II SAB/Rz 38/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Joanna Zdrzałka po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. G. i M. G. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu - postanawia - I. Skargę odrzucić II. Zwrócić skarżącym J. G. i M. G. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem opłaconego wpisu od skargi. Pismem z dnia [...] czerwca 2008 r. J. G. i M. G. zwrócili się do Prezydenta Miasta o zwrot części uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Passat nr rej. [...]. W uzasadnieniu tego wniosku wskazali, że Prezydent Miasta pobrał od nich opłatę w kwocie 500 zł z tytułu wydania kraty pojazdu wyżej wymienionego samochodu na podstawie § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie opłat za kartę pojazdu. Podnieśli, że opłata w tej wysokości zawierała ukryty w niej podatek, gdyż rzeczywiste koszty tego dokumentu nie przekraczały kwoty 30 zł i taką opłatę ponosili importerzy nowych samochodów. Na poparcie swojego stanowiska, wskazali na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U.6/2004 o niezgodności wyżej wymienionego rozporządzenia z Konstytucją RP. Ponadto skarżący powołali się również na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/2007 - zgodnie z którą sprawa dotycząca zwrotu uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, załatwianą w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Prezydent Miasta w pismach z dnia [...] lipca 2008 r., nr [...] odpowiedział skarżącym, iż w sprawie zwrotu opłaty za kartę pojazdu dla samochodu zarejestrowanego po raz pierwszy na terenie Polski nie jest właściwym organem do rozpatrzenia złożonego wniosku. Wyjaśnił dalej, że w dacie rejestracji samochodu skarżących obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. 2003 Nr 137, poz. 1310). Zgodnie z § 1 ust. 1 tego rozporządzenia za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł i taka opłata została też pobrana. Ponadto organ wyjaśnił, że w wyniku wydania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. nastąpiła zmiana rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, a dotychczasowe rozporządzenie z 2003 r. utraciło moc obowiązującą. Jednocześnie Prezydent wskazał, że jest on organem rejestrującym, który rejestruje pojazdy według enumeratywnie określonych zasad. Dlatego też jak wyjaśnił organ wniosek o zwrot zawyżonej opłaty za kartę pojazdu pobranej na mocy wyżej opisanego rozporządzenia nie podlega załatwieniu na drodze administracyjnej, gdyż pobranie tej opłaty jest jedynie czynnością administracyjno-techniczną. Stąd jak wskazał organ sprawa dochodzenia roszczenia za pobranie zawyżonej opłaty może być dochodzone na drodze postępowania cywilnego przed sądem powszechnym i winna być skierowana przeciwko Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez Ministra właściwego ds. Transportu. Po otrzymaniu wyżej opisanego pisma J. G. i M. G. pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r. wezwali Prezydenta do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na to wezwanie Prezydent pismem z dnia [...] sierpnia 2008 r., nr [...] podtrzymał swoje stanowisko jak w piśmie z dnia 31 lipca 2008 r. Jednocześnie poinformował, że sprawy o zwrot kwot z tytułu opłaty za kartę pojazdu adresowane do niego były kierowane do sądów cywilnych, które to uznawały się za właściwe i rozstrzygały takie sprawy. Dodatkowo organ wskazał na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2007 r., sygn. akt IIICZP 125/2007 z której wynika, że sprawa zwrotu opłaty za kartę pojazdu jest sprawą cywilną, a nie administracyjną. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skardze skarżący J. G. i M. G. zarzucili bezczynność Prezydentowi Miasta wobec ich wniosku z dnia [...] czerwca 2008 r. o zwrot części uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Passat nr rej. [...] w kwocie 470 zł. Wskazali oni, że ich skarga opiera się na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. Wskazali oni dodatkowo, że z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. wynika obowiązek organu podjęcia aktu lub czynności w związku z ich wnioskiem o zwrot opłaty za wydanie karty pojazdu. Skarżący wnieśli ponadto o zobowiązanie organu w trybie art. 149 P.p.s.a. do wydania aktu lub podjęcia czynności uznającej ich uprawnienia do otrzymania zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Wnieśli również o zwrot wpisu sądowego od sprawy w kwocie 100 zł z uwagi na uiszczenie przez nich opłaty sądowej w zawyżonej wysokości. W motywach skargi skarżący powołali się ponownie na uchwałę NSA z dnia 4 lutego 2008 r. z której wynika, że ich sprawa jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do Sądu administracyjnego. Podali oni, że organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie obowiązku uiszczenia opłaty w formie innej niż decyzja tj. aktu lub czynności. Stąd organ powinien odnieść się do tego obowiązku wynikającego z przepisów prawa i podjąć akt lub czynność. Według skarżących uchylanie się Prezydenta od podjęcia