III SA/Lu 378/08

WyrokWSA w Lublinie2008-11-27

Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Jerzy Drwal, Jerzy Marcinowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy przepisy, na podstawie których została wydana ta decyzja, zostały uchylone?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może uchylić lub zmienić decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 § 1 k.p.a., jeżeli przepisy, na podstawie których została wydana ta decyzja, zostały uchylone. Ponadto, tryb z art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych, czyli takich, w których organ nie posiada swobody decyzyjnej.
Stan faktyczny
Skarżąca G.S. domagała się uchylenia decyzji o zwolnieniu jej ze służby celnej z dnia 2007-07-XX, powołując się na zmianę przepisów prawnych. Dyrektor Izby Celnej odmówił uchylenia decyzji, wskazując, że przepisy, na podstawie których wydano decyzję o zwolnieniu, zostały uchylone, a tryb z art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz Konstytucji RP.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Protokolant Asystent sędziego Jerzy Parchomiuk, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi G.S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] września 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji zwalniającej ze służby celnej oddala skargę. Dyrektor Izby Celnej w B. P. decyzją z dnia [...] września 2008r., Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.) w zw. z art. 81 ust. 2 ustawy z 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (t. jedn. Dz. U. z 2004r., Nr 156, poz. 1641, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku G. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] lipca 2008r., Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji z dnia [...] lipca 2007r., Nr [...] o zwolnieniu ze służby celnej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że decyzją z dnia [...] lipca 2008r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] lipca 2007r. w przedmiocie zwolnienia G. S. ze służby celnej. Od decyzji z [...] lipca 2008r. G. S. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając zaskarżonej decyzji: - rażące naruszenie reguł prawa intertemporalnego zawartych w treści art. 6 k.p.a. w zw. z art. 1 § 1 oraz art. 4 § 1 Kodeksu karnego, przez przyjęcie za podstawę prawną regulacji aktualnie już nieobowiązujących w sytuacji, gdy na skutek zmiany stanu prawnego obowiązkiem organu administracyjnego było zastosowanie ustawy aktualnie obowiązującej, która to ustawa jest ustawą względniejszą, - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. polegające na wydaniu decyzji, której treść pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią aktualnie obowiązującego przepisu prawa, co sprawia, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych we wniosku, Dyrektor Izby Celnej podniósł, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej uchylenia na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji o zwolnieniu G. S. ze służby celnej, wydanej na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, zakończonej decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. P. o odmowie uchylenia decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej. W ocenie organu odwoławczego w związku z tym, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia nie ze sprawą karną, lecz administracyjną, to reguły rządzące taką sprawą nie mogą być przenoszone na grunt sprawy administracyjnej. Organ wskazał, iż ustawą z 23 kwietnia 2003r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 120, poz. 1122), która weszła w życie 10 sierpnia 2003r., w ustawie o Służbie Celnej w art. 25 ust. 1 dodano pkt 8a i 8b, które nakazywały obligatoryjne zwolnienie funkcjonariusza ze służby w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o umyślne popełnienie przestępstwa, ściganego z oskarżenia publicznego oraz tymczasowego aresztowania. Przedmiotowe przepisy obowiązywały do czasu ich uchylenia ustawą z 18 marca 2008r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311), tj. do dnia 27 marca 2008r. Organ odwoławczy wskazał, iż Pani G. S. została zwolniona ze służby celnej decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] lipca 2007r. na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej w związku z zastosowaniem przez Sąd Rejonowy w L. środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania. Dyrektor Izby Celnej przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu nie mógł brać pod uwagę jakichkolwiek innych okoliczności, istotny bowiem był sam