VI SA/Wa 1527/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2008 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2008 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego, dalej GITD, utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2007 r. nakładającą na P. Sp. z o.o. z siedzibą w K., karę pieniężną w wysokości 2.900,00 zł za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego o czas powyżej 15 minut do 30 minut oraz za każde następne rozpoczęte 30 minut. Do wydania decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Podczas kontroli drogowej, która miała miejsce dnia [...] kwietnia 2007 r. w miejscowości N., na drodze krajowej [...], służby Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego stwierdziły, iż w ramach prowadzonego przewozu drogowego pojazdem silnikowym marki [...], ujętym w klasie pojazdu jako lekki pojazd do przewozu towarów (3,5 – 12 ton), należącym do P. Sp. z o.o., przekroczono maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy. Ze sporządzonego protokołu wynika, iż kierowca zatrzymanego pojazdu – A. W., przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu w dniach [...] i [...] kwietnia 2007 r. łącznie o 9 godzin i 8 minut. Kierowca kontrolowanego pojazdu, podpisując protokół, potwierdził zgodność stwierdzonych naruszeń ze stanem faktycznym. W nadesłanych do organu wyjaśnieniach, Spółka P., dalej zwana też skarżącą, stwierdziła, iż kierowca kontrolowanego pojazdu nie powiadomił Spółki o kontroli i jej przebiegu. Nadto, stwierdziła, że przedmiotowa sprawa powinna być prowadzona wyłącznie przeciwko kierowcy, który dopuścił się naruszenia przepisów w trakcie wykonywania zadań służbowych. Decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą spółkę karę pieniężną w wysokości 2.900,00 zł. Jako podstawę prawną decyzji wskazał art. 92 ust. 1 pkt 2, 7 i 8, art. 92 ust. 4 oraz lp. 10.3 lit. a załącznika do ustawy z dnia 6 września 2001 r. – o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088 z późn. zm.) – dalej u.t.d. Organ wyjaśnił, iż nałożone kary pieniężne odpowiadają stwierdzonym podczas kontroli drogowej w dniu [...] kwietnia 2007 r. przekroczeniom maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu przewozu drogowego. Wyjaśnienia jakie złożyła skarżąca, zdaniem organu, nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ ujawnione i opisane w chwili kontroli naruszenia zostały odczytane z wydruku tachografu cyfrowego oraz z karty kierowcy i potwierdzone podpisanym przez niego protokołem z kontroli. W wyniku wniesionego odwołania, skarżąca podtrzymała swoje zarzuty odnośnie braku zasadności nałożenia kary pieniężnej. Wskazała, że postępowanie winno być prowadzone przeciwko kierowcy, a nie skarżącej spółce. Podniosła, że Kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje karania karami pieniężnymi przedsiębiorców za naruszanie ustawy o transporcie drogowym, zaś w samej ustawie transportowej brak jest zasad prowadzenia takiego postępowania. Za niezrozumiałe uznała skarżąca powoływanie się przez organ na przepisy Kodeksu cywilnego (K.c.), ponieważ postępowanie administracyjne nie dozwala na stosowanie reguł cywilnych i ustalanie odpowiedzialności podmiotu gospodarczego, czy to na zasadzie winy, czy za zasadzie ryzyka. W związku z tym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Główny Inspektor Transportu Drogowego, na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) dalej - Kpa., art. 92 ust. 1 i ust. 4, art. 92a ust. 1, ust. 3 – 5 u.t.d., art. 4 , art. 7 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 2006 Nr 102, str. 1), art. 15 ust. 7 lit. b rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U. L 370 z 31 grudnia 1985 r., str. 8 z późn. zm.) oraz lp. 10.3.a., lp. 10.3.b załącznika do u.t.d., decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. utrzymał w mocy decyzję inspektora wojewódzkiego z dnia [...] maja 2007 r., stwierdzając, iż odwołanie skarżącej uwzględnione zostać nie może. Organ wyjaśnił, iż wszczęcie postępowania wobec kierowcy nie wyklucza wszczęcia postępowania administracyjnego także wobec przedsiębiorcy realizującego przewóz drogowy. