I SA/Bd 583/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Leszek Kleczkowski (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Izabela Najda-Ossowska Asesor sądowy WSA Ewa Kruppik-Świetlicka Protokolant: po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 03 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Dyrektora Kujawsko-Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności do gruntów rolnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Dyrektora Kujawsko- Pomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. na rzecz W. P. kwotę [...] ([...]) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 20 kwietnia 2007 r. do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w N. nad N. wpłynął wniosek W. P. o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. We wniosku tym producent rolny ubiegał się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej (JPO) do działek rolnych o łącznej powierzchni 42,48 ha, uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) do powierzchni grupy upraw podstawowych o łącznej powierzchni 27,92 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (PZ) o łącznej powierzchni 7,12 ha. Wniosek został poddany kontroli administracyjnej, która wykazała, że współczynnik DJP (liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe) wyznaczany na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych uzupełniającą płatnością oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania tej płatności wynosi O. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień producent oświadczył, iż przejął gospodarstwo rolne w związku z przejściem ojca na rentę strukturalną, natomiast w dniu 25 października 2006 r. otrzymał zaświadczenie o zarejestrowaniu przejętego bydła. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w N. nad N. przyznał producentowi Jednolitą Płatność Obszarową, Uzupełniającą Płatność Obszarową do grupy upraw podstawowych oraz płatność cukrową zgodnie z żądaniem wnioskodawcy odmawiając jednocześnie płatności uzupełniających do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych z uwagi na to, iż w okresie referencyjnym dla W. P. liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) wyniosła 0. Od decyzji organu I instancji producent wniósł odwołanie, w którym nie zgodził się z odmową przyznania płatności zwierzęcej. Decyzją z dnia [...]r.. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wyjaśnił, że zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych uzupełniającą płatnością oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309, ze zm.) płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli rolnik w okresie od dnia 01 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006r. był posiadaczem bydła lub owiec lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Organ odwoławczy stwierdził, że na podstawie informacji zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych, iż w okresie referencyjnym (01.04.2005r. - 31.03.2006r.) dla W. P. liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) wynosi 0, a więc w myśl ww. przepisów nie pozwoliło to na ubieganie się o płatność PZ do zadeklarowanej powierzchni. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, że pierwsze zwierzęta zostały zarejestrowane przez producenta dopiero po zarejestrowaniu siedziby stada, które nastąpiło w dniu 25 października 2006r., a więc po okresie referencyjnym. Organ podkreślił, że zwierzęta, które obecnie znajdują się w posiadaniu odwołującego w okresie referencyjnym były zarejestrowane na rzecz J. P. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR zauważył, iż producent w złożonym na rok 2006 wniosku nie deklarował trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Organ odwoławczy stwierdził, że nie kwestionuje przekazania gospodarstwa na rzecz skarżącego, jednakże zaznaczył, że z powyższego faktu nie wynikają konsekwencje w postaci przyznania cesjonariuszowi płatności zwierzęcej w 2007r. Ponadto nie zgodził się z twierdzeniem producenta, że w uzasadnieniu decyzji zastosowano przepisy ustalone po fakcie przejęcia gospodarstwa i wyjaśnił, iż płatność zwierzęca jest tzw. płatnością historyczną i aby nabyć uprawnienie do jej uzyskania w danym roku należy spełnić przesłanki określone w § 4 ust. 1 ww. rozporządzenia. Przepis ten reguluje wprawdzie przesłanki jakie należy spełnić celem uzyskania płatności zwierzęcej w 2007 r. odnosząc je do stanu faktycznego z lat ubiegłych, jednakże nie jest to tożsame z działaniem ustawy z mocą wsteczną. Powyższą decyzję strona zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w części dotyczącej odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę na trwałych użytkach zielonych. Skarżący zarzucił, że zarówno decyzja I jak i II instancji jest niezgodna z zasadą budowania zaufania do organów państwa. Skarżący podniósł, że obie decyzje są sprzeczne z art. 23 Konstytucji oraz zasadami współżycia społecznego. Zauważył, że