II SA/Bk 529/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis, sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska (spr.), asesor WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia poprzedniego stanu wód lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom - oddala skargę.- Pismami z dnia [...] i [...] lipca 2007 r. pan M. B. zwrócił się do Starosty G. o przywrócenie poprzedniego stanu części rowu melioracyjnego znajdującego się na działce o nr geod. [...] położonej we wsi K. Starosta G. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2007r. nr [...] przekazał niniejsze wnioski zgodnie z właściwością Burmistrzowi S. Decyzją [...] września 2007 r. Burmistrz S. nakazał K. N. przywrócenie poprzedniego stanu wód na działce o nr geod. [...] położonej we wsi K., będącej własnością Skarbu Państwa w terminie do dnia 31 października 2007 r. Z powyższą decyzją nie zgodził się K.N. i wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania SKO w Ł. decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Burmistrz S. decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie nakazu przywrócenia poprzedniego stanu wód na gruncie w celu umożliwienia swobodnego spływu wód opadowych w obrębie działki o nr geod. [...] położonej we wsi K. Od powyższej decyzji odwołał się M. B. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Burmistrz S. po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] odmówił wydania decyzji nakazującej K. N. przywrócenia poprzedniego stanu wód lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce o nr ewid. [...] położonej we wsi K. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ podał, że w wyniku dokonanych w dniu 14 kwietnia 2008 r. oględzin działki o nr geod. [...] oraz analizy zebranych dowodów ustalono, że przedmiotowa działka jest własnością Skarbu Państwa reprezentowanego przez Starostę G. Według zaś danych z ewidencji gruntów i budynków teren ten jest zakwalifikowany jako pastwiska trwałe. Dalej organ wyjaśnił, iż na kontrolowanej działce nie ma i nigdy nie było zlokalizowanych żadnych urządzeń wodnych, a w trakcie oględzin nie stwierdzono zalewania działki M. B., na wniosek którego wszczęto postępowanie. Ustalono, że K. N. korzysta z działki o nr geod. [...] zgodnie z umową użyczenia gruntu nr [...] z dnia [...] października 2007 r. zawartą pomiędzy nim, a Starostą G. Podczas oględzin w terenie stwierdzono również, że K. N., aby zapobiec gromadzeniu i rozlewaniu się wód opadowych i roztopowych wykopał wykop na działkach będących jego własnością umożliwiający odbiór i swobodny spływ wód w kierunku zachodnim zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu. W tak ustalonym stanie faktycznym nie zachodzą, zdaniem organu, przesłanki zawarte w art. 29 ust.1 pkt 1 w zw. z ust.3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w postaci zmiany stanu wody na gruncie wpływającego szkodliwie na grunty sąsiednie. Dodatkowo Burmistrz S. nadmienił, że wniosek dowodowy polegający na uzyskaniu opinii biegłego hydrologa nie został uwzględniony, gdyż na tym etapie postępowania do całkowitego wyjaśnienia stanu faktycznego wystarczająca jest wiedza i doświadczenie życiowe pracowników organu. Przesłanką zaś powołania biegłego jest niezbędność uzyskania przez organ specjalnych wiadomości z zakresu określonej dziedziny wykraczających poza wiedzę ogólną z tego zakresu. W przedmiotowej sprawie nie było natomiast takiej konieczności. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M. B. domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zdaniem skarżącego, o wadliwości zaskarżonej decyzji decydują następujące okoliczności. Po pierwsze, organ nie rozstrzygnął, czy rów, jaki wykonał na działce o nr geod. [...] K. N. ma trwały charakter urządzenia wodnego w rozumieniu art. 9 Prawa wodnego i został wykonany zgodnie z pozwoleniem wodno prawnym, czy też powstał tylko na czas oględzin. Po drugie, organ zbyt ogólnikowo wykonał ocenę stanu gruntu oraz szkód na działkach sąsiednich, ponadto w sposób nieuzasadniony odrzucił wniosek dowodowy o powołanie biegłego hydrologa. Organ nie ustalił również wszystkich nieruchomości, których dotyczą szkody oraz wszystkich stron postępowania, nie wyjaśnił również całego stanu cieku w obrębie działki o nr geod. [...] oraz jego roli w odprowadzeniu wód z części wsi K. Końcowo Skarżący podkreślił, iż organ pominął fakt prowadzenia przez P. Urząd Wojewódzki w B. z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty G. z dnia [...] listopada 2007 r. zatwierdzającej klasyfikację działki o nr [...] jako pastwiska trwałego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył treść przepisu art. 29 ust.1 ustawy z dnia 18 lipca 2001r. Prawo wodne wyjaśniając, że organ prowadzący postępowanie w sprawie winien jednoznacznie ustalić, czy na działce prowadzone są jakiekolwiek działania mogące wpływać na zmianę stanu wody na gruncie, a zwłaszcza na zmianę kierunku odpływu znajdującej się na tym gruncie wody opadowej lub kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich. W przypadku zaś stwierdzenia, że na kontrolowanym gruncie nie są dokonywane jakiekolwiek zmiany stanu wody wpływające negatywnie na grunty sąsiednie, organ winien odmówić zobowiązania właściciela gruntu do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie, czy też wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W przedmiotowej sprawie, jak ustalono w trakcie oględzin, na działce o nr geod. [...] nie ma i nigdy nie było zlokalizowanego żadnego urządzenia służącego do odprowadzania wody, a rów, jaki wykopał K. N. po swojej stronie działki powstał w celu odpowiedniego odprowadzania wód opadowych z działek będących jego własnością oraz działek będących własnością jego sąsiada M. B. Ponadto na dzień dokonania oględzin nie stwierdzono, aby działka stanowiąca własność M. B. była zalewana przez wody z gruntów sąsiednich. W tych okolicznościach brak jest podstaw do przyjęcia, jakoby obecnie zaistniała zmiana stanu wody na gruncie skutkująca odpowiedzialnością K. N. z art. 29 ustawy Prawo wodne. Odnosząc się z kolei do zarzutów zawartych w odwołaniu Kolegium stwierdziło, że nie zasługują one na uwzględnienie, albowiem, po pierwsze Burmistrz S. nie był zobowiązany do wykonania w trakcie oględzin próby, czy na działkach sąsiednich możliwe jest wykonanie prac rolnych oraz poruszanie się ciężkim sprzętem, a M. B, nie wnioskował o przeprowadzenie takiego dowodu. Po drugie, w toku niniejszego postępowania nie zachodziła potrzeba dopuszczania dowodu z opinii biegłego hydrologa, gdyż dla ustalenia, czy na działce o nr geod. [...] prowadzone są jakiekolwiek działania mogące wpływać na zmianę stanu wody na gruncie, nie było potrzeby uzyskiwania wiadomości specjalnych. Końcowo Kolegium podkreśliło, iż postępowanie administracyjne prowadzone z urzędu przez P. Urząd Wojewódzki w B., nie ma bezpośredniego związku z niniejszym postępowaniem. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wywiódł M. B, , wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 10, 28, 75, 77 oraz art. 78 k.p.a. oraz art. 29 §3 ustawy Prawo wodne, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy, zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w celu wyjaśnienia stanu zmian na gruntach sąsiednich oraz powstałych szkód w obrębie działki o nr ewid. [...], a także nie zapewnienia udziału wszystkim stronom postępowania. W uzasadnieniu swojego pisma Skarżący wskazał, że istotą sprawy są szkody spowodowane przez K. N, poprzez zajęcie w czerwcu 2007r. działki o nr geod. [...] – będącej własnością Skarbu