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pozwoliła organowi stwierdzić, że w dniu kontroli kierowca posiadał przewidziane prawem zapisy i wydruki sporządzone zgodnie z art. 15 ust. 7 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85. Z okazanych w trakcie realizacji międzynarodowego transportu drogowego dokumentów i wykresówek za dni [...] i [...] kwietnia 2007 r. wynika, że kierowca rażąco naruszył więcej niż jeden raz maksymalny czas prowadzenia pojazdu. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżąca domagała się uchylenia decyzji GITD. Rozstrzygnięciu zarzuciła naruszenie art. 92, art. 92a oraz art. 93 u.t.d. w związku z przepisami ustawy o czasie pracy kierowców oraz powołanymi w zaskarżonej decyzji przepisami rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. poprzez wymierzenie kary łącznej w wysokości 2.900 złotych bez uwzględnienia okoliczności, że kierowca z własnej woli przyznał się do zawinionego działania i tym samym doprowadził do przekroczeń czasu pracy. Argumentowała, że kierowca dokonujący przewozu był prawidłowo przeszkolony i posiadał duże doświadczenie zawodowe, w żaden sposób spółka nie wpływała na niego w zakresie łamania norm czasu pracy i wymogów dotyczących wypoczynku. W związku z tym nie może zachodzić odpowiedzialność administracyjna skarżącej spółki za zawinione działanie kierowcy, który świadomie i bez żadnych nacisków ze strony pracodawcy złamał obowiązujące zasady towarzyszące wykonywaniu transportu drogowego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne powołane są do badania legalności zaskarżonych decyzji, to jest ich zgodności z prawem tak materialnym, jak też procesowym. Kierując się tymi kryteriami, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa zaskarżoną decyzją, zatem skarga nie została uwzględniona. Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD), którą utrzymano w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącą kary pieniężnej za przekroczenie maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy przy wykonywaniu transportu drogowego o czas powyżej 15 do 30 minut oraz za każde następne rozpoczęte 30 minut. W rozpatrywanej sprawie skarżąca Spółka w toku prowadzonego postępowania nie kwestionowała będących podstawą nałożenia kar ustaleń organu, nie zgodziła się jednak z ponoszeniem przez nią odpowiedzialności administracyjnej za nie swoje działanie, lecz za działanie kierowcy. W ocenie Sądu stanowisko skarżącej jest błędne i nie znajduje oparcia w obowiązującym w dacie rozstrzygnięcia przez organ administracji stanie prawnym. Art. 92a ust. 1 pkt 3 u.t.d. statuuje zasadę odpowiedzialności kierowcy za naruszenie przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85, wskazując w ust. 2, iż orzekanie w takich sprawach następuje w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia. Z kolei art. 92 ust. 1 powołanej ustawy wyraźnie wskazuje, iż podmioty, które wykonują przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, naruszając obowiązki lub warunki wynikające z przepisów ustawy lub przepisów wymienionych w pkt 1 – 8, podlegają karze pieniężnej w wysokości od 50 zł do 15.000 zł. Sankcje zawarte w przepisie art. 92 ust. 1 ustawy transportowej dotyczą podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności z nim związane, podmiotami tymi nie są zatrudniani przez przedsiębiorcę kierowcy, lecz przedsiębiorca, co wynika z definicji przewozu drogowego zawartego w art. 4 pkt 6a ustawy. Zgodnie z tą definicją wykonującym przewóz drogowy jest każdy, kto prowadzi działalność