w dniu 23 października 2006 r. miało miejsce przekazanie gospodarstwa rolnego. Przejęcie nastąpiło w zamian za rentę strukturalną, którą otrzymał ojciec wnioskodawcy J. P. Skarżący wyjaśnił, że w wyniku przepisania ww. gospodarstwa stał się jego następcą prawnym. Producent stwierdził, że w tzw. okresie referencyjnym nie posiadał zwierząt, ale posiadał je jego ojciec. Jednakże zaznaczył, że nie dostał on żadnych dopłat za 2007 r. z tego tytułu. Dodał, że owce posiada od momentu przekazania mu gospodarstwa do chwili obecnej. Skarżący podkreślił, że w okresie referencyjnym nie miał zwierząt, gdyż nie miał w tym czasie ani budynków inwentarskich ani TUZ-ów, ale miał je jego ojciec, który wówczas w terminie złożył wniosek o dopłaty obszarowe, w tym o płatności zwierzęce. Strona stwierdziła, że gdyby ojciec nie przeszedł na rentę strukturalną, to płatność zwierzęcą otrzymałby właśnie on. Strona wskazała, iż zdaniem Biura Powiatowego ani on, ani jego ojciec nie są uprawnieni do uzyskania wnioskowanej płatności i stwierdził, iż obowiązujące przepisy dyskryminują rolników przechodzących na rentę strukturalną. Na koniec skarżący podkreślił, że w uzasadnieniu decyzji zostały przywołane przepisy ustalone już po fakcie przejęcia przez niego gospodarstwa wraz ze zwierzętami hodowlanymi i w związku z powyższym narusza to fundamentalną zasadę, że prawo nie może działać wstecz. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w T. wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodał, że płatność zwierzęca jako nowa forma płatności dla producentów rolnych obowiązuje od 2007r. i jest płatnością historyczną, albowiem odnosi się do danych historycznych. Ponieważ skarżący spełnił warunki do otrzymania JPO i UPO Kierownik Biura Powiatowego w kampanii 2006r. przyznał mu płatności zarówno do gruntów wskazanych w swoim pierwotnym wniosku do powierzchni 10,25 ha, jak i do gruntów deklarowanych przez przekazującego J. P. Stwierdził, że skoro płatności przyznawane są na wniosek, brak było podstaw do przyznania spornej płatności ojcu skarżącego J. P. , z uwagi na to, iż o przedmiotową płatność nie wnioskował. W dniu 10 października 2008r. do tut. Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego, w którym podtrzymał on swoje stanowisko w sprawie. Dodatkowo wyjaśnił, że po uzyskaniu prawa do renty strukturalnej w dniu 23 października 2006r. ojciec skarżącego dowiadywał się w BP Agencji w Nakle, jak będą wyglądały dopłaty, w tej sytuacji. W odpowiedzi usłyszał, że żadne płatności bezpośrednie mu nie przysługują. Ponadto otrzymał decyzję z dnia [...]r.., w której stwierdzono, że postępowanie w przedmiocie przyznania mu płatności bezpośrednich do gruntów rolnych stało się bezprzedmiotowe. W dniu 29 października 2008r. do Sądu wpłynęło kolejne pismo skarżącego, w którym wskazał, że został poinformowany przez pracowników Agencji, że w kolejnym roku 2008 również nie otrzyma płatności zwierzęcych, albowiem w okresie referencyjnym, tj. w okresie od dnia 01 kwietnia 2005r. do dnia 31 marca 2006r. nie posiadał zwierząt. W ocenie strony, odmowa przyznania mu płatności zwierzęcych za 2007r. jest niezgodna z art. 74 rozporządzenia Komisji Europejskiej z dnia 21 kwietnia 2004r. nr 796/2004 ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej modulacji, zgodności oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003. Skoro bowiem przyznano mu całą możliwą pomoc bezpośrednią za 2006r., jak również jednolite płatności obszarowe oraz uzupełniającą płatność cukrową za 2007r., to w opinii skarżącego, nielogicznym i niezgodnym z prawem jest pozbawienie go płatności zwierzęcych za 2007r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem stwierdzić należy, że decyzja ta narusza prawo. W myśl art.7 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatność zwierzęca). Zgodnie z §4 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności, płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: 1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych. Wnioskiem z dnia 20 kwietnia 2007 r. skarżący wystąpił o przyznanie w 2007 r. m.in. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Organy obu instancji, powołując się na §4 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r., odmówiły stronie przyznania płatności z uwagi na to, że w okresie referencyjnym, tj. od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. nie był posiadaczem bydła, owiec, kóz lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych. Ponadto zaznaczono, że w 2006 r. skarżący nie ubiegał się o wyżej wymienioną płatność. W toku postępowania administracyjnego skarżący podnosił, że w dniu 23 października 2006 r. ojciec jego - J. P. przekazał mu całe gospodarstwo rolne, ponieważ przeszedł na rentę strukturalną. Skarżący przejął po ojcu płatności na podstawie wniosku z dnia 26 października 2006 r. i zostały w tej sprawie wydane decyzje (ściślej została wydana w dniu [...] r. decyzja