II FZ 39/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA :: Bogusław Dauter (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 704/08 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2007 r.. postanawia: oddalić zażalenie 1. Postanowieniem z 24 listopada 2008 r., I SA/Gd 704/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił K. Z. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2007 r. 2. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji wskazał, że K. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z 28 sierpnia 2008 r., sygn. akt [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. nr [...] z 19 maja 2008 r., odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej z 8 czerwca 2007 r. nr 8115, wydanej przez Prezydenta Miasta S. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2007 r. Jednocześnie skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia skargi. 3. W ocenie sądu pierwszej instancji powołującego się na treść art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) inicjatywa w zakresie wykazania przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu należy do skarżącego, bowiem jego rzeczą, jako strony postępowania sądowoadministracyjnego, jest wykazywanie zasadności złożonego wniosku poprzez wskazanie istnienia materialnoprawnych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Orzeczenie dotyczące wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma fakultatywny charakter, a więc sąd może, lecz nie musi wstrzymać wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nawet w wypadku, gdy występują w sprawie przesłanki przewidziane w powołanym wyżej przepisie, od zaistnienia których ustawodawca uzależnia wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Dlatego zdaniem sądu skarżący w ogóle nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować wskazane wyżej następstwa, gdyż wcale nie uzasadnił wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji oraz nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Nie wynikało to również z okoliczności i charakteru sprawy. Samo zaś przekonanie skarżącego o zasadności podniesionych w skardze zarzutów nie jest wystarczającym argumentem, aby uznać, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków. 4. W zażaleniu na powyższe ostanowienie skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego wadliwą wykładnię, mającą wpływ na wynik sprawy, a polegającą na uznaniu, iż w toku postępowania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej czynności lub aktu obowiązuje zasada kontradyktoryjności, wyłączająca działanie sądu z urzędu. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu miedzy innymi podniesiono, że na etapie rozpoznawania wniosku o wstrzymanie sąd powinien wziąć pod uwagę, również okoliczności, które nie zostały powołane przez skarżącego. W ocenie skarżącego sąd ma obowiązek uwzględniać z urzędu, a więc i bez wniosku strony, okoliczności decydujące o wstrzymaniu bądź odmowie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonych do sądu. Ponadto podatnik wskazał, że osiąga dochody w wysokości 2.400 zł miesięcznie, przy czym ma na utrzymaniu dwójkę dzieci i małżonka. Naliczenie zaś podatku od nieruchomości uniemożliwi dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: 5. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zauważyć zatem należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie WSA w Białymstoku z 8 sierpnia 2006 r., II SA/Bk 352/06, LexPolonica nr 1241556). Z tych uwag wynika, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia -znaczna szkoda" lub -trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności zaprezentować wnioskodawca. Samo powołanie się przez niego na ustawowe przesłanki bez wskazania, na czym one polegają w realiach konkretnej sprawy, w żaden sposób nie uzasadnia żądania wniosku. Wydanie rozstrzygnięcia oczekiwanego przez wnioskodawcę zależy - po pierwsze - od spełnienia ustawowych przesłanek, a po drugie - od uznania sądu, który może wydać korzystne rozstrzygnięcie, ale nie musi. Z jednej strony na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Z drugiej strony obowiązkiem sądu jest wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. Tego obowiązku nie można jednak utożsamiać z obowiązkiem udowodnienia braku przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Co prawda w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej tylko częściowo oparta jest na tej zasadzie, albowiem decyduje o tym przede wszystkim treść art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nie można kategorycznie twierdzić, iż w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zawsze i w pełni obowiązuje zasada wyłączająca działanie sądu z urzędu. Niemniej nie można w sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku jakichkolwiek okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd pierwszej instancji. Dlatego mając powyższe na uwadze należy w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjąć, że postanowienie sądu pierwszej instancji odmawiające na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z powodu braku jakiegokolwiek uzasadnienia wniosku strony w tym zakresie, należy uznać za zgodne prawem. Nie można bowiem przyjąć, że w sytuacji, gdy skarżący nie wskazuje we wniosku ani na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ani tych przesłanek w ogóle nie uzasadnia, to obowiązkiem sądu jest poszukiwanie tych okoliczności. Odnosząc się natomiast do podniesionych w zażaleniu okoliczności mających uzasadniać wstrzymanie wykonania zakażonej decyzji, to należy przyjąć, że zażalenie nie jest środkiem służącym do uzupełniania złożonego w sprawie wniosku. Zażalenie jest bowiem jednym z dwóch środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, co wynika z treści art. 194 p.p.s.a. Jego istotą jest kontrola legalności wymienionych w przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnych postanowień i zarządzeń wydanych w toku postępowania, z reguły o charakterze wpadkowym. Na marginesie należy tylko podnieść, że wbrew wywodom zażalenia sąd pierwszej instancji dokonał oceny sprawy jak i jej charakteru o czym świadczy treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia i nie znalazł okoliczności uzasadniających wstrzymanie zaskarżonego aktu. Podniesione zaś dopiero na etapie postępowania zażaleniowego argumenty o konieczności zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej w razie wykonania decyzji nie zostały poparte przez skarżącego żadnymi dokumentami. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie oddalił na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.