II OSK 678/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: Sędzia del. WSA Mieczysław Górkiewicz Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak /spr./ Protokolant: Agnieszka Majewska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 grudnia 2008 r. sygn. akt VI SA/Wa 1824/08 w sprawie ze skargi P.K. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palna myśliwską 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 2 grudnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi P.K. na decyzję Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej z dnia [...] czerwca 2008 r. Nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2008 r., stwierdził, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu oraz zasądził od organu zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że Komendant Mazowiecki Oddziału Żandarmerii Wojskowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. cofnął P.K. pozwolenie na broń palną myśliwską, ponieważ jak stwierdził w uzasadnieniu, nie daje on wystarczającej rękojmi, że swoim zachowaniem, jako posiadacz broni, nie zagrozi takim dobrom jak porządek publiczny i bezpieczeństwo. Podstawą powyższego stwierdzenia był fakt uznania P.K. przez Wojskowy Sąd Garnizonowy w Warszawie winnym popełnienia przestępstwa z art. 263 § 2 kodeksu karnego, tj. posiadania bez wymaganego pozwolenia broni palnej lub amunicji i skazania go wyrokiem z dnia 1 października 2007 r. na karę 12 miesięcy ograniczenia wolności. Orzeczenie karne jest, zdaniem organu, wystarczającym dowodem na to, że P.K. jako posiadacz broni nie przejawia nieskazitelnej postawy i utracił w tym zakresie wiarygodność, co nakazuje organowi cofnąć tak szczególne pozwolenie, jakim jest pozwolenie na broń. W odwołaniu od decyzji skarżący wniósł o jej uchylenie, argumentując, iż Komendant Mazowiecki Oddziału Żandarmerii Wojskowej nie uprawdopodobnił tezy co do uzasadnionej obawy, że skarżący może użyć broni w sposób niezgodny z celami bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Podkreślił, że używając broni, na którą nie posiadał pozwolenia, zachowywał wszelkie środki ostrożności, pozwalające chronić wszelkie dobro, życie, zdrowie i mienie. Jak wskazał, przestrzeliwując broń, dokonywał tego w odpowiednio zabezpieczonym i specjalnie przygotowanym miejscu, dlatego też obawa niezgodnego z celami bezpieczeństwa użycia broni, jest w jego ocenie nieuzasadniona. Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podkreślił, że art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) ma charakter kategoryczny i jest dla organu wiążący, obliguje bowiem organ do cofnięcia pozwolenia na broń w sytuacji, gdy wobec jej posiadacza istnieje obawa, że może użyć broni w sposób sprzeczny z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności gdy został skazany prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Organ wyjaśnił, że katalog przestępstw uzasadniających obawę, że posiadacz broni może jej użyć niezgodnie z celami bezpieczeństwa i porządku publicznego, nie jest zamknięty, a więc każde naruszenie przez posiadacza broni prawa, zwłaszcza prawa karnego, musi podlegać ocenie organu. Zgodnie z przyjętą przez te organy zasadą, od posiadaczy broni należy wymagać nieposzlakowanej opinii oraz bezwzględnego przestrzegania prawa z uwagi na ścisły związek prawa do broni ze sferą porządku publicznego. Zdaniem organu, do przesłanek nie pozwalających na posiadanie broni należy zaliczyć popełnienie przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu, skutkujące prawomocnym orzeczeniem sądu karnego, wyłączające możliwość posiadania broni palnej myśliwskiej. Powyższe pozwala stwierdzić, że skarżący nie daje wystarczającej rękojmi, aby zachować pozwolenie na broń. Negatywnej oceny nie mogą zmienić korzystne dla skarżącego opinie przełożonych oraz macierzystego koła łowieckiego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji I i II instancji, ewentualnie uchylenia obu decyzji. Zarzucił, że skoro przestępstwo, za które został skazany nie dotyczyło broni myśliwskiej ani żadnych operacji i manipulacji tą bronią, to na jakiej podstawie organy przyjęły w decyzjach, że istnieje uzasadniona obawa użycia przez skarżącego tej broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów o właściwości, bowiem to organ Policji cofa pozwolenie na broń w przypadkach określonych w przepisie. Uchylając zaskarżone decyzje Sąd I instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie organ, cofając skarżącemu posiadane pozwolenie na broń palną myśliwską, kierował się przyjętą przez siebie zasadą, zgodnie z którą przesłanką nakazującą cofnąć posiadaczowi broni pozwolenie jest, bez względu na inne okoliczności i zgromadzone w danej sprawie dowody, popełnienie przez posiadacza broni przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu, zwłaszcza czynu z art. 263 § 2 K.k. Niezależnie od jednoznacznie nagannej oceny czynu, którego dopuścił się skarżący i za który został prawomocnie ukarany, Sąd I instancji stwierdził, że ocena skarżącego pod względem możliwości dalszego dysponowania przez niego bronią powinna być, w świetle art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy dokonana z uwzględnieniem wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie. Z zebranego przez organ obszernego materiału dowodowego wynika, że skarżący dopuścił się powyższego przestępstwa po raz pierwszy, poza tym nigdy nie był karany dyscyplinarnie, cieszy się uznaniem w swojej jednostce wojskowej, jak i wśród członków Wojskowego Koła Łowieckiego nr 181 w Wesołej. W ocenie Sądu I instancji, organ dokonał jednostronnej oceny skarżącego jako posiadacza broni na podstawie tylko jednego z dowodów. Sąd I instancji za bezpodstawny uznał zarzut braku właściwości podmiotowej organów Żandarmerii Wojskowej do wydawania decyzji administracyjnych w I i II instancji w przedmiocie cofania pozwolenia na broń żołnierzom zawodowym. Przepis art. 9 ust. 1-4 ustawy stanowi bowiem, że broń palną i amunicję do tej broni można posiadać na podstawie pozwolenia na broń wydanego przez właściwego komendanta wojewódzkiego Policji, a w przypadku żołnierzy zawodowych pozwolenia wydawanego przez właściwego komendanta oddziału Żandarmerii Wojskowej. Ustawodawca w ust. 5 tego przepisu określił, że ilekroć w dalszych przepisach ustawy jest mowa o właściwych organach Policji, należy przez to rozumieć organy właściwe do wydawania pozwoleń na broń lub karty rejestracyjne broni, o których mowa w powyższych ustępach, tj. w niniejszej sprawie Komendanta Mazowieckiego Oddziału Żandarmerii Wojskowej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Żandarmerii Wojskowej. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w stopniu mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z akt sprawy sygn. akt Sg.288/07, co miało istotne i zasadnicze znaczenie dla sprawy i jej wyniku. Zarzucono także naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 18 ust. 1 w związku art. 15 ust. 1 pkt 6 oraz art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Nastąpiło to z powodu stwierdzenia, przez Sąd wbrew treści wymienionego przepisu, iż właściwe organy Żandarmerii Wojskowej w sprawie wydawania pozwoleń na broń niezasadnie cofnęły pozwolenie na broń osobie, która nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 – tj. czyli co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. W szczególności są to osoby skazane prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Oceniając we wskazanych wyżej granicach zasadność wniesionej skargi kasacyjnej w przedmiotowej sprawie, trzeba stwierdzić, że zarzut podnoszony w pkt 2 podstaw kasacyjnych jest zasadny. Wynika to z następujących przesłanek. Po pierwsze, należy stwierdzić, że w stanie prawnym i faktycznym tej sprawy kluczową kwestią wymagającą ustalenia jest wystąpienie przesłanki uzasadnionej obawy użycia broni przez chor. P.C. w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w świetle dyspozycji art. 15 ust. 1 pkt 6 w związku z art. 18 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń danej osobie na powyższej materialnoprawnej podstawie. W przedmiotowej sprawie co należy podkreślić, wystąpiła w tym zakresie przesłanka skazania chor. P.K. prawomocnym wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w Warszawie z dnia 1 października 2007 r. (sygn. akt Sg.288/07). Nastąpiło to za popełnienie przestępstwa z art. 263 § 2 k.k. czyli za to, iż w okresie od dnia 10 kwietnia 2007 r. do 20 kwietnia 2007 r. bez wymaganego zezwolenia był w posiadaniu broni palnej, tj. karabinka sportowego oraz posiadał bez wymaganego zezwolenia amunicję w okresie od 10 kwietnia do 11 lub 12 kwietnia 2007 r. Ponadto nie tylko nielegalnie posiadał karabinek sportowy lecz także go nielegalnie używał. Należy podkreślić, że przestępstwo nielegalnego posiadania broni palnej i amunicji bez wymaganego zezwolenia, za które został skazany chor. P.K., jest przestępstwem umyślnym oraz że przedmiotowe przestępstwo zostało unormowane w k.k. w rozdziale XXXVII zawierającym "Przestępstwa przeciwko porządkowi publicznemu", zaś górne zagrożenie za jego popełnienie zostało określone karą pozbawiania wolności do lat 8. Po drugie, należy stwierdzić, że już w uchwale Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2009 r. (sygn. akt II OPS 4/09, opubl. ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 5) Sąd jednoznacznie orzekł, że "Osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.)". W realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że analiza wystąpienia powyższej przesłanki dotyczącej wystąpienia uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego musi także uwzględniać okoliczność faktyczną podnoszoną w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (s. 4). Wynika z niej, że chor. P.K. naruszył także art. 14 cyt. ustawy o broni i amunicji, w świetle którego amunicję można nabywać pod warunkiem posiadania legitymacji posiadacza broni lub świadectwa broni, wyłącznie dla broni, która jest określona w legitymacji albo na podstawie świadectwa broni i pisemnego zamówienia podmiotu uprawnionego do nabycia amunicji. Z kolei naruszenie przez chor. P.K. dyspozycji art. 21 ust. 1 tejże ustawy wynikało z tego, że powyższy przepis dopuszcza zbywanie broni i amunicji do danej broni tylko pomiędzy osobami, które posiadają pozwolenie na ten sam rodzaj broni. Po trzecie, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności prawne i faktyczne zasadny jest więc zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy z powodu ich błędnej wykładni w stanie faktycznym tej sprawy. Zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, zachodzi bowiem w tej sprawie ustawowa przesłanka uzasadnionej obawy użycia przez chor. R.K. broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego biorąc pod uwagę zakres podmiotowy unormowany w art. 15 ust. 1 pkt 6 powołanej wyżej ustawy, co uzasadnia wystąpienie przesłanki do cofnięcia pozwolenia na broń w rozumieniu powyższego przepisu. Po czwarte, brak jest natomiast przesłanek do uwzględnienia zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną. W tej sprawie znane były bowiem Sądowi z akt sprawy wszystkie dowody zgromadzone przez właściwe organy I i II instancji, a w szczególności akta sprawy karnej sygn. akt Sg.288/07. Natomiast błędna była ocena przez Sąd I instancji wykładni, a w rezultacie niewłaściwa ocena zastosowania przez właściwe organy art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 20 cyt. ustawy o broni i amunicji w stanie faktycznym tej sprawy. Z tych względów i na podstawie art. 185 § 1 cyt. ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. Odstąpienie od orzeczenia o kosztach postępowania ma swoją podstawę w art. 207 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponoszenie przez skarżącego skutków błędnego poglądu Sądu I instancji byłoby trudne do zaakceptowania ze względu na zasady sądowej kontroli aktów administracyjnych.