III SA/Kr 623/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Elżbieta Kremer NSA Piotr Lechowski (spr.) Protokolant Katarzyna Dydaś po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Rektora Akademii z dnia [...] [...] w przedmiocie stypendium socjalnego i mieszkaniowego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji II. uchyla decyzję Dziekana Wydziału z dnia [...] w części dotyczącej stypendium socjalnego i mieszkalnego Decyzją z dnia 25 marca 2008 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania B. K., studenta III roku Wydziału [...], Rektor Akademii im. [...] w K., uchylił w całości zaskarżoną decyzję Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] 2008 r. w sprawie przyznania stypendium socjalnego na semestr zimowy w roku akademickim 2007/2008 i przyznał B. K. na okres od 1 października 2007 r. do 29 lutego 2008 r. stypendium socjalne w wysokości 53 zł miesięcznie oraz stypendium mieszkaniowe w wysokości 80 zł miesięcznie. W podstawie prawnej decyzji Rektora powołano przepisy art. 138 § 1 pkt 2 kpa, art. 179 ust. 1, art. 207 ust. 1, ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 z późn.zm.) oraz § 5 ust. 6 lit. a i § 7 ust. 12 lit. a Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii wprowadzonego w życie dnia [...] 2007 r. zarządzeniem Rektora Nr [...] z dnia [...] 2007 r. Uzasadniając decyzję Rektor Akademii wskazał następujące okoliczności i motywy prawne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia. W dniu 3 lipca 2007 r. B. K., student III roku studiów stacjonarnych na Wydziale [...], złożył wniosek o przyznanie w roku akademickim 2007/2008 pomocy materialnej w formie stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego. Do wniosku dołączono kilkadziesiąt opisanych w uzasadnieniu decyzji dokumentów w postaci zaświadczeń, kopii nakazów płatniczych i decyzji Wójta Gminy, mających obrazować dochody rodziny wnioskodawcy. Dziekan Wydziału [...] decyzją z dnia [...] 2008 r. zawartą na druku wniosku oraz uzasadnioną w formie "decyzji" z dnia [...] 2008 r. "dotyczącej obliczania wysokości stypendium socjalnego dla studenta III roku B. K. zgodnie z orzeczeniem radcy prawnego Akademii" przyznał B. K. pomoc materialną na semestr zimowy roku akademickiego 2007/2008 w formie stypendium socjalnego w wysokości 149 zł miesięcznie i stypendium mieszkaniowego w wysokości 80 zł miesięcznie w okresie od X 2007 r. do II 2008 r. oraz stypendium na wyżywienie w tym semestrze. Za podstawę tej decyzji Dziekan Wydziału przyjął ustalenie, że średni dochód w rodzinie studenta wyniósł kwotę 422.86 zł na osobę. Według ustalenia zawartego w decyzji Rektora, decyzja organu I instancji została doręczona studentowi dnia 8 lutego 2008 r. a dnia 21 lutego 2008 r. wniósł od niej odwołanie domagając się uchylenia decyzji Dziekana i podwyższenia stypendium socjalnego. Rozpoznając odwołanie Rektora doszedł do przekonania, że organ I instancji błędnie ustalił wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta, co spowodowało wydanie przez Dziekana decyzji o wyższym od należnego stypendium. W oparciu o przedłożone przez studenta dokumenty z powołaniem na zasady określone § 7 ust. 10 lit. a i ust. 12 lit. a Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń dla studentów Akademii, Rektor ustalił łączny dochód rodziny studenta w 2006 r. na kwotę 49 858.63 zł (wg. organu I instancji była to kwota 40 595.01 zł), a kwotę miesięcznego dochodu netto na osobę w 8 osobowej rodzinie studenta na kwotę 519.36 zł. Wskazując na kwotę 572 zł dochodu na osobę w rodzinie jako ustaloną przez Rektora kwotę, która uprawnia do ubiegania się o stypendium socjalne, na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe, oraz na § 8 ust. 1 Regulaminu w sprawie stypendiów socjalnych, Rektor wyliczył, iż należna z tytułu stypendium socjalnego kwota wynosi 53 zł miesięcznie (572 zł minus 519.36 zł=52.64 zł), a wobec przekroczenia kwoty 351 netto dochodu na osobę w rodzinie kwota stypendium mieszkaniowego wynosi 80 zł miesięcznie. Według decyzji Rektora na kwotę łącznego dochodu Rodziny Studenta w 2006 r. w wysokości 49 858.63 zł składają się; dochód ojca ze stosunku pracy 34 160,00 zł, pomniejszony o koszty uzyskania przychodu 1 533,84 zł, składka na ubezpieczenie zdrowotne 3 710,69 zł i na ubezpieczenie społeczne 4 965,61 zł oraz dochód z tytułu działalności gospodarczej 17 770,40 zł - podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w działalności gospodarczej, zgodnie z zapisem § 7 ust. 