fakt zastosowania wobec funkcjonariusza celnego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, który stanowił w tym przypadku podstawową i jedyną przesłankę zwolnienia Pani G. S. ze służby. Organ odwoławczy nie podzielił argumentu odwołującej się, jakoby utrzymanie w mocy decyzji o zwolnieniu ze służby celnej stanowiło rażące naruszenie reguł prawa intertemporalnego zawartych w art. 1 § 1 i art. 4 § 1 Kodeksu karnego, według których w przypadku zmiany stanu prawnego należy stosować ustawę nową, zaś ustawę poprzednio obowiązującą stosuje się wówczas, gdy jest ona względniejsza. Organ podniósł, iż art. 4 § 1 zawiera regułę kolizyjną, która ma zastosowanie w przypadku kolizji ustaw karnych, tym samym nie ma zastosowania do postępowania normowanego przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Odnosząc się do zarzutu G. S., iż decyzja Dyrektora Izby Celnej w B. P. odmawiająca uchylenia decyzji w przedmiocie zwolnienia ze służby celnej powinna być wyeliminowana z obrotu prawnego jako wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., organ odwoławczy podniósł, iż strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Dyrektora Izby Celnej w B. P. odmawiającą uchylenia w trybie art. 154 § 1 k.p.a. decyzji o zwolnieniu ze służby, w którym zarzuca również naruszenie prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Tymczasem powołany przez stronę przepis dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji i należy do trybów nadzwyczajnych uchylenia decyzji. W ocenie organu nie jest możliwe łączenie trybu odwoławczego i trybu określonego w art. 156 k.p.a. lub innych trybów pozaodwoławczych, co nie oznacza jednak, że organ odwoławczy, dokonując oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji nie jest uprawniony do brania pod uwagę wad wskazanych w tych przepisach. Dyrektor Izby Celnej nie stwierdził jednak istnienia wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., stanowiących podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Konkludując, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż zmiana przepisów prawa, w tym przypadku uchylenie art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b ustawy o Służbie Celnej nie może stanowić podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej, gdyż taka przesłanka nie wynika z brzmienia art. 154 ani art. 155 k.p.a. Organ podniósł również, że ustawodawca, uchylając art. 25 ust. 1 pkt 8a i 8b stwierdził, iż decyzje ostateczne (jak w niniejszej sprawie) wydane na podstawie tych przepisów, pozostają w mocy. Umorzeniu podlegały jedynie postępowania w sprawie zwolnienia ze służby, wszczęte na w/w podstawie i nie zakończone przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości zmiany ostatecznej decyzji o zwolnieniu ze służby na decyzję o zawieszeniu w pełnieniu służby do czasu zakończenia postępowania karnego. Na powyższą decyzję G. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarżąca podniosła zarzuty: - naruszenia art. 7 oraz art. 77 k.p.a. poprzez nienależyte wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, a w szczególności tego, że obowiązkiem organu było zastosowanie ustawy aktualnie obowiązującej, która to ustawa niewątpliwie jest dla skarżącej względniejsza, zwłaszcza że po zmianie regulacji prawnej aktualnie obowiązujące przepisy pozwalają jedynie na zawieszenie funkcjonariusza w czynnościach służbowych, a nie na jego zwolnienie, - naruszenia prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji RP polegające na wydaniu decyzji, której treść pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią aktualnie obowiązującego przepisu prawa, a tym samym przyjęciu za podstawę prawną przepisów już nieistniejących i nieobowiązujących, - niezgodności decyzji z art. 2, 7, 30 i 31 Konstytucji. Uzasadniając skargę G. S. podniosła, iż w aktualnie obowiązującym stanie prawnym w przypadku zastosowania wobec funkcjonariusza celnego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania pozwalają jedynie na zawieszenie tegoż funkcjonariusza w czynnościach służbowych, co oznacza, że w sprawie skarżącej organ winien zastosować ustawę względniejszą. W ocenie skarżącej organ rozpatrując sprawę ponownie w świetle nowego, aktualnie obowiązującego stanu prawnego, powinien wykorzystać instytucję zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych, tak jak ma to miejsce wobec innych funkcjonariuszy celnych, których uprzednio zwolniono z pracy w oparciu o treść art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej, a po zmianie ustawy – wydane decyzje zmieniono