II OZ 1194/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia C. H. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2008 r., sygn. akt IV SAB/Wa 90/08 w zakresie kosztów postępowania w sprawie ze skargi C. H. R. na bezczynność Wojewody M. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie drugim. Postanowieniem z dnia 12 września 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie umorzył postępowanie w sprawie ze skargi C. H. R. na bezczynność Wojewody M. w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego oraz zasądził od Wojewody M. kwotę 100 zł na rzecz skarżącego tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wniosek o stwierdzenie posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego wpłynął do organu w dniu [...] kwietnia 2007 r. Po wniesieniu skargi na bezczynność Wojewody M. w dniu [...] maja 2008 r., organ decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. odmówił stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Sąd uznał, że skoro w dniu wniesienia skargi Wojewoda M. pozostawał w bezczynności, a następnie w związku ze złożeniem w dniu [...] maja 2008 r. skargi na bezczynność tego Wojewody, organ wydał decyzję o odmowie stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego, to tym samym uwzględnił skargę na bezczynność w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wydanie przez organ decyzji wyłącza możliwość uwzględnienia skargi na bezczynność nawet wówczas, gdy ta decyzja lub akt zostały podjęte z naruszeniem terminu przewidzianego do ich wydania. W takim wypadku postępowanie sądowe w sprawie ze skargi na bezczynność organu winno ulec umorzeniu jako bezprzedmiotowe. O zwrocie kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie w części dotyczącej kosztów postępowania, podnosząc zarzut naruszenia art. 200 i 201 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem skarżącego zwrot kosztów powinien nastąpić w wysokości 340 zł z tytułu wpisu sądowego i zastępstwa procesowego. Do umorzenia postępowania doszło w wyniku uwzględnienia skargi przez Wojewodę M. po jej wniesieniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a przed rozpoczęciem rozprawy. Uwzględnienie skargi przez Wojewodę M. spowodowało, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe i podlegało umorzeniu. Sąd powinien zasądzić na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest oparte na usprawiedliwionych podstawach. Organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynności zaskarżono, stosownie do art. 54 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może w zakres swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Jeżeli do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność których domagała się strona, to przestaje tkwić w bezczynności. Oznacza to bowiem, że organ we własnym zakresie usunął istniejące naruszenie prawa, przyznając, że pozostawał w bezczynności. Tym samym złożenie skargi na bezczynności spowodowało jej uwzględnienie w trybie samokontroli. W razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący ma możliwość ubiegania się o zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosowanie do treści art. 201 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jakkolwiek przepis art. 201 § 1 tego Prawa nie dookreśla rodzaju kosztów, których dotyczy, to względy natury systemowej oraz celowościowej przemawiają za przyjęciem, że dotyczy on, tak jak art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, a nie tylko kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie skarżący, reprezentowany przez adwokata Ł. P., w dniu [...] maja 2008 r. wniósł, za pośrednictwem Wojewody M., skargę na bezczynność tego organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie posiadania obywatelstwa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. Wojewoda M. odmówił stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez skarżącego. Po przekazaniu skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 12 września 2008 r. umorzył postępowanie w tej sprawie oraz "zasądził od Wojewody M. kwotę 100 (sto czterdzieści) zł na rzecz skarżącego, tytułem zwrotu kosztów postępowania", wskazując, że postępowanie należało umorzyć z uwagi na uwzględnienie skargi w trybie art. 54 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędy (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.). Przede wszystkim należy podkreślić, iż sentencja w punkcie drugim została nieprawidłowo sformułowana. Z jej treści w istocie nie wynika jaka kwota została zasądzona od Wojewody M. na rzecz skarżącego - 100 zł (kwota oznaczona liczbowo), czy 140 zł (kwota oznaczona słownie). Ponadto z uzasadnienia wynika, że Sąd orzekał o kosztach również na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c powołanego rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r., co nie znalazło odzwierciedlenia w kwocie oznaczonej w sentencji. Niezależnie od tego skarżący jest reprezentowany w postępowaniu przez adwokata a nie radcę prawnego. Mając powyższe względy na uwadze należy uznać, że postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w przedmiocie zasądzenie kosztów postępowania jest wadliwe. Należy zgodzić się z zarzutami podnoszonymi w zażaleniu, iż Sąd pierwszej instancji niesłusznie nie zasądził od Wojewody M. na rzecz skarżących zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. W toku ponownego rozpoznawania wniosku skarżącego o zwrot kosztów, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stosowanie do art. 201 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), rozstrzygnie o zwrocie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw - zarówno o zwrocie kosztów sądowych, jaki i kosztów zastępstwa procesowego. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.