12 lit. a; dochód matki z zasiłków chorobowych 3 880,00 zł wypłaconych za okres nieprowadzenia działalności gospodarczej oraz dochód z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w pozostałych miesiącach 9 625,66 zł, wyliczony zgodnie z § 7 ust. 12 lit. a, proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności, pomniejszony o składkę na ubezpieczenie społeczne 3 458,31 zł i składkę na ubezpieczenie zdrowotne 2 038,67 zł; dochód z posiadania gruntów 129,69 zł. Te okoliczności zdaniem organu II instancji spowodowały konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia o wysokości stypendium socjalnego i mieszkaniowego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył B. K. z wnioskiem o jej uchylenie oraz "wyrównanie i wypłatę stypendium socjalnego, dopłaty do akademika i wypłacenie stypendium wyżywieniowego od początku roku akademickiego 2007/2008". Skargę oparto na zarzucie naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego a w szczególności art. art. 7 i 77 kpa przez niewyjaśnienie dostateczne rzeczywistych dochodów rodziny lub poczynienie ustaleń sprzecznych z materiałem dowodowym. Skarżący zarzucił, że prawidłowo ustalony dochód na osobę w rodzinie wynikający z zaświadczeń, to kwota 288.24 zł i stypendium socjalne winno wynosić 284 zł, a stypendium mieszkaniowe kwotę 120 zł, gdyż dochód w rodzinie nie przekraczał kwoty 351 zł na osobę. Podkreślił też, że stypendium zamiast zwiększenia uległo zmniejszeniu. Zdaniem skarżącego zaskarżona decyzja narusza także prawo materialne, gdyż uczelnia korzysta z "Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii", który narusza "ogólnopolskie przepisy prawa materialnego" a w szczególności sposób wyliczenia dochodu na członka rodziny, a nadto nie jest jasny i trudny do interpretacji. Wskazywał, że dochód na członka rodziny skarżącego wyliczony na jego Wydziale i innym Wydziale Akademii, na którym studiuje brat różnią się kwotą prawie 100 zł. Na rozprawie przed Sądem skarżący wyjaśnił nadto, że w odniesieniu do wniosku o stypendium na wyżywienie skorzystał z przewidzianej pkt 20 tzw. zasad przyznawania i realizacji stypendium na wyżywienie, możliwości realizacji tego stypendium w formie wypłat gotówkowych i zarzucił, że akta nie zawierają tego wniosku. Rektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Organ podniósł, że decyzja organu I instancji o przyznaniu świadczenia pomocy materialnej została zamieszczona na druku wniosku i o jej treści skarżący został w dniu 8.02.08 powiadomiony a tego samego dnia doręczono mu "decyzję" dotyczącą "obliczenia wysokości stypendium socjalnego". Wskazano, że decyzję tę zaskarżył odwołaniem skarżący w części dotyczącej ustalenia wysokości przyznanego stypendium socjalnego i mieszkaniowego. Zdaniem Rektora decyzja nie narusza ustalonego Regulaminu, wydanego na podstawie art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym. Zdaniem organu uzasadnienie zaskarżonej decyzji zawiera wymagane prawem ustalenia faktyczne i uzasadnienie prawne, oraz szczegółowo opisano sposób ustalenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącego. Podkreślono, że Rektor zarządzeniem z [...] 2007 r. ustalił wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendia socjalne, mieszkaniowe i na wyżywienie, oraz wysokość tych świadczeń w przedziałach dochodów. Podkreślono, iż zgodnie z art. 207 ust. 1 ustawy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w tych sprawach stosuje się odpowiednio z uwzględnieniem specyfiki postępowań przed organami uczelni. W odpowiedzi na skargę Rektor ponownie przedstawił sposób obliczenia dochodu rodziny. W szczególności wskazał, że z zeznań rocznych PIT ojca i matki skarżącego wynikało, że uzyskane w 2006 r. dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej są niższe miesięcznie niż minimalne wynagrodzenie miesięczne (1 126 zł), a zatem zastosowanie miały zasady obliczania z tego tytułu dochodu przewidziane § 7 ust. 12 lit. a Regulaminu. Do ustalenia średniego dochodu w rodzinie skarżącego przyjęto podstawę naliczenia składki na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako minimalny poziom dochodów z tej działalności, tj. kwotę 1 480.87 zł miesięcznie. Organ wyjaśnił także zasady przyznawania i realizacji stypendium na wyżywienie z dnia [...] 