stosując zawieszenie w czynnościach służbowych. Sposób rozstrzygnięcia sprawy przez organ w tych okolicznościach wskazuje na to, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skarżąca podniosła również, że doszło w ten sposób do zróżnicowanego potraktowania funkcjonariuszy celnych znajdujących się w takiej samej sytuacji procesowej. W ocenie skarżącej Dyrektor Izby Celnej w B. P. naruszył również art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez zastosowanie przepisów ustawy już nieobowiązującej. Organ naruszył również art. 42 ust., 3 Konstytucji, statuujący zasadę domniemania niewinności, gdyż sam fakt wszczęcia postępowania karnego nie może jeszcze świadczyć o tym, że skarżąca popełniła czyn, o który jest podejrzana. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie. Organ stwierdził, iż zarzuty podniesione w skardze są niezasadne oraz podtrzymał argumentację użytą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż organ administracji publicznej nie dopuścił się naruszenia prawa uzasadniającego uchylenie zaskarżonej decyzji. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sąd administracyjny opiera się na kryterium legalności, czyli zgodności z prawem (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Jedynymi zatem argumentami, które mogą być brane przy ocenie przez sąd zaskarżonej decyzji administracyjnej są kwestie stricte prawne. Prawna ocena zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji nie pozwala na wskazanie żadnych podstaw, które uzasadniałyby uchylenie bądź stwierdzenie nieważności decyzji. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), a więc w jednym z tzw. nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego. Tryby nadzwyczajne, pozwalające na weryfikację decyzji ostatecznych, a więc takich które już wywołały określone skutki prawne, muszą być traktowane jako wyjątek od jednej z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Interpretacja przepisów dotyczących trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji musi być ścisła, gdyż dotyczy wyjątku od zasady ogólnej, w świetle zaś jednej z fundamentalnych zasad wykładni prawniczej wyjątków nie należy interpretować rozszerzająco (exceptiones non sunt extendendae). Innymi słowy: zastosowanie trybu nadzwyczajnego jest dopuszczalne tylko w sytuacjach odpowiadającym ściśle przesłankom określonym w k.p.a. Stawiany przez skarżącą zarzut niezgodnej z prawem odmowy uchylenia decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] lipca 2007r. w przedmiocie zwolnienia skarżącej ze służby celnej w trybie art. 154 k.p.a. nie jest uzasadniony, ponieważ organ nie mógł zastosować powyższego przepisu do wzmiankowanej decyzji z [...] lipca 2007r. Wynika to z dwóch przyczyn. Po pierwsze, zarówno w orzecznictwie, jak i literaturze przedmiotu prezentowany jest niekwestionowany pogląd, który w pełni akceptuje również Sąd orzekający w niniejszej sprawie, iż zmiana ostatecznej decyzji administracyjnej w trybie art. 154 i art. 155 k.p.a. jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy obowiązują przepisy prawne, na podstawie których decyzja została wydana. Zmiana obowiązującego prawa powoduje, iż powstaje nowa sprawa nie tylko w sensie procesowym, lecz również w znaczeniu materialnoprawnym. Oznacza to, że zarówno art. 154, jak i 155 k.p.a. mogą być stosowane wobec decyzji ostatecznej tylko w czasie, kiedy obowiązuje podstawa prawna, na jakiej te decyzje zostały wydane. Zmiana regulacji prawnej oznacza konieczność rozpatrywania uprawnień strony w świetle nowego stanu prawnego i prowadzi do powstania nowej sprawy administracyjnej (por. wyrok NSA z 27 września 2002 r.; III SA 330/01; OSP 2004/9/111 oraz cytowane tam orzeczenia i poglądy doktryny). Taka sytuacja występuje w niniejszej sprawie. Decyzja o zwolnieniu ze służby celnej z [...] lipca 2007r., której weryfikacji żądała skarżąca na podstawie art. 154 k.p.a., została wydana na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004r., Nr 156, poz. 1641, z późn .zm.). Przepis ten został uchylony z dniem 25 marca 2008r. ustawą z dnia 18 marca 2008 r. o zmianie ustawy o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 53, poz. 311). Już zatem w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o wszczęcie postępowania w trybie przewidzianym w art. 154 k.p.a. (18 czerwca 2008r.) nie obowiązywały przepisy stanowiące podstawę prawną decyzji, która miałaby być weryfikowana. Taka sytuacja, w świetle wyżej przytoczonego poglądu, uniemożliwiała organom administracji publicznej orzekanie mając na uwadze