń co do poprawności odpowiedzi na poszczególne pytania testowe. Zadaniem Sądu jest więc zbadanie, czy organ uczynił zadość obowiązkowi ponownego rozpatrzenia sprawy, a więc czy dokonał powtórnej analizy akt sprawy pod kątem ustalonego, a zakwestionowanego przez skarżącego wyniku egzaminu, ponadto sprawdzenie, czy to powtórne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru pozornego, skrótowego, pobieżnego, czy nie zawiera sprzeczności albo oczywistych błędów, gdy idzie o ocenę zgromadzonych dowodów. Przenosząc powyższe rozważania teoretyczne na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzic, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia przepisów zarówno procedury administracyjnej jak i prawa materialnego Jak wynika z uzasadnienia decyzji, organ wnikliwie przeanalizował całość dokumentacji związanej z przeprowadzonym egzaminem. Zdaniem Sądu, prawidłowy jest wniosek wyprowadzony przez Ministra Sprawiedliwości, który stwierdził, że w sprawie nie miały miejsca uchybienia, które zaważyły na indywidualnym wyniku konkursu. W niniejszej sprawie zarzuty skargi (a wcześniej odwołania) dotyczą prawidłowości konkretnych pytań i odpowiedzi testu. Należało zatem przeprowadzić kontrolę działań procesowych organu i dokonywanych przez niego ustaleń, co do każdej odpowiedzi wskazywanej przez skarżącego jako ocenionej wadliwie. Zdaniem Sądu odpowiedź, która jest oczywiście wadliwa, choć ujęta jest we wzorniku odpowiedzi jako prawidłowa, nie może być akceptowana przez organ sprawdzający test egzaminacyjny i - konsekwentnie - nie może być honorowana przez Sąd w razie pominięcia przez organ tej wadliwości. W sytuacji szczegółowego i nie budzącego wątpliwości Sądu uzasadnienia dlaczego odpowiedź wskazana w kluczu odpowiedzi jest prawidłowa, brak jest podstaw do zakwestionowania przez sąd administracyjny takiej odpowiedzi jako wadliwej procesowo, bo wyłącznie z tego powodu można byłoby uwzględnić skargę w tej części. Uwzględniając powyższe, Sąd nie podzielił przekonania skarżącego, że pytania o numerze 24 i 221 zbudowane zostały w sposób nieprecyzyjny skutkujący wprowadzeniem strony w błąd, co skutkowało udzieleniem przez skarżącego błędnej odpowiedzi. Zdaniem Sądu, argumentacja organu zawarta w zaskarżonej decyzji jest wyczerpująca i spójna, nie jest obarczona również błędami logicznymi oraz wynika z przytoczonych w uzasadnieniu przepisów. W tym stanie rzeczy, Sąd podzielił stanowisko organu. Zdający, który znał założenie testu, że tylko jedna odpowiedź jest poprawna dla dokonania jej wyboru nie mógł czynić dodatkowych założeń bez specjalnego polecenia zawartego w pytaniu testowym. Z argumentacji skarżącego wynika jednakże, iż takie dodatkowe ustalenia poczynił i w oparciu o nie poszukiwał prawidłowych odpowiedzi. Powyższe miało miejsce w przypadku pytania o numerze 24, kiedy to skarżący upatrywał w treści pytania odniesienia do szczególnej konstrukcji, jaką jest tzw. użytkowanie timesharingowe. W ocenie Sądu z treści pytania w żaden sposób nie wynikało, że może chodzić o taką właśnie instytucję. Zakwestionowane pytanie jednoznacznie precyzuje, iż dotyczy nie jakiegokolwiek przypadku użytkowania przez osoby fizyczne, ale precyzuje, że chodzi o użytkowanie lokalu, będące ograniczonym prawem rzeczowym. Chodzi zatem o zasadę, którą wyraża art. 266 k.c, a nie o wyjątek, jakim jest użytkowanie timesharingowe, uregulowane w art. 2701 k.c. jak słusznie podkreśla organ. Podobnie rzecz się miała z pytaniem numer 221, kiedy to skarżący prowadząc polemikę z organem w zakresie nieprecyzyjnego użycia w treści pytania pojęcia Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej sugerował, iż właściwym z uwagi na specyfikę organu byłoby użycie pojęcia Trybunał Sprawiedliwości Wspólnoty Europejskiej. Wysunięta w tym zakresie przez organ argumentacja wydaje się w pełni uzasadniona, bowiem jak trafnie zauważono obecnie, powszechnie funkcjonującym pojęciem jest pojęcie organów Unii Europejskiej, do których zalicza się organy wspólnot europejskich. Sformułowanie pytania w sposób wskazany przez skarżącego lub też dosłownie zgodnie z brzmieniem art. 220 Traktatu wspólnotowego byłoby całkowicie mylące gdyż albo wskazywałoby organ który nie istnieje albo też nie pozwalałoby osiągnąć pewności o jaki organ chodzi. Podsumowując, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa zaskarżoną decyzją. Uzasadnienie decyzji, w ocenie Sądu, spełnia wymogi art. 107 § 3 k.p.a. a wyjaśnienia udzielone w zakresie wskazywanych przez skarżącego pytań i odpowiedzi, są pełne i nie nastręczają żadnych wątpliwości a wręcz utwierdzają w przekonaniu, że odpowiedź udzielona przez skarżącego była właściwie oceniona, co skutkować musiało negatywnym wynikiem egzaminu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.