działania w sprawie z powołaniem się na brak właściwości do rozpatrzenia wniosku stron i wskazanie jako wyłącznie właściwej drogi postępowania przed sądem powszechnym nie znajduje uzasadnienia prawnego. Dlatego jak wskazali ich jedyną formą ochrony prawnej przed niezgodnym z prawem zaniechaniem organu jest skarga na bezczynność, mająca na celu przymuszenie organu do podjęcia zachowań zgodnych z prawem. Dodatkowo skarżący podnieśli, że pobranie wskazanej powyżej opłaty przez organ stanowiło czynność niezgodną zarówno z przepisami prawa krajowego - Konstytucją RP oraz ustawą z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym jak i przepisami Prawa Wspólnoty Europejskiej tj. z art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W konkluzji powołali się również na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r. zgodnie z którym § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra infrastruktury jest niezgodny z ustawą Prawo o ruchu drogowym. Ponadto pobranie opłaty w wysokości 500 zł za wydanie karty pojazdu dla używanego samochodu zakupionego w innych krajach UE stanowi ewidentne naruszenie zasady równego traktowania związane ze swobodą przemieszczania towarów na terytorium UE, z uwagi na to, iż w wypadku rejestracji samochodów nowych pobierana była opłata w wysokości 30 zł. Prezydent Miasta wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Potwierdził fakt rejestracji pojazdu marki Volkswagen Passat, jak również fakt zapłaty przez skarżących opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł. Wyjaśnił, że pobranie tej opłaty w takiej wysokości wynikało z obowiązującego wówczas rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 27 lipca 2003 r. Organ powtórzył swój pogląd, że zwrot kwoty 470 zł za wydanie karty pojazdu powinien być dochodzony przed sądem powszechnym - jako sprawa cywilna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd był zobligowany odnieść się do zarzucanej przez organ kwestii braku właściwości sądów administracyjnych w tej sprawie. Skarga została wniesiona na bezczynność organu w kwestii zwrotu nienależnie pobranej opłaty za wydanie karty pojazdu. Dopuszczalność drogi administracyjnej w tej sprawie została potwierdzona w Uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 3/2007, ONSAiWSA 2008/2 poz. 21. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził w niej, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sadu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W tym miejscu należy wyjaśnić, że dopuszczalna jest również możliwość dochodzenia roszczenia o zapłatę opartego na nienależnym świadczeniu na drodze procesu cywilnego przed sądami powszechnymi. Takie stanowisko zostało przedstawione przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/2007, OSNC 2008/7-8 poz. 72. W związku z tym sposób dochodzenia od organu zwrotu części uiszczonej opłaty za kartę pojazdu zależy od wyboru strony. Skarżący wybrali możliwość dochodzenia tego zwrotu na drodze administracyjnej. Ich skarga została bowiem wniesiona w oparciu o art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. Wynika z niego, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w formie aktu lub czynności. W dalszej kolejności Sąd był zobligowany do zbadania, czy został wyczerpany przez skarżących wymagany tryb przed wniesieniem skargi na bezczynność. Stosownie bowiem do art. 52 § 1 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 P.p.s.a.). Warunkiem wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na bezczynność organu administracji publicznej jest uprzednie złożenie zażalenia w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że na niezałatwienie sprawy w terminie stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Niezłożenie takiego zażalenia, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, stanowi brak formalny skargi skutkujący jej odrzuceniem (patrz: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 1997 r., sygn. akt IV SAB 31/97, OSP 1998/10 poz. 185, podobnie postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 1997 r., sygn. akt III SAB 47/96, Gazeta Prawna 2005/101). W niniejszej sprawie zarzut bezczynności został skierowany przeciwko Prezydentowi Miasta, co oznacza, że zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. skarżący przed złożeniem skargi powinni wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia, którym w tym przypadku jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, czego jednak nie uczynili. Dlatego też bezprzedmiotowe jest rozpatrywanie przez Sąd zarzutów merytorycznych skargi. Wprawdzie skarżący skierowali do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa określone w art. 52 § 3 P.p.s.a. - tryb ten jednak jest wymagany przed wniesieniem skargi do Sądu Administracyjnego na czynność organu administracji publicznej. Skoro skarżący, nie złożyli określonego wyżej zażalenia - ich skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 52 § 1 P.p.s.a. - jako niedopuszczalna. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.