gospodarczą określoną w art. 4 pkt 1 - 4 u.t.d. Tak szeroka definicja pojęcia "wykonującego przewozy drogowe" pozwala na objęcie sankcjami przewidzianymi przez art. 92 ustawy wszystkie podmioty, które wykonując gospodarczą działalność transportową naruszają prawo. Dotyczy to zarówno uprawnionych przewoźników drogowych, działających na podstawie licencji jak i tych, którzy tego przymiotu nie mają, a mimo to wykonują działalność polegającą na transporcie drogowym. Tak więc na gruncie art. 92 ust. 1 ustawy za stwierdzone naruszenie odpowiada podmiot wykonujący przewóz drogowy, czyli podmiot wykonujący działalność zdefiniowaną w powołanym powyżej art. 4 ustawy, tj. przedsiębiorca, nie zaś kierowca, który wykonuje tylko czynność prowadzenia pojazdu. Natomiast odpowiedzialność kierowców uregulowana w art. 92a ustawy ograniczona jest jedynie do enumeratywnie wyliczonych przypadków naruszeń określonych tym przepisem, po których stwierdzeniu kierowca pojazdu samochodowego realizujący przewóz drogowy podlega karze grzywny. Postępowanie względem takiego pracownika prowadzone jest przy tym w odrębnym trybie określonym w przepisach Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a więc postępowaniu całkowicie odmiennym od postępowania administracyjnego, prowadzonego wobec przedsiębiorcy za naruszenia określone art. 92 ust. 1 u.t.d. Wszczęcie postępowania wobec kierowcy, który dopuścił się naruszeń i jego prowadzenie, na zasadach przewidzianych wskazanymi już przepisami nie wyklucza jednak wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy realizującego przewóz drogowy. Ukaranie pracownika dopuszczającego się naruszeń określonych w przepisie art. 92a ust. 1, bądź też zakończenie takiego postępowania w jakikolwiek inny sposób, nie prowadzi do sytuacji, w której przedsiębiorca zostaje zwolniony z odpowiedzialności prawnoadministracyjnej. Ustęp 3 powołanego artykułu wskazuje, iż organ nie jest ograniczony w takim przypadku, w możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy, na rzecz, którego działał kierowca, jeżeli stwierdzono jednocześnie naruszenie przepisów opisanych w art. 92 ust. 1 ustawy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, iż karanie kierowców za naruszenia określone w przepisach art. 92a i w trybie określonym w tym przepisie, ma charakter niejako postępowania dyscyplinującego, realizującego cele prewencji ogólnej w stosunku do kierowców, pozwalającego określić zakres ich odpowiedzialności odnośnie popełnionych naruszeń. Podkreślić jednakże należy, iż karanie w takim trybie nie ma wpływu na ewentualne wszczęcie i przebieg postępowania administracyjnego względem przedsiębiorcy, na rzecz którego wykonywali oni czynności prowadzenia pojazdu. Dodatkowo należy podnieść, iż przedsiębiorca korzysta z pełnej swobody w wyborze osób, które na jego rzecz wykonują przewozy oraz z takiej formy ich zatrudnienia, która umożliwi mu zabezpieczenie swoich interesów i należyte wykonanie ciążących na pracownikach obowiązków i aczkolwiek ponosi on w płaszczyźnie prawa administracyjnego wyłączną odpowiedzialność za skutki wadliwego wykonywania przez kierowcę swych obowiązków, to obowiązujące prawo przewiduje możliwość wystąpienia przeciwko takiemu kierowcy ze stosownym powództwem o odszkodowanie z tytułu wyrządzonej przez niego szkody w związku z nienależytym wykonywaniem obowiązków. Podkreślić nadto należy, iż wina i stopień ewentualnego zawinienia nie są przesłankami odpowiedzialności administracyjnej, a więc fakt, iż organy takich ustaleń nie poczyniły, nie może świadczyć o wadliwości podjętych przez nie decyzji. Zarzuty skarżącej w tej mierze są zatem chybione. Przesłanką odpowiedzialności administracyjnej, jest stwierdzenie nieprzestrzegania przez ustalony podmiot, w tym przypadku skarżącą Spółkę, nałożonych przez wskazane przepisy prawa obowiązków. Należy