I SA/Sz 470/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Joanna Marska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności do gruntów rolnych na 2007 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję w części odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w [...] z dnia [...]. Nr [...] w części odmawiającej przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych, II. zasądza od Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] do Biura Powiatu G. ARiMR wpłynął wniosek Z. S. o przyznanie płatności do gruntów rolnych, m.in. w postaci jednolitej płatności obszarowej i płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce). Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...], na podstawie art. 7 ust. 1 i 2, art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej / Dz. U. nr 35, poz. 217 ze zm./ oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm./ przyznał Z. S. płatności do gruntów rolnych za 2007 r., w tym: - jednolita płatność obszarowa w wysokości [...] zł; - uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni upraw grupy upraw podstawowych w wysokości [...] zł; i odmówił przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przez przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. W uzasadnieniu wskazano, że jednolita płatność obszarowa i uzupełniająca płatność obszarowa do powierzchni grupy upraw podstawowych przyznane zostały zgodnie z wnioskiem strony. Odnośnie uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przez przeznaczonych na paszę organ podał, że stawka tej płatności do 1ha uprawy w 2007 r. wynosiła [...] zł. Powierzchnia deklarowana przez wnioskodawcę uprawniona do w/w płatności wynosiła 304,21ha. Na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wynosiła 0,00DJP. Do wyliczenia DJP brane były dokumenty zgłoszeń zwierząt, dla których data przyjęcia dokumentu jest do ostatniego dnia okresu referencyjnego, tj. 31 marca 2006r. Organ przytoczył treść § 4 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności /Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm./ i wskazał, że płatność w/w się stronie nie należy. Z. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji w części nie przyznania mu płatności zwierzęcej. Wskazał, że był posiadaczem bydła przez kupno go na licytacji komorniczej w dniu 14 marca 2006 r. i stado to było zarejestrowane w systemie rejestru zwierząt gospodarskich przez agencję dla powiatu kamieńskiego. W 2005 r. i 2006 r. przyznano mu płatności uzupełniające na trwałe użytki rolne. Rejestracja stada przez niego opóźniła się w związku z zaginięciem paszportów bydła u poprzedniego właściciela. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Z. Oddziału Regionalnego decyzją z dnia [...] na podstawie art. 138 §1 z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm./, art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej /Dz. U. Nr 35, poz. 217 ze zm./, art. 2 ust. 1 pt 12, art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt /Dz. U Nr 91, poz. 872 ze zm./, § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności /Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm./ po rozpoznania odwołania Z. S. od decyzji Kierownika ARiMR z dnia 4 marca 2008 r., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż producent rolny zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności, może ubiegać się o przyznanie uzupełniającej płatności do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę /PZ/ tylko wtedy, gdy wypełni dwa wymagane warunki: 1. W czasie od 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był on posiadaczem bydła, owiec, kóz lub koni; 2. Zwierzęta w tym okresie były wpisane lub zgłoszone przez tego rolnika do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Zdaniem organu, producent spełnił jedynie pierwszy warunek, był posiadaczem bydła w okresie od 1 kwietnia 2005r. do 31 marca 2006 r., lecz za późno zgłosił posiadanie zwierząt w Biurze Powiatowym. Dokument o przemieszczeniu siedziby stada dostarczył do G. Biura Powiatowego dopiero w dniu 10 kwietnia 2006 r., tj. 10 dni po zakończeniu okresu referencyjnego. Organ przytoczył art. 9 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, i podał, że producent w dniu 15 marca 2006r. zarejestrował tylko siedzibę stada, ale bez bydła. Pojęcie siedziby stada reguluje art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawie systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Z. S. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. i wniósł o jej uchylenie. Zdaniem strony, płatność zwierzęca mu się należy, gdyż w przedmiotowym okresie posiadał stado bydła które było wpisane do rejestru zwierząt gospodarskich. Wskazał, że § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności zawiera alternatywę wpisania do rejestru lub dokonanie zgłoszenia do rejestru przez rolnika, gdy przedmiotem obrotu w okresie referencyjnym są zwierzęta, które nie znajdują się w rejestrze. Wskazał, że dokonał zgłoszenia siedziby stada. Zgłoszenie przemieszczenia stada dokonał niezwłocznie po otrzymaniu duplikatów paszportów bydła w dniu 10 kwietnia 2006r. Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Z. Oddziału Regionalnego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Zdaniem organu producent pomimo braku paszportów bydła mógł zarejestrować poszczególne sztuki na podstawie posiadanych przez nie kolczyków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga jest zasadna. W niniejszej sprawie istotą sprawy jest rozstrzygnięcie, jakie są przesłanki przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Przewidziane prawem przesłanki przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych określa § 4 Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. z 2007 r., Nr 46, poz. 309, ze zm.). Organy obu instancji w swoich decyzjach uznały, że wnioskodawcy nie należy się w/w płatność, ponieważ nie spełnia warunków określonych w ust. 1 pkt 1 § 4 powołanego rozporządzenia, a jedynie kumulatywne spełnienie przesłanek z § 4 w/w rozporządzenia pozwala na przyznanie przedmiotowej płatności. W