2005 r., w myśl których warunkiem otrzymania stypendium jest korzystanie z obiadów przez wykupienie karty żywieniowej. Wyjaśniono także racje, które leżały u podstaw uchwalenia w § 7 ust. 12 uregulowania objętego lit. a. Pełnomocnik Rektora podnosił, że skarżący nie złożył wniosku o wypłatę stypendium na wyżywienie w formie gotówki, natomiast w poprzednim roku akademickim korzystał z takiej formy pomocy materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.) Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - dalej ustawa ppsa - sprawując tę kontrolę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja zapadła w postępowaniu przed organami Akademii, którego przedmiotem były świadczenia pomocy materialnej dla studentów. Zgodnie z przepisami art. 175 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365) - dalej ustawa - rozstrzygnięcia w przedmiocie udzielenia pomocy materialnej zapadają w formie decyzji. Stosownie zatem do przepisu art. 207 ust. 1 ustawy do decyzji wydanych w tych sprawach stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego. W myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 ustawy ppsa, Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zarazem przepis art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy stanowi, że Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego - dalej kpa. Powyższe regulacje dowodzą, iż stopień i rodzaj naruszonych przepisów prawa decyduje o tym czy zaskarżony akt podlega uchyleniu (w całości lub w części) lub stwierdzeniu nieważności (w całości lub części). Zarazem z regulacji tych wynika, że nie każde stwierdzone naruszenie prawa daje podstawę do uwzględnienia skargi. Naruszenie prawa materialnego wówczas stanowi podstawę do uwzględnienia skargi, gdy miało wpływ na wynik sprawy, a więc gdy istnieje związek między tym naruszeniem a rozstrzygnięciem. Naruszenie przepisów postępowania natomiast wówczas stanowi podstawę uwzględnienia skargi gdy mogło mieć wpływ istotny na wynik sprawy, a więc gdy zachodzi prawdopodobieństwo zaistnienia związku między uchybieniem a rozstrzygnięciem. Dokonana na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji Rektora i utrzymanej nią w mocy decyzji Dziekana Wydziału [...] z dnia [...] 2008 r. prowadzi do konstatacji o zasadności skargi aczkolwiek z przyczyn częściowo innych niż przytoczone na jej poparcie. W praktyce orzeczniczej wypracowane jest stanowisko, że odesłanie w ustawie do stosowania w materii, której dotyczy, odpowiednio innego aktu oznacza, iż w ramach "odpowiedniości" stosowania, niektóre przepisy stosowane są wprost, inne z modyfikacją inne zaś w ramach "odpowiedniości" nie mają zastosowania w ogóle. O zakresie stosowania odpowiednio innej ustawy, decyduje ratio legis takiego uregulowania w ustawie przewidującej odesłanie. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym w przepisach Rozdziału 2 (art. 171 in) Działu IV określa materialno-prawne przesłanki przyznania świadczeń pomocy materialnej studentom oraz w niewielkim tylko zakresie reguluje tryb postępowania związany z rozpoznawaniem wniosków o przyznawanie tych świadczeń. W szczególności ustawa określa organy właściwe do rozpatrywania wniosków i formy rozstrzygnięć w tych sprawach (art. 175 ust. 1 i 2, 176 ust. 1 i 3, 177 ust. 4) oraz rodzaj środka odwoławczego w tych sprawach (art. 175 ust. 2, 176 ust. 2) w postaci odwołania. Zawarte zatem w art. 207 ust. 1 ustawy odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego - przy braku odmiennych uregulowań w ustawie - oznacza, iż w postępowaniu przed organami uczelni zastosowanie mają podstawowe zasady dotyczące postępowania administracyjnego. Jedną z naczelnych zasad tego postępowania jest wyrażona przepisem art. 15 kpa zasada dwuinstancyjności, realizująca na płaszczyźnie tego postępowania konstytucyjną zasadę (art. 78 Konstytucji RP) prawa do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Oznacza ona na gruncie kpa, że zaskarżona odwołaniem sprawa jest ponownie rozpoznawana i rozstrzygnięta merytorycznie przed organem II instancji. Temu celowi służy możliwość przeprowadzania w trybie art. 136 kpa postępowania uzupełniającego przed organem odwoławczym. Zarazem jednak przepis art. 139 kpa stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Wyrażony tym przepisem zakaz reformationis in peius należy do podstawowych gwarancji procesowych służącego stronie prawa do obrony. Istota tego zakazu polega bowiem na tym, że organ odwoławczy nie może zmienić rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji na niekorzyść odwołującej się strony (por. B. Adamiak, J. Borkowski KPA - Komentarz, Wyd. 3 2000 r., C.H. Beck s. 546). Jego celem jest zniesienie obawy strony, że złożeniem