tryb postępowania przewidziany w art. 154 k.p.a. Nie można zatem zarzucać organowi naruszenia prawa przez odmowę uchylenia decyzji na mocy art. 154 k.p.a., skoro tego trybu organ zastosować nie mógł. Uchylenie lub zmiana decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, której weryfikacji domagała się skarżąca w postępowaniu administracyjnym wymagałaby podjęcia nowego postępowania celem orzeczenia o prawach i obowiązkach strony, to zaś byłoby niemożliwe z racji uchylenia przepisów, które w przedmiotowym przypadku stanowiły podstawę orzekania o zwolnieniu ze służby celnej. Ponadto należy wskazać, że ustawa, która wprowadziła nowy stan prawny, czyli ustawa o zmianie ustawy o Służbie Celnej uregulowała w ramach przepisów intertemporalnych skutki uchylenia przepisu stanowiącego podstawę wydania wobec skarżącej decyzji o zwolnienia ze służby celnej, czyli art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej. W świetle mającego zastosowanie w odniesieniu do zaistniałego w sprawie stanu faktycznego i prawnego art. 2 ust. 2 ustawy nowelizujące z 18 marca 2008r. funkcjonariusza celnego, na jego wniosek, przywraca się do służby w wypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a lub 8b ustawy wymienionej w art. 1 ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu dotychczasowym. Drugą przyczyną ze względu na którą Dyrektor Izby Celnej w B. P. nie mógł zastosować trybu nadzwyczajnego przewidzianego w art. 154 k.p.a. do decyzji o zwolnieniu skarżącej ze służby celnej był fakt, iż decyzja o zwolnieniu miała charakter tzw. decyzji związanej, zaś art. 154 k.p.a. może być stosowany tylko w odniesieniu do decyzji wydawanych w sprawach, w których organ dysponuje uznaniem administracyjnym, czyli kiedy organ przy wydawaniu decyzji nie jest ściśle związany przepisami prawa. Pogląd, w świetle którego nadzwyczajny tryb weryfikacji decyzji przewidziany w art. 154 k.p.a. nie ma zastosowania do decyzji związanych jest ugruntowany w orzecznictwie – por. dla przykładu: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 2005 r.; OSK 1667/04; LEX nr 171686 oraz wyrok NSA z dnia 11 października 2005 r.; I OSK 815/05; LEX nr 217423. Pogląd ten został szeroko uzasadniony w pierwszym z wymienionych wyroków, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził: "Wydaje się niezbędnym przyjąć, aby nie popaść w sprzeczności interpretacyjne, co do rozumienia art. 154 k.p.a., że postępowanie w tym trybie może być wszczęte tylko z urzędu w stosunku do decyzji ostatecznych nie dotkniętych wadami kwalifikowanymi, przy wydaniu których organ administracji miał pewne luzy decyzyjne, czyli są to decyzje uznaniowe, a nie tzw. decyzje związane, gdzie organ jest ściśle związany przepisami prawa, które jednoznacznie obligują go do takiego, a nie innego rozstrzygnięcia sprawy. Nie do przyjęcia jest bowiem pogląd, że w drodze art. 154 k.p.a. można wzruszyć każdą decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Gdyby tak dosłownie rozumieć ten przepis, to w przypadku tzw. decyzji związanych, dochodziłoby do kolizji z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co byłoby zaprzeczeniem podstawowych reguł wykładni prawa, gdyż wykładnia nie może prowadzić do takich sprzeczności (w ramach jednego aktu prawnego - ustawy)." Analiza treści podstawy prawnej decyzji o zwolnieniu ze służby celnej, której weryfikacji w trybie art. 154 k.p.a. żądała skarżąca, wskazuje jednoznacznie, że decyzja miała charakter związany. Treść art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby celnej była jednoznaczna: "funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania". Takie sformułowanie hipotezy i dyspozycji normy prawnej bez żadnych wątpliwości świadczy o związanym charakterze decyzji, nie pozostawiającym żadnej swobody ocennej organowi administracji publicznej. W tym stanie rzeczy decyzja organu odmawiająca uchylenia lub zmiany w trybie art. 154 k.p.a. decyzji o zwolnieniu skarżącej ze służby celnej nie może być uznana za niezgodną z prawem. Oceniając argumenty podnoszone przez skarżącą zarówno w toku postępowania administracyjnego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] lipca 2008r., jak i w uzasadnieniu skargi do sądu administracyjnego, trzeba stwierdzić, że argumenty te są bez znaczenia dla sprawy, której przedmiotem jest ocena legalności zaskarżonej decyzji, wydanej w trybie art. 154 k.p.a. Abstrahując od całkowitej bezpodstawności powoływania się przez skarżącą na zasady prawnokarnego orzekania w postępowaniu administracyjnym, trzeba stwierdzić, iż zarzuty skarżącej