myśl przepisu § 4 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt. Wyrażenie ostatecznego stanowiska w kwestii interpretacji w/w przepisu winno być, zdaniem Sądu, poprzedzone rozważaniami o charakterze doktrynalnym. Orzecznictwo sądów stoi jednolicie na stanowisku akcentującym prymat wykładni językowej, dopuszczającym możliwość sięgania po inne dyrektywy interpretacyjne dopiero wtedy, gdy taka interpretacja zawodzi. Przejście zatem do innych (poza językową) rodzajów wykładni ma miejsce wyjątkowo tj. w sytuacji gdy w oparciu o reguły językowe nie można wyinterpretować znaczenia konkretnego pojęcia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 11 czerwca 1996, sygn. akt III CZP 52/96). W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały błędnej interpretacji tego przepisu uznając, że przesłankami przyznania przedmiotowej płatności jest jednoczesne z posiadaniem bydła, owiec, kóz lub koni w okresie wskazanym w przepisie i jednoczesne ujawnienie tej okoliczności w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, z którego to rejestru wynikać ma jednocześnie, że starający się o przedmiotową płatność ma być wykazany w tym rejestrze jako posiadacz stada. Wynik przeprowadzonej przez organy administracji wykładni gramatycznej, zdaniem Sądu, jest całkowicie chybiony. Organy administracji bowiem nie dostrzegły, że użycie w analizowanym przepisie spójnika "lub" oznacza, że mamy do czynienia ze związkiem logicznym wyrażającym alternatywę zwykłą, niewyłączającą, niewykluczającą, nierozłączną. Zgodnie z regułami logiki zdania łączone spójnikiem "lub" są prawdziwe jeśli wystąpi sytuacja określona w jednym ze zdań połączonych spójnikiem, jak też wówczas, gdy wystąpią zdarzenia opisane w obu zdaniach. Odnosząc powyższe do treści analizowanego przepisu stwierdzić należy, że przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż wymogi przyznania płatności spełnia posiadacz bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, którego zwierzęta w okresie wskazanym w przepisie były wpisane do rejestru (koniecznie konkretne zwierzęta, a nie koniecznie ich aktualny posiadacz), jak też posiadacz bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, który dokonał zgłoszenia zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Zdaniem Sądu, pogląd organów, które uznały, że w rejestrze musi być wpisany posiadacz zwierząt, nie wynika z treści badanej normy prawnej. Lege non distiguente, brak jest podstaw do różnicowania sytuacji posiadaczy (tych którzy zgłosili zmianę posiadacza zwierzęcia i tych co tego nie zrobili) zwierząt wpisanych do rejestru. Skoro ustawa nie wprowadza kryterium podmiotowego, a jedynie przedmiotowe, tj. wymaga, by stado było wpisane do rejestru, nie można tego warunku wyprowadzać w drodze interpretacji przepisu. W sytuacji bowiem, gdy wykładania językowa daje zadowalające rezultaty, wykluczone i niedopuszczalne jest sięganie do innych metod wykładni w szczególności celowościowej, czy systemowej. W niniejszym przypadku jak wskazano wyżej lege non distinquente, jaki podmiot powinien być wpisany do rejestru (właściciel, posiadacz, dzierżyciel), warunkiem ustawowym jest jedynie sam wpis stada we właściwym rejestrze. Taka interpretacja przepisu harmonizuje z istotą i celem przepisów o prowadzeniu rejestru zwierząt gospodarskich. Z norm dotyczących zasad prowadzenia wzmiankowanego w § 4 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia rejestru (ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt - Dz. U. z 2004, Nr 91, poz. 872) wynika, że posiadacz zwierzęcia gospodarskiego, podmiot prowadzący miejsce gromadzenia zwierząt oraz podmiot prowadzący zakład przetwórczy są obowiązani zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji siedzibę stada, miejsce gromadzenia zwierząt oraz miejsce unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich w celu nadania numeru siedziby stada, numeru miejsca gromadzenia zwierząt lub numeru miejsca unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia gospodarskiego do siedziby stada lub miejsca gromadzenia zwierząt (art. 9 ust. 1). Celem więc, prowadzenia rejestru jest poddanie kontroli stad zwierząt, monitorowanie zmian ich ilości i miejsca pobytu, przemieszczeń stada dla zapewnienia bezpieczeństwa żywności - produktów pochodzenia zwierzęcego. Kwestią, zaś dalszego rzędu jest ustalenie komu przysługuje i jaki tytuł prawny do zwierząt. Powyższe można wyinterpretować z braku zamieszczenia w ustawie sankcji za uchybienie obowiązkowi zgłoszenia zmian w zakresie tego tytułu prawnego. Dodatkowo, w przekonaniu Sądu, nie bez znaczenia dla wagi tej okoliczności w warunkach niniejszej sprawy jest fakt, że dopiero z dniem 7 kwietnia 2007 r. (a więc już po dacie przekazania całego gospodarstwa rolnego skarżącemu oraz po upływie okresu, w którym posiadanie zwierząt warunkowało przyznanie płatności, tj. 1 kwietnia 2005 r. - 31 marca 2006 r.) wprowadzono do art. 12 w/w ustawy ustęp 8 obligujący poprzedniego i nowego posiadacza zwierzęcia gospodarskiego do zgłoszenia zmian posiadania kierownikowi biura, jednakże i ten przepis nie zawiera żadnej sankcji za niedopełnienie opisanego w nim obowiązku. W niniejszej sprawie Z. S. był posiadaczem stada bydła w okresie referencyjnym, która to okoliczność jest bezsporna. Zarejestrował siedzibę stada zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, tj. zgłosił ją w biurze powiatowym Agencji nie później niż w dniu wprowadzenia pierwszego zwierzęcia. Posiadane przez niego stado było wykazane w rejestrze zwierząt gospodarskich, co jest również bezsporne. Tym samym skarżący wypełnił przesłanki z § 4 ust. 1 pkt 1 w/w rozporządzenia. Rozpoznając ponownie sprawę organ zobligowany jest interpretować § 4 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia w sposób wskazany powyżej i ponownie dokonać merytorycznej oceny zasadności wniosku skarżącego po ustaleniu czy spełnienia on pozostałe przesłanki z § 4 tego rozporządzenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd stosownie do art. 145 ust. 1 pkt 1 lit.a i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.