odwołania może pogorszyć swoją sytuację procesową. Jak wyjaśniono natomiast w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała 7 Sędziów NSA z dnia 4 maja 1998 r. FPS 2/98 - ONSA 1998/3/79, Lex. Nr 33217, oraz wyrok NSA z dnia 9 lutego 2007 r. II OSK 1270/06 - Lex Nr 325295) przepis art. 139 kpa nie ma zastosowania do decyzji kasacyjnych a więc uchylających zaskarżoną odwołaniem decyzję i przekazujących sprawę do ponownego rozpatrzenia, ani nie ma zastosowania przy ponownym rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się w następstwie kasacyjnej decyzji organu odwoławczego wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa. W wypadku zatem gdy w następstwie wniesionego odwołania rozpatrując sprawę organ odwoławczy na podstawie zebranego materiału (także w ewentualnym postępowaniu uzupełniającym) dojdzie do przekonania, że wydane rozstrzygnięcie winno być dla strony mniej korzystne niż zaskarżone przez tę stronę rozstrzygnięcie organu I instancji, winien tę decyzję uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia. Odstąpienie od tej reguły jest dopuszczalne w myśl art. 139 in fine tylko wówczas, gdy decyzja organu I instancji rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Wówczas jednak organ II instancji obligowany jest przepisem art. 107 § 3 kpa do wyjaśnienia podstawy prawnej takiej decyzji, a w szczególności do wskazania tych okoliczności, które uzasadniały odstępstwo od zasady zakazu reformationis in peius. Jedną z podstaw nieważności decyzji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 kpa jest stwierdzenie, iż została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja Rektora Akademii z dnia 25 marca 2008 r. [...] jest dotknięta wadą nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, gdyż wydana została z rażącym naruszeniem prawa - zakazu reformationis in peius ustanowionego przepisem art. 139 kpa. Należy zauważyć, iż przepis art. 173 ust. 1 ustawy w punktach 1-8 wymienia różne formy pomocy materialnej studentom, o przyznaniu których organy uczelni decydują w formie decyzji. Stosowany zatem przez organ I instancji druk wniosku o przyznanie w roku 2007/2008 czterech rodzajów świadczeń pomocy materialnej, nie zmienia faktu, iż w istocie dnia [...] 2008 r. Dziekan Wydziału [...] wydał trzy decyzje dotyczące złożonych przez skarżącego wniosków o przyznanie stypendium socjalnego, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowego. Decyzjami tymi przyznano skarżącemu na semestr zimowy w roku akademickim 2007/2008 (1.X.2007-29.II.2008) stypendium socjalne w kwocie 149 zł miesięcznie, stypendium mieszkaniowe w kwocie 80 zł miesięcznie oraz stypendium na wyżywienie w standardowej formie. Przedmiotem odwołania skarżącego (k. 44 akt adm.) zatytułowanego jako "prośba o ponowne przeliczenie stypendium socjalnego" w istocie były decyzje organu I instancji dotyczące i wysokości przyznanego stypendium socjalnego i stypendium mieszkaniowego (zawarte in fine odwołania żądanie "dopłaty do akademika") oparte na zarzucie przyjęcia zawyżonego dochodu na osobę w rodzinie skarżącego. Poza granicami sprawy pozostaje zatem kwestia decyzji dotyczącej przyznania stypendium na wyżywienie a zwłaszcza formy przyznania tego stypendium, podniesiona dopiero w skardze i piśmie złożonym na rozprawie. Zaskarżoną decyzją z dnia 25.03.2008 r. Rektor uchylił zaskarżone decyzje w całości i przyznał skarżącemu stypendium socjalne w wysokości 53 zł a więc niższej niż przyznana zaskarżoną decyzją organu I instancji, a stypendium mieszkaniowe w tej samej wysokości 80 zł przy ustaleniu wyższego niż przyjęty przez organ I instancji dochodu na osobę w rodzinie. Już z tej przyczyny zachodziła przewidziana art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Rektora Akademii. Rozstrzygnięcie takie oznacza, iż nie zostało rozpatrzone pozostającą w obrocie decyzją odwołanie skarżącego od decyzji organu I instancji orzekających w zakresie wniosków o przyznanie stypendium socjalnego i stypendium mieszkaniowego. Zarazem jednak przepis art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obliguje Sąd ("Sąd stosuje ...") do zastosowania przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Kontrola z godności z prawem decyzji organu I instancji, dowodzi, iż wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem dotknięta jest wadami, które na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy ppsa prowadzą do uchylenia decyzji w częściach dotyczących stypendium socjalnego i mieszkalnego. Wyjść należy od przypomnienia, że zgodnie z art. 107 § 1 kpa składnikami decyzji są m.in. jej rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie faktyczne i prawne. Wymaganą treść uzasadnienia faktycznego i prawnego rozwija przepis art. 107 § 3 kpa. Zawarta na karcie 1 akt decyzja (decyzje) organu I instancji z dnia [...] 2008 r. zawiera tylko rozstrzygnięcia co do wniosków skarżącego o przyznanie pomocy materialnej. Natomiast uzasadnienie tej decyzji stanowi w istocie inny dokument zatytułowany jako "decyzja" znajdujący się na k. 42 akt również z daty [...] 2008 r. W dokumencie tym zaznaczono w podtytule, iż "dotyczy obliczenia wysokości stypendium socjalnego dla studenta ........ zgodnie z orzeczeniem radcy prawnego Akademii" i treść tego uzasadnienia sprowadza się wyłącznie do wskazania sposobu obliczania składników dochodów rodziny w tym z posiadania gruntu rolnego oraz do wyliczenia miesięcznego dochodu na jednego członka rodziny na kwotę 422.86 zł i wskazania wysokości należnego stypendium socjalnego w kwocie 149 zł. Uzasadnienie to w żadnym swym fragmencie nie wyjaśnia podstawy ustalenia stypendium mieszkaniowego na kwotę 80 zł. W zakresie wymogu wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 in fine), uzasadnienie w odniesieniu do dochodów ojca odwołuje się do pkt 10 lit. a Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii", co do dochodów matki przyjmuje kwotę 1480.87 zł jako minimalną podstawę składek na ubezpieczenie społeczne, a co do dochodu z posiadania gruntu odwołuje się do stawki z art. 18 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Decyzja (k. 1) jak i jej uzasadnienie (k. 42 akt adm.) zawierają poczynione z datą [...] 2008 i podpisane przez skarżącego adnotacje, że zapoznał się z ich treścią, przy czym w decyzji zawarte jest pouczenie, iż od decyzji przysługuje odwołanie do Rektora w terminie 14 dni od daty poinformowania o treści decyzji. Jak wynika z powyższego organy uczelni w sprawach stypendialnych przyjęły praktykę informowania studentów o treści decyzji, a nie doręczania tej decyzji. Jest to praktyka sprzeczna z przepisami ustawy. Przepis art. 175 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy stanowi, iż w uczelni posiadającej podstawowe jednostki organizacyjne (a do takiej należy Akademia) od decyzji kierownika jednostki organizacyjnej studentowi przysługuje odwołanie składane w terminie 14 dni od otrzymania decyzji. Z regulacji takiej wynika zatem, iż początkiem biegu terminu do odwołania jest otrzymanie a więc doręczenie decyzji. Kwestia ta jest uregulowana samodzielnie i wyczerpująco. Brak zatem podstaw do odpowiedniego nawet stosowania w tej kwestii przepisów kpa. Należy mieć zresztą na uwadze, iż przepisy kpa jako zasadę przewidują formę pisemną decyzji z obowiązkiem jej doręczenia stronie (art. 14 § 1 i 109 § 1 kpa), natomiast wyjątkowo załatwienie sprawy może przybrać formę decyzji ustnej (art. 14 § 2 kpa) a wówczas doręczenie takiej decyzji zastąpione jest przez jej ogłoszenie stronie (art. 109 § 2 kpa). Wobec wydania decyzji pisemnej, na organie I instancji ciążył obowiązek doręczenia jej skarżącemu wraz z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia odwołania odpowiadającym art. 175 ust. 2 ustawy. Żadne przepisy ustawy nie umocowują organów uczelni do przyjęcia innych niż ustawowe zasad w tym zakresie. Przepisy art. 7 i 77 kpa obligują organy do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, niezbędnego do załatwienia sprawy. O tym zaś jakie okoliczności faktyczne mają doniosłość do załatwienia sprawy o określonym przedmiocie decydują przepisy prawa materialnego. W przepisach zatem prawa materialnego należy poszukiwać odpowiedzi na pytanie, co należy ustalić by załatwić sprawę. Przechodząc do kwestii naruszenia prawa materialnego wyjść należy od przypomnienia, że zgodnie z art. 179 ust. 1 ustawy prawo do otrzymania stypendium socjalnego ma tylko student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej. W myśl przepisu ust. 2 Rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego ustala wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe. W ustaleniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o przyznanie wyżej określonych świadczeń pomocy materialnej rektor jest jednak ograniczony. Stosownie bowiem do przepisu ust. 3 art. 179 wysokość dochodu, o której mowa w ust. 2 nie może być niższa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn.zm.) oraz wyższa, niż suma kwot określonych w