Państwa, na której zlokalizowany jest naturalny ciek wody, przez co wody opadowe zbierane z części wsi K. nie mają możliwości swobodnego spływu, a zmiana ta powoduje szkody dla gruntów sąsiednich. Dalej Skarżący podkreślił, że organy obu instancji nie dokonały też analizy stanu faktycznego i prawnego, z uwagi na wykonany przez K. N. w okresie poprzedzającym oględziny, rów bez pozwolenia wodno-prawnego. Organy nie przeprowadziły w tym zakresie żadnych dowodów, pomijając jednocześnie konieczność rozważenia, czy w sprawie nie zachodzi naruszenie art. 5 ust.1 prawa budowlanego w zw. z § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki o ich usytuowanie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest badanie legalności zaskarżonego naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe unormowanie, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.) stanowi, iż właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich, nie może również odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (ust. 1). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Jeżeli natomiast spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, właściwy organ może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (ust. 3). Cytowany przepis odnosi się do sytuacji, gdy na skutek pewnych zdarzeń doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi to być naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. W sytuacji gdy doszło do naruszenia stosunków wodnych, organ ma dwie możliwości. Po pierwsze - może nakazać naruszającemu wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, po drugie – może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego. Konstrukcja przepisu pozwala przyjąć taką regułę interpretacyjną, iż przywrócenie do stanu poprzedniego jest środkiem subsydiarnym tj. takim, który należy zastosować, gdy nie ma możliwości wykonania urządzeń zapobiegających szkodom albo gdy z okoliczności sprawy wynika, iż ich wykonanie nie zapobiegnie szkodliwym wpływom na grunt sąsiedni. Przy tym wskazać należy, że użyte w art. 29 w/w ustawy pojęcie "właściciela" odnosi się też do posiadacza samoistnego oraz użytkownika wieczystego (art. 9 ust. 2 pkt 3 Prawa wodnego). W sprawie niniejszej ustalono podczas kilkukrotnych oględzin, że działka o numerze ewidencyjnym [...] stanowi własność Skarbu Państwa (Starosty G.), przebiega przez działki nr [...] – [...] M. B. i nr [...] – [...] K. N. Jest naturalnym obniżeniem terenu z niewielkim ciekiem wodnym, który nigdy nie podlegał melioracji, nie figuruje w ewidencji wód powierzchniowych (co wynika z pisma Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w B. z dnia [...] marca 2008 r.), a nadto dochodząc do drogi gminnej (bezpośrednio za działkami K. N.) kończy się rozlewiskiem na tej drodze, gdyż pod drogą nigdy nie było przepustu. Wody opadowe z działek skarżącego K. N. są odprowadzone w kierunku wschodnim, zgodnie ze spadkiem terenu, a nadto K. N. wykopał na swojej działce rowki ułatwiające odprowadzanie wód opadowych nie tylko ze swojej działki, lecz też z działki Skarżącego (co tenże potwierdził na rozprawie sądowej w dniu 20 listopada 2008 r.) Jak słusznie oceniły organy, okoliczność, że K. N. dokonał wyrównania terenu na części działki nr [...] (na szerokości ok. 3 m) poprzez nawiezienie ziemi w celu zapewnienia sobie niezbędnej komunikacji pomiędzy swoimi działkami celem transportu obornika z obory zlokalizowanej na działkach o numerach [...] i [...] do płyty obornikowej i zbiornika na gnojowicę znajdujących się na działkach nr [...] i [...]– nie doprowadziło do zmiany stosunków wodnych w obrębie działek skarżącego. Podczas ostatnich oględzin dokonanych dnia 14 kwietnia 2008 r. nie stwierdzono aby działka skarżącego była zalewana przez wody z innych działek. Skarżący temu nie zaprzeczył, zaś jego obawy o ewentualnym zalewaniu na przyszłość nie mieszczą się (jak trafnie określa organ) w granicach rozstrzygnięcia na podstawie art. 29 ustawy Prawo wodne. Sąd nie podziela zarzutów skargi to jest naruszenia przepisów postępowania - art. 6, 7, 8, 10, 28, 75, 77, 78 k.p.a., gdyż organy prowadząc długotrwałe postępowania, starannie wyjaśniły i oceniły stan faktyczny sprawy dochodząc do słusznego wniosku, że wyrównanie części działki nr [...] przez K. N. (za zgodą Starosty G., z którym zawarł umowę z dnia [...] października 2007 r. o użyczeniu tego terenu) nie spowodowało zakłócenia stosunków wodnych, gdyż ciek wodny nigdy nie był uregulowany. Skarżący domaga się, w istocie, podjęcia działań zmierzających do uregulowania istniejącego rozlewiska poprzez umieszczenie właściwego urządzenia wodnego. W tym celu wniósł o powołanie dowodu z opinii biegłego hydrologa, którego to nie uwzględniły organy postępując prawidłowo, albowiem taki wniosek wykraczał by poza granice prowadzonego postępowania. W toku oględzin w dniu 14 kwietnia 2008 r. podczas których byli obecni okoliczni rolnicy wraz z sołtysem, zapisano w protokole konkluzję, z której jasno wynika, iż istnieje ogólna potrzeba wykonania rowu melioracyjnego celem zbierania nadmiaru wód opadowych z terenów zabudowanych wsi K. Za nie uregulowane stosunki wodne Skarżący nie może obarczać K. N. Aby obciążyć właściciela gruntu (w niniejszym przypadku użytkownika) odpowiedzialnością w trybie art. 29 Prawa wodnego muszą byś spełnione dwie –przesłanki. Po pierwsze: właściciel (użytkownik) ma spowodować zmianę stosunków wodnych, po drugie: zmiana ta ma wyrządzić szkody gruntom sąsiednim. W niniejszym przypadku, nie zostały spełnione powyższe przesłanki. Skarżący nie sprecyzował też jakiego rodzaju szkody poniósł wskutek działania sąsiada N. Natomiast zarzucając organowi naruszenie art. 10 i art. 28 k.p.a. Skarżący uważa, że organy pozbawiły możliwości udziału w postępowaniu inne osoby. Prawdą jest, że organ powiadomił o terminie oględzin (niewiadomo z jakich przyczyn)oprócz skarżącego i K. N., także innych rolników wsi K. Jednakże nie można wywodzić z tego faktu (jak czyni to Skarżący), że wszyscy, którzy byli obecni w czasie oględzin, stali się automatycznie stronami postępowania. Uczestnikiem postępowania, w świetle art. 28 k.p.a., może byś każdy, kto wykaże swój interes prawny i zgłosi swój udział w sprawie. Ponieważ inne osoby nie zgłosiły tego udziału, to Skarżący nie może skutecznie podnosić nie zapewnienia, przez organy, możliwości ich udziału w postępowaniu, gdyż nie stanowi to interesu prawnego skarżącego. W dniu [...] maja 2008 r. Wojewoda P. wydał decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Starosty G. z dnia [...] listopada 2007 r. zatwierdzającą klasyfikację gruntów i wprowadzającą zmianę w operacie ewidencji gruntów w obrębie wsi K. w działce nr [...] polegającej na wpisaniu w miejsce istniejącego użytku (Wp) – wody płynące, użytek rolny – pastwisko (Ps IV, Ps V). Skarżący, czyniąc zarzut organom, że nie dopuściły dowodu z tego dokumentu nie uzasadnia, jaki związek miałaby mieć ta decyzja z przedmiotową sprawą. W ocenie Sądu,, powyższa decyzja nie wpływa na rozstrzygnięcie tej sprawy, gdyż klasyfikacja gruntów nie ma nic wspólnego z oceną zakłócenia stosunków wodnych na gruncie. Natomiast, reasumując stwierdzić należy, ze chociaż na datę wydania zaskarżonej decyzji organy nie dopatrzyły się zmiany stosunków wodnych spowodowanych działaniem K. N. , to nie zamyka drogi Skarżącemu do ponownego dochodzenia roszczeń, gdyby w przyszłości doszło do niekorzystnej zmiany okoliczności na gruncie, w wyniku której powstałaby uzasadniona szkoda. Mając na względzie powyższe i na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.