I SA/Wa 1299/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: Sędzia WSA Maria Tarnowska Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego S. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 lipca 2008 r. sygn. akt I OSK 1087/07 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1948/06 w sprawie ze skargi S. R. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z dokumentów zebranych przez organy administracyjne wynika, że M. R. była właścicielką nieruchomości położonych w D., gmina A., powiat K., a miejscowość ta w dniu 1 września 1939 r. znajdowała się poza obszarem terytorium II RP. W toku postępowania administracyjnego ustalono także, że właścicielka w dniu 1 września 1939 r. wraz z mężem T. i dziećmi zamieszkiwała w miejscowości D. Takie ustalenia pozwoliły organom na uznanie, że nie została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), bowiem właściciel nieruchomości nie zamieszkiwał na terytorium RP w dniu 1 września 1939 r. W związku z tym decyzją Wojewody [...] z dnia [...] września 2006 r. nr [...] i utrzymującą ją w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2006 r. nr [...] odmówiono S. R. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. R. - matkę wnioskodawcy - nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonych w miejscowości D. Skarga S. R. na powyższe decyzje została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lutego 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 1948/06. Sąd podzielił stanowisko organów administracyjnych co do braku przesłanki określonej w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyjaśnił, że przepis art. 1 ustawy o rekompensacie zakreśla jej zasięg przedmiotowy i podmiotowy, zaś art. 2 zawiera przesłanki jakie podmiot określony w art. 1 musi spełniać, aby otrzymać prawo do rekompensaty. W art. 1 wskazano nieruchomości za jakie służy prawo do rekompensaty oraz przyczyny, okoliczności dla których właściciele zostali ich pozbawieni. Przepis ten stanowi, że ustawa określa zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z b. terytorium Rzeczypospolitej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie układów zwanych "republikańskimi", wymienionych w art. 1, a także układu wymienionego w ust. 1a w związku z zamianą terytoriów dokonaną 15 lutego 1951 r. jak również innych okoliczności związanych z nią - ust. 2. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że z tego przepisu Wojewódzki Sąd wyciągnął wniosek, że nieruchomości, o których wyżej mowa musiały być położone w granicach II Rzeczypospolitej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, o ile na tle ust. 1a art. 1 można uznać ten pogląd za słuszny, gdyż wymiana odcinków terytoriów dokonana na podstawie umów zawartych pomiędzy PRL a ZSRR 15 lutego 1951 r. dotyczyła terenów położonych na terytorium II Rzeczypospolitej, o tyle nie zgodził się iż ma on podstawy na tle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy. W tych przepisach mówi się o nieruchomościach pozostawionych poza obecnymi granicami RP i przyczynach ich pozostawienia. Chodzi wyraźnie o nieruchomości poza obecnymi granicami RP a nie poza terytorium II RP. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił dalej, że Wojewódzki Sąd, stosując wykładnię inną niż gramatyczną, do czego przepis ten nie zmusza, wywiódł normę prawną, której w art. 1 ustawy o rekompensatach nie ma, zastępując ustawodawcę. Wskazał także, że Sąd pierwszej instancji ustanowił inne, nie wynikające z ustawy kryterium, od którego miałoby zależeć prawo do rekompensaty. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy art. 1 nie wymagają sięgnięcia do wykładni innej aniżeli gramatyczna, gdyż nie są niejasne. Jednak sięgnięcie do innych wykładni właśnie tylko potwierdza, że interpretacja tego przepisu przez Wojewódzki Sąd jest błędna. Przepisy obowiązujące w sprawie rekompensat, poczynając od art. 212 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez uprzednio obowiązującą ustawę z dnia 12 grudnia 2003 r. o zaliczaniu na poczet ceny sprzedaży albo opłat z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości Skarbu Państwa wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami państwa polskiego zawsze posługiwały się kryterium nieruchomości pozostawionych poza granicami RP, a nie II RP. Stan faktyczny niniejszej sprawy wskazuje, że właśnie i cel ustawy był taki, tj. prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza granicami obecnej Rzeczypospolitej, z których właściciele mogli swobodnie korzystać, a czego zostali pozbawieni w związku z II wojną światową. Matka skarżącego, mimo iż jej majątek nie był położony w granicach II RP przebywała w nim z rodziną, korzystała z niego, a także mieszkała poza majątkiem, w granicach II RP i gdyby nie wojna rozpoczęta w 1939 r. nie musiałaby pozostawić swojej nieruchomości z przyczyn od niej niezależnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie Naczelny Sad Administracyjny wyraźnie wskazał, że przepisy art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) nie dotyczą wyłącznie nieruchomości, które w dniu 1 września 1939 r. znajdowały się na terytorium II Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy te formułują jedynie wymóg aby nieruchomości te były pozostawione poza obecnymi granicami RP w związku z przyczynami tam wymienionymi. Chodzi o nieruchomości znajdujące się poza obecnymi granicami RP, a nie wyłącznie o te nieruchomości, które znajdowały się na terytorium II RP. A zatem, ustalenia organów orzekających, co do braku istnienia przesłanki, określonej w art. 1 powyższej ustawy, w sytuacji, gdy matka skarżącego, zamieszkująca w granicach II RP, była właścicielką nieruchomości, które w dniu 1 września 1939 r. znajdowały się poza obszarem terytorium II RP, nie są prawidłowe. Oznacza to, że odmowa przyznania skarżącemu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP jest wadliwa. Z tych względów Sąd uchylił decyzje organów obu instancji. Ponownie rozpoznając kwestię przyznania prawa do rekompensaty na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. organ pierwszej instancji orzeknie zgodnie z wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Biorąc powyższe pod uwagę, sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.