art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn.zm.). Powyższa regulacja oznacza, że swoboda Rektora w ustaleniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się m.in. o stypendium socjalne i stypendium mieszkaniowe jest ograniczona kwotami, ustalonymi w trybie przepisu art. 179 ust. 2. Zgodnie z przepisem art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz. 593 z późn.zm.) w związku z § 1 pkt 1 lit. b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135 poz. 950), kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, od dnia 1 października 2006 r. wynosi kwotę 351 zł. Stosownie natomiast do powołanych przepisem art. 179 ust. 3 ustawy, przepisów art. 5 ust. 1 i art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn.zm.) górną wysokość ustalonego prze rektora dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniająca do stypendium stanowiła suma kwot: 504 zł (tj. przewidziana art. 5 ust. 1 - wysokość dochodu rodziny na osobę uprawniająca do zasiłku rodzinnego) oraz kwoty 68 zł (tj. zasiłku rodzinnego). Wysokość zasiłku ustalona została od 16 lipca 2006 r. § 1 pkt 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę do ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 130, poz. 903). Ustawowo zatem określonymi granicami wysokości dochodu na osobę w rodzinie studenta, w ramach których Rektor mógł ustalić wysokość dochodu uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne (a także o stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe) są kwoty 351 zł oraz 572 zł (504+68). Tylko z uzasadnienia decyzji Rektora z 25.03.2008 r. wynika, iż zarządzeniem Rektora z [...] 2007 r. określono wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą do ubiegania się o stypendium socjalne, mieszkaniowe i na wyżywienie na kwotę 572 zł. Znajduje to potwierdzenie w aktach sprawy (k. 49). Tym samym zarządzeniem ustalono m.in. maksymalną wysokość stypendium socjalnego (500 zł), zróżnicowano kwotę stypendium mieszkaniowego na 120 zł dla studentów, których dochód wynosi do 351 zł, oraz na 80 zł na miesiąc dla studentów, których dochód przekracza 351 zł netto. Przepis art. 179 ust. 5 ustawy stanowi, że miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe ustala się na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem ust. 4, z zastrzeżeniem że do dochodu nie wlicza się - dochodów i świadczeń wymienionych w punktach 1-4 tego przepisu. Według ust. 4 przy ustalaniu wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne, mieszkaniowe i na wyżywienie uwzględnia się dochody osiągane przez: 1) studenta, 2) małżonka studenta, a także będące na utrzymaniu studenta lub jego małżonka dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów do ich ukończenia oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek, 3) rodziców, opiekunów prawnych i faktycznych studenta i będące na ich utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26 roku życia, a jeżeli 26 rok życia przypada w ostatnim roku studiów do ich ukończenia oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek. Powołany wyżej przepis art. 175 ust. 5 in fine stanowi, że do dochodu nie wlicza się: 1) dochodów, o których mowa w ust. 4 pkt 3, jeżeli student jest samodzielny finansowo, 2) świadczeń o których mowa w art. 173 ust. 1 (a więc wszelkich świadczeń z tytułu pomocy materialnej z budżetu państwa), 3) świadczeń otrzymywanych na podstawie Działania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego "Wyrównywanie szans edukacyjnych poprzez programy stypendialne", 4) świadczeń pomocy materialnej dla uczniów otrzymywanych na podstawie ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn.zm.). Zarazem przepis art. 179 w ust. 7 zawiera regulację, w myśl której w przypadku gdy do ustalenia wysokości dochodu uprawniającego studenta do ubiegania się o stypendium socjalne, stypendium na wyżywienie i stypendium mieszkaniowe przyjmuje się dochód z prowadzenia gospodarstwa rolnego, dochód ten ustala się na podstawie powierzchni użytków rolnych w hektarach przeliczeniowych i wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego, ogłaszany na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 1993 r. Nr 94, poz. 431 z późn.zm.). W przypadku uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego oraz dochodów pozarolniczych dochody te sumuje się. Przytoczone regulacje oznaczają, iż ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym w sposób wyczerpujący określa przesłanki ustalania dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, mieszkaniowe