wskazać, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek takiego zorganizowania wykonywanych przewozów drogowych, zlecanych kierowcom, aby przestrzegane były normy czasu pracy. Skoro zatem, jak prawidłowo ustaliły organy, przewóz drogowy wykonywany był przez skarżącą z naruszeniem przepisów prawa wskazanych w podstawie materialnoprawnej decyzji to skutkiem takiego stanu rzeczy jest nałożenie kary w kwocie wynikającej z wartości przekroczenia czasu bez przerwy oraz odpowiadającej temu przekroczeniu lp. 10.3 lit. a załącznika do u.t.d. Nie można także podzielić poglądu skarżącej, że przewoźnik zlecając wykonanie usługi prowadzenia pojazdu nie ma możliwości wymuszenia od kierowcy zachowań dotyczących wykonania tej usługi, albowiem ma możliwość zabezpieczenia swoich interesów w warunkach zawartej z nim umowy i należytego jej wykonania. Zważyć należy, że kierowca, niezależnie od formy zatrudnienia, wykonuje jedynie jedną z czynności składającą się na sekwencję działań, których dopiero suma składa się na wykonywanie transportu drogowego, w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które dyscyplinować będą osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem. Zgodnie z art. 93 ust. 1 cyt. ustawy uprawnieni do kontroli mają prawo nałożyć na wykonującego przewozy drogowe lub inne czynności związane z tym przewozem karę pieniężną. Skarżąca podniosła, że nie może ponosić odpowiedzialności za zdarzenia, na których powstanie nie miała wpływu. Jak wynika ze wskazanych już wyżej przepisów, za wykonywanie obowiązków m.in., co do przestrzegania przepisów regulujących czas pracy, odpowiedzialność, co do zasady, ponoszą przedsiębiorcy korzystający z usług kierowców. Jednakże przepis art. 92a ust. 4 u.t.d. stanowi, że postępowania administracyjnego wobec przedsiębiorcy lub podmiotu nie będącego przedsiębiorcą, nie wszczyna się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia, z kolei zgodnie z ust. 5 cyt. artykułu przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli naruszenie ma charakter rażący, a w szczególności zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego lub zostało popełnione wielokrotnie. Powołany przepis art. 92a ust. 4 i 5 u.t.d. wszedł w życie po dacie kontroli i po wydaniu decyzji przez organ I instancji, dlatego też nie mógł znaleźć zastosowania w rozpatrywanej sprawie. Niemniej jednak, w ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że w rozpatrywanej sprawie naruszenia miały charakter rażący, bowiem czas dziennego prowadzenia pojazdu bez przerwy przekroczony został znacząco: o 4 godziny i 25 minut, o 2 godziny 53 minuty. Rygorystyczne przestrzeganie czasu pracy kierowców zwłaszcza wykonujących transport na dłuższych trasach, służy bezpieczeństwu ruchu drogowego i właśnie dla zachowania tego bezpieczeństwa przewidziano stosowne unormowania. Organ nie naruszył prawa, obciążając odpowiedzialnością skarżącą Spółkę, bowiem nie zostały wykazane żadne okoliczności wskazujące na możliwość zwolnienia jej z tej odpowiedzialności. Należy przypomnieć, że decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne za naruszenia przepisów prawnych regulujących sprawy transportu drogowego mają charakter szczególny, bowiem nie stwarzają właściwym organom administracji żadnego luzu interpretacyjnego. Odpowiedzialność administracyjna za popełnione wykroczenia drogowe, określone zarówno w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, innych przepisach krajowych oraz powołanych wyżej przepisach rozporządzeń unijnych, jest, co do zasady, oderwana od kwestii winy. Organ orzekający ma obowiązek w razie stwierdzenia, że nastąpiło naruszenie określonych wyżej przepisów, nałożyć sankcję administracyjną bez wnikania, jakie były jego przyczyny i kto ponosi za to winę. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a oddalił skargę jako nieuzasadnioną.