I SA/Gl 583/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędziowie NSA Joanna Kuczyńska, Małgorzata Wolf-Mendecka, Protokolant Izabela Maj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008r. sprawy ze skargi S. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę Wnioskiem z dnia 15 stycznia 2008 roku S. O. zwrócił się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w C. o stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązań podatkowych za lata 1995, 1996, 1997 i 1999, wynikających z decyzji wymiarowych wydanych przez tenże organ. Jako podstawę powyższego wniosku podatnik wskazał art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej. Decyzją z dnia [...], nr [...] Naczelnik Drugiego urzędu Skarbowego w C., działając na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej umorzył postępowanie w sprawie przedawnienia w/w zobowiązań podatkowych z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Odwołując się od tej decyzji podatnik wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 70, art. 120, art. 121, art. 124, art. 118 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej – poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy i błędne przyjęcie, że postępowanie w sprawie wniosku podatnika jest bezprzedmiotowe. Dyrektor Izby Skarbowej w K. nie uwzględnił odwołania i decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji podniósł, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się na zasadach określonych w art. 70 – 71 Ordynacji podatkowej. Wskazał, iż w orzecznictwie sądowym utrwalony i powszechnie akceptowany jest pogląd, że przedawnienie zobowiązania podatkowego następuje z mocy prawa, bez potrzeby wydawania odrębnej decyzji organu podatkowego w przedmiocie stwierdzenia przedawnienia. Wskazał także, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują instytucji potwierdzenia przedawnienia zobowiązania podatkowego w formie decyzji. Dlatego też zasadnie organ pierwszej instancji umorzył – jako bezprzedmiotowe – postępowanie z wniosku podatnika, bowiem brak było podstaw prawnych do wydania decyzji o przedawnieniu zobowiązania podatkowego. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik S. O. domagał się uchylenia decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W podstawie prawnej skargi pełnomocnik zarzucił naruszenie : - art. 104 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 i art. 59 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - art. 59 § 1 ustawy egzekucyjnej w związku z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, - art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik podniósł, że zobowiązania określone decyzjami wymiarowymi przedawniły się w 2006 roku. Zwrócił uwagę na fakt, że "egzekucje, których umorzenia domaga się podatnik prowadzone są w stosunku do jego wynagrodzenia za pracę i innych wierzytelności. Przedawnione zobowiązania nie mogą być egzekwowane z tych składników majątku podatnika. Wystąpienie takiej, trwałej przeszkody dla dalszego prowadzenia postępowań egzekucyjnych powinno więc skutkować ich umorzeniem". W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Polemizując z zarzutami skargi wskazał, że pełnomocnik zarzucił naruszenie zarówno przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego jak i ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku "z nie umorzeniem przez organy podatkowe postępowań egzekucyjnych". Podniósł, że podatnik nie złożył wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego tylko wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązań podatkowych, przywołując w podstawie tego wniosku – art. 59 w związku z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Zatem "żądanie podatnika nie dotyczyło kwestii przywołanych w skardze i w tym względzie polemika z zawartymi w niej zarzutami jest pozbawiona racji bytu". Organ podatkowy nie prowadził bowiem postępowania w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a w związku z tym wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja będąca przedmiotem kontroli nie narusza przepisów prawa. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259 z późniejszymi zmianami), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Nie jest to zaś, zdaniem Sądu, możliwe w rozpatrywanej sprawie. Oceniając stanowisko zajęte w niej przez organy podatkowe należy w pierwszej kolejności przypomnieć, że zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W świetle tego przepisu jedyną przesłanką obligatoryjnego umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Postępowanie podatkowe należy uznać za bezprzedmiotowe, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 1995 roku, sygn. akt SA/Łd 2424/94 – opubl. w ONSA z 1006 roku, nr 2, poz. 80). Przyczyny tak rozumianej bezprzedmiotowości postępowania mogą być różne. Wchodzą tu w grę zarówno zdarzenia faktyczne, jak i prawne. Charakter jednak przyczyn powodujących bezprzedmiotowość postępowania nie ma znaczenia, bowiem powołany wyżej przepis nakazuje umorzenie postępowania, gdy stało się ono "z jakiejkolwiek przyczyny" bezprzedmiotowe (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska "Ordynacja podatkowa. Komentarz", TNOiK, Toruń 2002, str. 688 – 691). W rozpatrywanej sprawie umorzenie postępowania pierwszej instancji nastąpiło z powodu bezprzedmiotowości tego postępowania. Okoliczności dotyczące bezprzedmiotowości postępowania zostały, zdaniem Sądu, jednoznacznie wykazane uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, w którym stwierdzono, iż przedawnienie zobowiązania podatkowego następuje z mocy prawa bez potrzeby wydawania odrębnej decyzji organu podatkowego w przedmiocie stwierdzenia przedawnienia. Wydawania bowiem tego rodzaju decyzji nie przewidują przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8 poz. 60 z późniejszymi zmianami) o przedawnieniu zobowiązań podatkowych (art. 70). Pogląd ten jest reprezentowany w doktrynie (C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ustawa - Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2000, s. 229; A. Gomułowicz, J. Małecki: Podatki i prawo podatkowe, Poznań 1996, s. 202; R. Mastalski: Prawo podatkowe I - część ogólna, Warszawa 1998, s. 172). Wobec powyższego wydanie decyzji w sprawie stwierdzenia przedawnienia danego zobowiązania podatkowego należałoby uznać za wydaną bez podstawy prawnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2001 roku, sygn. akt SA/Łd 750/99, opubl. w ONSA 2002/3/129). Kwestia upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego powinna być brana pod uwagę w trakcie postępowania podatkowego dotyczącego określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a następnie w postępowaniu egzekucyjnym, w którym może stanowić podstawę zarzutu w sprawie prowadzenia tego postępowania (art. 33 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz.U. z 2005 roku, nr 229, poz. 1954 z późniejszymi zmianami) i podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 tej ustawy). Tym samym więc spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd nie odniósł się do zarzutów skargi, gdyż nie dotyczą zaskarżonej decyzji dot. umorzenia postępowania w sprawie przedawnienia zobowiązań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za lata 1995, 1996, 1997 i 1999. Postępowanie to – wbrew twierdzeniom pełnomocnika – nie dotyczyło wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, a wniosku podatnika, jednoznacznie wyrażonego w piśmie z dnia 15 stycznia 2008 roku "o stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązań podatkowych" (k. 169 akt administracyjnych). Tym samym twierdzenie pełnomocnika (3 strona skargi), iż w/w pismo zawierało "wniosek o umorzenie toczących się postępowań egzekucyjnych" jest co najmniej chybione. Od profesjonalnego pełnomocnika należy bowiem wymagać by odróżnił postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 ustawy egzekucyjnej) od postępowania dotyczącego wniosku o stwierdzenie wygaśnięcia zobowiązań podatkowych (art. 70 Ordynacji podatkowej). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami), orzekł jak w sentencji wyroku.