i na wyżywienie przez odesłanie do stosowania zasad określonych w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, z uwzględnieniem regulacji zawartych w art. 179 ust. 4, 5, 6 i 7 ustawy. Przewidziane zatem art. 186 ust. 1 ustawy umocowanie rektora do ustalenia w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, szczegółowego regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, o których mowa w art. 173 ust. 1 pkt 1-3 i 6-8, w tym szczegółowych kryteriów i trybu udzielania świadczeń pomocy materialnej dla studentów, wzorów wniosku o przyznanie stypendium socjalnego oraz sposobu dokumentowania sytuacji materialnej studenta, nie obejmuje uprawnienia do wprowadzania innych niż ustawowo przewidziane zasad ustalania dochodu na rodzinę studenta uprawniającego do ubiegania się o świadczenia pomocy materialnej. Przepis art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (obecnie tj. z 2006 r. Dz.U. Nr 136, poz. 992 z późn.zm.) zawiera trzy ustawowe definicje dochodu w zależności od tego czy dochód ten stanowią - po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, c) inne dochody nie podlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, a w tym - tiret 23 - dochody uzyskane z gospodarstwa rolnego. Zarazem przepis art. 3 w pkt 6 stanowi, iż gospodarstwo rolne oznacza gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym. Zgodnie natomiast z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 z późn.zm.) za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1 (tj. sklasyfikowanych w ewidencji gruntów jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych ...), o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nie posiadającej osobowości prawnej. W łącznym posiadaniu rodziny skarżącego są, jak to ustalił organ I instancji grunty rolne o powierzchni mniejszej niż 1 ha (0,68+0,07+0,07 ha). W świetle zatem art. 179 ust. 5 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 3 pkt 1 lit. c - tiret 23 i pkt 6 rodzina skarżącego nie prowadzi gospodarstwa rolnego, a więc uzyskany z posiadania gruntów nie stanowiących gospodarstwa rolnego dochód został obliczony i doliczony do innych dochodów z naruszeniem prawa materialnego - powołanych przepisów. Przepis art. 179 ust. 7 ustawy nie miał w sprawie w ogóle zastosowania, gdyż dotyczy on sytuacji uzyskiwania dochodów z gospodarstwa rolnego. Przyjęcie zatem w decyzji organu I instancji kwoty 1556.36 zł jako łącznego dochodu rodziny wynikającego "z posiadania gruntu rolnego" miało wpływ na wynik sprawy. Poza sporem było w sprawie, że rodzice skarżącego małżonkowie I. i M. K. złożyli łączne zeznanie podatkowe obejmujące przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. W zeznaniu tym m.in. oboje małżonkowie wskazali przychód, koszty uzyskania przychodów i dochód z prowadzonej przez każdego z nich pozarolniczej działalności gospodarczej, pod rygorami przewidzianymi dla tego rodzaju oświadczeń. Stosownie do powołanego przepisu art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, dochodem tych małżonków - po odliczeniu ewentualnych alimentów świadczonych na rzecz innych osób - są przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organy dysponowały zatem danymi do ustalenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącego, a w szczególności do ustalenia dochodów rodziny, według zasad przewidzianych art. 179 ust. 5 i ust. 4 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjęcie innych zasad ustalania dochodu na osobę w rodzinie skarżącego uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne i stypendium mieszkaniowe, stanowiło naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy. Ustalony zarządzeniem Nr [...] 2007 Rektora Akademii z dnia [...] 2007 r. "Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii" - dalej Regulamin - mający w sprawie zastosowanie powtarza w przepisach § 7 pkt 9, pkt 6 lit. a, pkt 7, pkt 10 lit. c regulacje zawarte w przepisach art. 179 ust. 4, 5 i 7 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a w szczególności (pkt 9), że miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie studenta ubiegającego się o stypendium socjalne ustala się na zasadach określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W postanowieniach § 7 pkt 10 lit. a i b Regulaminu, powtórzone są z kolei regulacje zawarte w art. 3 pkt 1 lit. a i b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Natomiast organ I instancji, a stanowisko to co do zasady podzielił także Rektor, ustalając dochód rodziców skarżącego z tytułu prowadzonej przez nich pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych, odwołał się do postanowień § 7 pkt 12a Regulaminu. Przepis ten stanowi, że w przypadku prowadzenia przez rodziców, opiekunów lub wnioskodawców pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach ogólnych i wykazywania straty lub dochodu miesięcznego niższego od minimalnego wynagrodzenia aktualnie obowiązującego, do ustalenia średniego dochodu w rodzinie przyjmuje się podstawę naliczenia składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jako minimalny poziom dochodów od każdej osoby prowadzącej działalność gospodarczą. Zrównanie tym postanowieniem regulaminu jako dochodu (minimalnego) osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą (wykazującej nawet dochód lecz średnio miesięcznie niższy niż minimalne wynagrodzenie) z podstawą naliczenia składki na ubezpieczenia społeczne doprowadziło w sprawie do sytuacji, w której organ I instancji przy wykazanej przez matkę skarżącego w zeznaniu PIT-36 kwocie 2650.70 zł jako dochodzie (za 2006 r.) z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej) przyjął, iż dochód ten (za 6,5 m-ca) wyniósł kwotę 9 625.66 zł (za 5,5 m-ca wypłacono wykazany zasiłek chorobowy). W decyzji organu II instancji zwiększono według tej samej zasady dochód ojca skarżącego, który w zeznaniu PIT wykazał dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie 1583.13 zł. Organ odwoławczy ustalił dochód z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej na kwotę 17 770.40 zł jako odpowiednika podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tej działalności. Kwestia prawidłowości wyliczenia podstawy naliczenia składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu prowadzenia przez rodziców skarżącego w 2006 r. pozarolniczej działalności gospodarczej nie ma w sprawie doniosłości prawnej. Postanowienia § 7 pkt 12 lit. a Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Akademii, ustalonego zarządzeniem Rektora Akademii Nr [...] z dnia [...] 2007 r., wydane są z przekroczeniem umocowania Rektora przepisem art. 186 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, co do zakresu treści będących przedmiotem regulacji tym aktem, oraz pozostają w sprzeczności z przewidzianymi art. 3 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 179 ust. 5 zasadami ustalania miesięcznej wysokości dochodu na osobę studenta w rodzinie uprawniającego do ubiegania się o stypendium socjalne, mieszkaniowe i na wyżywienie. Zgodnie z przepisem art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 4 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sędziowie sądów administracyjnych w sprawowaniu swego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Przyjęta postanowieniem § 7 pkt 12 lit. a regulacja, pozostaje w ewidentnej sprzeczności z regulacją ustawową i Sąd nie jest związany postanowieniami regulaminu w tej części i odmawia zastosowania tego przepisu. Takie stanowisko znajduje akceptację w orzecznictwie naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 21 września 2007 r., sygn. I OSK 1037/07-Lex Nr 382158). Wskazane w odpowiedzi na skargę motywy wprowadzenia do Regulaminu postanowień § 17 pkt 12 lit. a nie mają dla rozstrzygnięcia sprawy żadnej doniosłości prawnej, a ustawowa definicja studenta samodzielnego finansowo (art. 179 ust. 6), służy innym celom. W konsekwencji ustalenia dochodu na osobę w rodzinie skarżącego oparte na zasadach określonych § 7 pkt 12 lit. a Regulaminu, naruszają wyżej wskazane przepisy prawa materialnego rangi ustawowej co miało wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy ustalą dochód na osobę w rodzinie skarżącego zgodnie z zasadami określonymi w art. 179 ust. 5 ustawy w związku z art. 3 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, z pominięciem regulacji zawartej w § 7 pkt 12 lit. a Regulaminu. Wysokość miesięcznego stypendium zgodnie z § 8 Regulaminu stanowić winna kwota równa różnicy pomiędzy "udokumentowanym dochodem miesięcznym netto" rozumianym jako ustalony zgodnie z art. 179 ust. 5 miesięczny dochód na osobę w rodzinie skarżącego a wysokością dochodu na osobę w rodzinie studenta uprawniającą się do ubiegania o stypendium ustaloną zarządzeniem Rektora z [...] 2007 r. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 (co do punktu I sentencji) i 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 (co do pkt II) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm.).