zmierzają w istocie do wykazania istotnej wadliwości decyzji z [...] lipca 2007r. o zwolnieniu ze służby celnej. Zarzuty te nie mogą odnieść żadnego skutku w odniesieniu do przedmiotu zaskarżenia, którym jest nie decyzja o zwolnieniu ze służby celnej, lecz odmawiająca jej weryfikacji decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym określonym w art. 154 k.p.a. W świetle § 1 tego przepisu decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przesłankami zastosowania art. 154 k.p.a. są zatem wyłącznie: stwierdzenie, iż strona nie nabyła prawa na podstawie decyzji ostatecznej oraz stwierdzenie, że za uchyleniem tejże decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Kwestia oceny legalności decyzji nie ma znaczenia dla weryfikacji decyzji na podstawie art. 154 k.p.a., gdyż prowadziłoby to do niedopuszczalnego łączenia różnych trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Wadliwości decyzji na które powołuje się strona, gdyby rzeczywiście zaistniały mogłyby stanowić podstawę zastosowania innego trybu nadzwyczajnego – stwierdzenia nieważności, względnie wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o zwolnieniu ze służby celnej. W orzecznictwie panuje niekwestionowany pogląd, iż postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (por. wyrok NSA z 27 sierpnia 1999r.; SA 1999/98; LEX nr 48660). O trybie, w jakim będzie następować w postępowaniu administracyjnym weryfikacja zaskarżonej decyzji decyduje wola strony wyrażona we wniosku o uruchomienie odpowiedniego postępowania. Treść wniosku strony z dnia 18 czerwca 2008r. nie budzi żadnych wątpliwości, że jej wolą było uchylenie decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Taka podstawa prawna została zawarta w osnowie wniosku, cała argumentacja przytaczana przez stronę, w tym przywoływane orzecznictwo, służy wykazaniu, że uchylenie decyzji o zwolnieniu ze służby celnej leży w słusznym interesie strony, jest także zgodne z interesem społecznym. Innymi słowy strona zmierza do udowodnienia zaistnienia przesłanek uchylenia decyzji na podstawie art. 154 k.p.a. Argumenty mające na celu wykazanie istotnego naruszenia prawa przy wydaniu decyzji o zwolnieniu ze służby celnej pojawiają się dopiero w późniejszych pismach – we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] lipca 2008r. oraz w skardze do sądu administracyjnego. Skoro w świetle powyższego strona bez żadnych wątpliwości żądała weryfikacji decyzji o zwolnieniu ze służby celnej w trybie art. 154 k.p.a. zasadnie organ rozstrzygnął wniosek stosując ten właśnie przepis. Granice oceny dokonywanej przez sąd administracyjny wyznacza przedmiot sprawy, a w niniejszej sprawie jest nim ocena legalności nie decyzji z [...] lipca 2007r. o zwolnieniu ze służby celnej lecz zaskarżonej do sądu decyzji z [...] września 2008r. odmawiającej uchylenia decyzji o zwolnieniu ze służby celnej w trybie art. 154 k.p.a. Skoro, jak wyżej wykazano, decyzja wydana w oparciu o art. 154 k.p.a. była zgodna z prawem, nie ma podstaw do jej uchylenia. Odnosząc się do pozostałych zarzutów podniesionych w skardze Sąd stwierdza, iż trudno zrozumieć, na czym skarżąca opiera zarzut, w świetle którego "stosowanie przez Dyrektora Izby Celnej przepisów ustawy już nieobowiązującej, tj. art. 25 ust. 1 pkt 8b ustawy o Służbie Celnej pozostaje w sprzeczności z art. 2 i art. 7 Konstytucji". W zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji organ oparł swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na art. 154 k.p.a., więc powyższy zarzut jest całkowicie chybiony, skoro art. 25 ust. 1 pkt 8b nie był z oczywistych względów stosowany w postępowaniu toczących się w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 k.p.a. Całkowicie chybiony jest również zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej (art. 7 i art. 77 k.p.a.), żadnych bowiem uchybień w zakresie wyjaśnienia okoliczności sprawy Sąd orzekający nie dopatrzył się. Zarzut jest zresztą wadliwie sformułowany, gdyż w ocenie skarżącej naruszenie zasady prawdy obiektywnej miało polegać na tym, że organ naruszył obowiązek zastosowania ustawy aktualnie obowiązującej, która to ustawa niewątpliwie jest skarżącej względniejsza. Zarzut ten zatem dotyczy nie wyjaśniania okoliczności sprawy przez organ, lecz stosowania przepisów, a ponadto jest całkowicie chybiony, gdyż próbuje wprost transponować zasady orzekania w sprawach karnych na grunt postępowania administracyjnego, co z oczywistych względów jest niemożliwe. W tym stanie rzeczy, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło