I FZ 23/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 574/08 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. J. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 1 sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej za miesiące od kwietnia do października 2005 r. postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2008 r., sygn. akt I SA/Lu 574/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił przyznania B. J. prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia 1 sierpnia 2008 r. w przedmiocie opłaty paliwowej za miesiące od kwietnia do października 2005 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą, z której uzyskuje niskie dochody (w granicach [...] zł miesięcznie), spłaca cztery kredyty w miesięcznych ratach w łącznej wysokości [...] zł, miesięcznie ponosi koszty leczenia w kwocie [...] zł, koszty żywności w kwocie [...] zł i koszty utrzymania samochodów w kwocie [...] zł. Zakupienie opału na zimę oznaczało wydatek rzędu [...] zł. Wnioskodawczyni mieszka z mężem otrzymującym emeryturę w wysokości [...] zł netto i nie posiada nikogo na utrzymaniu. Sąd I instancji zauważył również, że z dołączonych dokumentów wynika, iż na rachunku należącym do spółki cywilnej skarżącej zarejestrowano w okresie sierpień - październik 2008 r. uznania rachunku na kwotę [...] zł oraz obciążenia na kwotę [...] zł, a na skarżącej ciąży obowiązek spłaty kosztów egzekucyjnych w ratach miesięcznych po [...] zł (do 2010 r.) oraz obowiązek spłaty zaległości podatkowych rozłożonych na raty miesięczne po [...] zł (do 2012 r.). Sąd I instancji, oddalając wniosek, uznał, iż skoro wnioskodawczyni wskazuje, że środki finansowe, którymi dysponuje razem z mężem, to [...] zł, a wydatki kształtują się w granicach [...] zł (bez uwzględnienia wydatków związanych z eksploatacją domu), to oznacza to, że skarżąca bądź zaniżyła kwotę uzyskiwanych dochodów bądź zawyżyła wysokość wydatków, nie jest bowiem możliwa sytuacja, w której miesięczne wydatki danej osoby są wyższe aniżeli jej dochody. W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie zobrazowała swojej sytuacji finansowej w sposób pełny i rzetelny, by wykazać zasadność złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Podkreślono, że jedna rata zaległości w podatku akcyzowym wynosi ok. [...] zł, czyli więcej niż łączny dochód miesięczny małżonków. W ocenie Sądu I instancji postępowanie skarżącej, polegające na podawaniu nierzetelnych, nierealnych informacji na temat swojej rzeczywistej sytuacji finansowej, powoduje, iż sytuacja majątkowa strony w dalszym ciągu pozostaje niewyjaśniona. Nie jest zatem możliwe podjęcie jakiejkolwiek pozytywnej decyzji, kiedy dane o sytuacji finansowej wnioskodawcy są co najmniej wątpliwe. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), wskazując, iż wykazała, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie świadczy o możliwości poniesienia kosztu wpisu od skargi, osiągany z tego tytułu dochód jest bowiem niewielki, a z uwagi na wszczęte postępowania i zaciągnięte na poczet spłaty długów kredyty skarżąca nie może uzyskać jakiegokolwiek kredytu (brak zaświadczenia o niezaleganiu). Strona zgodziła się z tym, że koszty sądowe mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami komercyjnymi, jednakże kredyty zaciągnięte przez męża skarżącej służą spłacie należności powstałych w związku z obecnie zaskarżonymi błędnymi decyzjami administracyjnymi. Osiągane przez skarżącą dochody nie pozwalają na uiszczenie wpisów w obu prowadzonych obecnie sprawach, z kolei zaprzestanie spłaty rat celem zapłaty wpisów od skarg wiązałoby się z zajęciem przez bank majątku i faktycznej upadłości skarżącej. Wobec licznych schorzeń skarżąca ponosi duże wydatki miesięczne na leki i wizyty lekarskie, a w rzeczywistości miesięczny dochód jej i jej męża nie wystarcza nawet na bieżące utrzymanie. Sąd I instancji doszedł do mylnych wniosków, jakoby skarżąca zaniżyła kwotę uzyskiwanych dochodów lub zawyżyła wysokość wydatków. Kwoty wskazane przez Sąd są prawdziwe i wynika z nich jasno, że kwota zobowiązań przewyższa kwotę dochodów. Skarżąca nie byłaby w stanie sama im sprostać, dlatego korzysta z pomocy całej rodziny, w szczególności syna i siostry, a także z pomocy finansowej przyjaciół i sąsiadów. Skarżąca nie zataiła innych źródeł dochodu - nadal funkcjonuje tylko dzięki dużej pomocy finansowej ze strony rodziny, a bez pomocy syna nie byłaby w stanie spłacić choćby jednej raty zaległości w podatku akcyzowym w kwocie [...] zł. Jest to jedyne stałe zobowiązanie, które skarżąca spłaca w terminie, pozostałe zobowiązania reguluje wtedy, gdy uda się jej pożyczyć większą ilość gotówki. W ocenie strony okoliczności podane w treści urzędowego formularza oraz wynikające z przedłożonych dokumentów uzasadniają stwierdzenie, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i męża. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że nie w pełni została zobrazowana sytuacja majątkowa strony, co uniemożliwiało podjęcie pozytywnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnione były wątpliwości co do wskazanych przez stronę danych o jej sytuacji finansowej, zwłaszcza w kwestii powołanych miesięcznych kwot wydatków (ponad [...] zł) i osiąganych dochodów (ok. .... zł), a Sąd I instancji prawidłowo uznał, iż wnioskodawczyni bądź to zaniżyła uzyskiwane dochody bądź zawyżyła wydatki. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, iż dane przedstawiane w związku z tym przez stronę, dotyczące jej stanu majątkowego i rodzinnego powinny być nie tylko dokładne (art. 252 ustawy), ale i realne, oddające rzeczywistą sytuację wnioskodawcy. Dane i dokumenty przedłożone w przedmiotowym postępowaniu nie obrazują w sposób pełny i wyczerpujący położenia finansowego i rodzinnego strony, gdyż niewyjaśniona na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pozostała kwestia znacznej rozbieżności pomiędzy deklarowanymi dochodami i wydatkami. Jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, już sama rata zaległości w podatku akcyzowym (ok. [...] zł miesięcznie) przewyższa wskazane przez skarżącą dochody osób pozostających w jej gospodarstwie domowym (... zł). Dopiero w zażaleniu strona wskazała na to skąd uzyskuje środki konieczne do utrzymania, jednak podkreślić należy, iż w żaden sposób nie próbowała wykazać prawdziwości swych twierdzeń o otrzymywaniu znacznej pomocy finansowej od członków rodziny, przyjaciół i sąsiadów. Tymczasem wskazywanie na wydatki kilkakrotnie przewyższające uzyskiwane dochody bez przekonującego wykazania i udokumentowania pokrywania tych wydatków bądź zalegania z poszczególnymi opłatami (strona podniosła, iż nie płaci regularnie żadnych ze stałych zobowiązań z wyjątkiem rat podatku akcyzowego, lecz nie udokumentowała tej okoliczności, a i z przedłożonego przez nią wyciągu z rachunku bankowego wynika, iż żadne środki nie zostały na tym rachunku zablokowane) nie uzasadnia przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez stronę zakresie. Podkreślić bowiem trzeba, iż w myśl art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania istnienia przesłanek koniecznych do przyznania prawa pomocy. Stąd też wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego strony pozostające po wykorzystaniu trybu z art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przemawiają przeciwko przyznaniu wnioskodawcy prawa pomocy. Z uwagi na powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.