o przyznaniu płatności bezpośrednich na 2006 r.). Natomiast postępowanie w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na 2006 r. z wniosku jego ojca, złożonego w dniu 2 maja 2006 r., zostało umorzone decyzją z dnia [...] r., z uwagi na przekazanie gospodarstwa synowi. Jednocześnie skarżący wyjaśnił, że w dniu 25 października 2006 r. otrzymał zaświadczenie o zarejestrowaniu przejętego stada owiec. Decyzja administracyjna musi być oparta na prawidłowej podstawie prawnej. Zdaniem Sądu w okolicznościach rozpatrywanej sprawy organy administracji nadmiernie skoncentrowały swoją uwagę na §4 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r., natomiast nie rozważały w ogóle możliwości zastosowania w sprawie §6 tego rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że w przypadkach, o których mowa w art. 21 ust. 1 i art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, płatność zwierzęca, o którą ubiegał się w danym roku przekazujący albo spadkodawca, jest przyznawana przejmującemu albo spadkobiercy niezależnie od tego czy posiadali lub posiadają bydło lub owce, lub kozy, lub konie. W myśl przywołanego art.21 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego, w rozumieniu art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia nr 796/2004, jednolita płatność obszarowa lub płatność uzupełniająca, o które ubiega się przekazujący, są przyznawane przejmującemu: 1) jeżeli przekazanie zostało dokonane nie później niż do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności; 2) na wniosek przejmującego złożony do dnia wydania decyzji w sprawie przyznania płatności. Według art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników, "przekazanie gospodarstwa" oznacza sprzedaż, dzierżawę lub jakikolwiek inny podobny rodzaj transakcji w odniesieniu do danych jednostek produkcyjnych. W świetle §6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. przejmujący ma prawo do otrzymania płatności zwierzęcej niezależnie od tego czy posiadał bydło, owce, kozy, konie w okresie referencyjnym. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien ustalić, czy zostały spełnione warunki określone w art.21 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, art. 74 ust. 1 lit. a rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. oraz w sposób jednoznaczny wyjaśnić, czy ojciec skarżącego ubiegał się w 2006 r. o przyznanie płatności do powierzchni trwałych użytków zielonych. Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w tej sprawie zajmuje sprzeczne stanowiska. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy twierdzi, że J. P. nie występował o przyznanie powyższej płatności, natomiast na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. pełnomocnik organu oświadczył, że w 2006 r. ojciec skarżącego występował o płatności do trwałych użytków zielonych. Należy zauważyć, że na podstawie art.7 i art.77 k.p.a. w zw. z art. 3 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, organ podatkowy jest zobowiązany do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przepisy te zostały naruszone. Zdaniem Sądu przeszkodą w ewentualnym przyznaniu skarżącemu płatności nie może być okoliczność, że decyzją z dnia [...] r. umorzono postępowanie o przyznanie płatności bezpośrednich w stosunku do jego ojca. Nie jest bowiem istotne, czy przekazujący otrzymał płatności, tylko czy się o nie ubiegał. Nie jest także przekonywujący argument pełnomocnika organu podniesiony na rozprawie, że skarżący mógł występować o płatność do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych w roku przekazania mu przez ojca gospodarstwa rolnego, czyli w roku 2006 r. Argument ten nie jest przekonywujący przede wszystkim dlatego, że rolnicy mogą się ubiegać o płatność zwierzęcą dopiero od 2007 r. Jednocześnie pełnomocnik oświadczył, że §6 cyt. rozporządzenia miałby w sprawie zastosowanie, jeżeliby J. P. ubiegał się o płatność do trwałych użytków zielonych w 2006 r. i przyznał, że ojciec skarżącego o taką płatność w 2006 r. występował. Obowiązek odniesienia się organu do możliwości zastosowania w sprawie § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. wynika z przepisów art. 8 i art. 11 k.p.a. W myśl tych przepisów organy obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawna obywateli (art. 8 k.p.a.), jak również wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Trudno mówić o wykonaniu tych obowiązków, gdy organ pomija w swoich rozważaniach przepisy mogące mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli zdaniem organu przepis §6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. nie może mieć w sprawie zastosowania organ powinien jasno i sposób przekonywujący wyjaśnić stronie powody swojego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. Na podstawie art.152 cyt. ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. O kosztach sądowych postanowiono na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.