II SAB/Gl 43/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska- Banacka (spr.), Protokolant Referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2008 r. sprawy ze skargi [...] na bezczynność Wojewody [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami kraju zobowiązuje Wojewodę [...] do dokonania, w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia akt sprawy, czynności załatwiającej wniosek A. J. z dnia [...] r. Pismem z dnia [...] r. A. J. zwróciła się do Wojewody z wnioskiem o wpisanie do rejestru posiadanych przez nią uprawnień do uzyskania rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Do wniosku dołączyła decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] potwierdzającą, iż jest osobą uprawnioną do otrzymania ekwiwalentu za pozostawioną we L. przez M. K. nieruchomość o wartości [...] zł, a także oświadczenie o nie zrealizowaniu prawa do rekompensaty. Pismem z dnia [...] r. Wojewoda zwrócił się do Ministra Skarbu Państwa o zweryfikowanie, w trybie art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. 2000, Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej: k.p.a.), wskazanej wyżej decyzji Prezydenta Miasta B. podając, iż jego zdaniem przedmiotowa decyzja została wydana w oparciu o nieprawidłowo sporządzony operat. Z kolei A. J. pismem z dnia [...] r. zwróciła się do Ministra Skarbu Państwa o pozytywne rozpatrzenie jej wniosku o wpisanie do rejestru należnych jej uprawnień. Postanowieniem z nieznanej daty (podanej w nagłówku jako cyt. "dnia [...]r.") Minister Skarbu Państwa wniosek Wojewody o zweryfikowanie decyzji Prezydenta Miasta B. przekazał wedle właściwości z powrotem Wojewodzie. Pismem z dnia [...] r. A. J. ponownie zwróciła się do Wojewody o rozpatrzenie jej wniosku dołączając dwa operaty szacunkowe. Strona podkreśliła, iż wniosek swój złożyła przed ponad rokiem. Pismem z dnia [...] r. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wojewody polegającą na braku rozpatrzenia, pomimo obowiązku wynikającego z przepisu art. 35 § 3 k.p.a., wniosku A. J. o ujawnienie w Wojewódzkim Rejestrze Uprawnień wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP. Jednocześnie Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o zobowiązanie Wojewody do wydania stosownego postanowienia albo decyzji. Wojewoda wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej podając w uzasadnieniu, iż Ministerstwo Skarbu Państwa nie przekazało akt, na podstawie których wydana została decyzja Prezydenta Miasta B., co do której zaistniało podejrzenie, że podjęta została w oparciu o niezgodny z prawem operat. W konsekwencji Wojewoda nie mógł podjąć stosownych czynności w sprawie albowiem cały materiał dowodowy znajduje się w Ministerstwie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. W myśl natomiast art. 149 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na bezczynność organów sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie formalnej dopuszczalności a następnie merytorycznej zasadności wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich skargi na bezczynność Wojewody doprowadziło w ocenie Sądu do ustalenia, że przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie. W odniesieniu do formalnej dopuszczalności wniesionej skargi wskazać w tym miejscu należy, iż w myśl art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. skargę można wnieść dopiero po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku bezczynności organu administracji publicznej działającego jako organ I instancji środek taki stanowi kierowane do organu wyższego stopnia zażalenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Wymóg wyczerpania trybu z art. 37 k.p.a. jako otwierającego możliwość wniesienia skargi na bezczynność do sądu administracyjnego nie odnosi się jednak do sytuacji, w której skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich - art. 52 § 1 in fine p.p.s.a. Uprawnienie Rzecznika Praw Obywatelskich nie jest zatem uzależnione od tego, czy strona skorzystała z przysługującego jej prawa do wniesienia zażalenia z art. 37 k.p.a. W konsekwencji nie wymagało rozważań czy A. J. wniosła do organu wyższego stopnia zażalenie, o którym mowa powyżej. Przystępując z kolei do oceny meritum skargi wskazać należy, iż w myśl art. 35 § 1, 2, 3 i 5 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do wskazanych wyżej terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Sąd stwierdza, że kierowany do Wojewody wniosek A. J. o ujawnienie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami RP zawarty w piśmie z dnia [...] r. wpłynął do Urzędu Wojewódzkiego w K. w dniu [...] r. Do wniosku strona dołączyła potwierdzającą jej uprawnienia ostateczną decyzję Prezydenta Miasta B. Pismem z dnia [...] r. Zastępca Dyrektora Wydziału Infrastruktury powiadomił stronę, iż z uwagi na braki kadrowe i dużą ilość spraw wniosek strony zostanie rozpatrzony w terminie do [...] r. W rzeczywistości jednak, jak wynika z przedłożonych Sądowi akt administracyjnych, sprawa ani w terminie tym ani w okresie późniejszym nie została załatwiona. Wskazać w tym miejscu należy, iż do dnia rozprawy przed tut. Sądem Wojewoda nie powiadomił o załatwieniu wniosku A. J., nie wskazał też by prowadzone postępowanie administracyjne zostało zawieszone bądź by stanowiąca podstawę wniosku decyzja Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. została wyeliminowana z obrotu prawnego. W konsekwencji fakt nie załatwienia, do chwili obecnej, wniosku strony jednoznacznie przesądza o bezczynności Wojewody w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż trwającej nadal bezczynności organu w żadnej mierze tłumaczyć nie może wskazany przez Wojewodę w odpowiedzi na skargę brak akt nie zwróconych przez Ministerstwo Skarbu Państwa. Organ mógł był bowiem przed przekazaniem akt sporządzić odpisy dokumentów niezbędnych do załatwienia wniosku strony, mógł był też podjąć stosowne czynności w celu niezwłocznego uzyskania przekazanych Ministerstwu dokumentów. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 149 § p.p.s.a. orzec jak w sentencji zobowiązując Wojewodę do załatwienia wniosku strony w terminie dwóch miesięcy od doręczenia organowi przekazanych Sądowi akt administracyjnych.