II FSK 1498/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krystyna Nowak, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska – Nowacka, Protokolant Anna Dziewiż - Przychodzeń, po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 maja 2007 r. sygn. akt I SA/Gd 1037/06 w sprawie ze skargi E. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 30 października 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uwzględnienia przerwy w prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 2006 r. do 16 czerwca 2006 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania, 2) zasądza od E. F. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 235 (słownie: dwieście trzydzieści pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. decyzją z dnia 10 października 2006 r. odmówił E. F. (Skarżąca) uwzględnienia przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2006 r. do 16 czerwca 2006 r. Skarżąca wniosła odwołanie zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. błędną wykładnię art. 12 § 5 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 z późn. zm. dalej Ord.pod.). Dyrektor Izby Skarbowej w G. decyzją z dnia 30 października 2006 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jego ocenie Skarżąca nie dopełniła obowiązków wynikających z art. 34 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osób fizyczne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 12 § 5 Ord. pod. organ stwierdził, że dni ustawowo wolne od pracy, o których mowa we wskazanym przepisie to dni wymienione w ustawie z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. Nr 4, poz. 28 z późn. zm.). Dzień 16 czerwca 2006 r. nie był dniem wolnym od pracy w rozumieniu art. 12 § 5 Ord. pod. Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając decyzji naruszenie art. 12 § 5 Ord. pod. poprzez błędną wykładnię oraz art. 136 i art. 137 Ord. pod. poprzez doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 sierpnia 2006 r. Skarżącej pomimo ustanowienia pełnomocnika i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutu wadliwego doręczenia decyzji przez organ pierwszej instancji stwierdzono, że było to spowodowane niejasną treścią pełnomocnictwa. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że strona działając przez pełnomocnika, złożyła w ustawowym terminie odwołanie, zatem uchybienie nie miało dla strony niekorzystnych skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 15 maja 2007 r., sygn.akt I SA/Gd 1037/06 uchylił zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że w dniu 31 lipca 2006 r. złożone zostało w Urzędzie Skarbowym pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącą, z którego treści wynikało, że pełnomocnik został upoważniony do załatwiania wszelkich spraw związanych z prowadzoną przez skarżącą działalnością gospodarczą, Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję w dniu 10 sierpnia 2007 r, więc już po złożeniu dokumentu pełnomocnictwa i decyzja ta została skierowana do strony postępowania, a nie do ustanowionego pełnomocnika. Sąd wskazał art.144, art. 145 § 1 i 2 Ord. pod. i podkreślił, że przepisy dotyczące doręczeń stanowią jedną z procesowych gwarancji ochrony interesów jednostki, ponieważ dopiero od daty skutecznego doręczenia pisma powstają skutki prawne z tym pismem związane. Sąd niezaakceptował stanowiska, że wadliwe doręczenie decyzji nie stanowi naruszenia prawa jeśli nie powoduje ujemnych skutków dla strony i podkreślił, że w jego ocenie twierdzenia, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w sposób wadliwy nie podważa argument, że pominięcie pełnomocnika przez organ pierwszej instancji wynikało z wątpliwości co do treści udzielonego pełnomocnictwa. Wskazał, że organ, który powziął wątpliwości co do faktycznego zakresu umocowania pełnomocnika powinien wezwać stronę, celem sprecyzowania zakresu pełnomocnictwa. Nadto Sąd zauważył, że posługując się pełnomocnictwem tej samej treści Dyrektor Izby Skarbowej decyzję z dnia 30 października 2006 r. doręczył pełnomocnikowi, a z akt sprawy nie wynikało, aby w tym zakresie nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł skargę kasacyjną i na podstawie art. 173 i 175 §1 w związku z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz, U, nr 153, poz. 1270 z późn. zm, dalej p.p.s.a.), zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 4, 145 § 1 pkt 1b i c p.p.s.a., w związku z art. 240 §1 pkt 4 Ord. pod. oraz art. 241 par.2 pkt 1) Ord.pod., a także art. 145 §2 Ord.pod. poprzez nieprawidłowe ustalenie i niewłaściwą ocenę stanu faktycznego sprawy, a także sprzeczność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału, w szczególności: 1) sprzeczność w ustaleniu, że termin do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczyna biegu i decyzja nie znajduje się w obrocie prawnym z uwagi na wadliwość jej doręczenia stronie przez organ pierwszej instancji z pominięciem ustanowionego pełnomocnika, a jednocześnie uznanie, że nieprawidłowo doręczona decyzja istnieje w obrocie prawnym, jest decyzją ostateczną i istnieją podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 240 §1 pkt 4 Ord.pod., 2) uznanie, że organy podatkowe mogą wznowić postępowanie na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 z urzędu, podczas, gdy wznowienie postępowania na tej podstawie jest możliwe zgodnie z art. 241 §2 pkt 1) tylko na wniosek strony, 3) niewskazanie w uzasadnieniu wyroku w jaki sposób organy podatkowe mają wznowić postępowanie, które może być wznowione wyłącznie na wniosek strony, a ponadto może dotyczyć decyzji ostatecznej, której w ocenie Sądu nie ma w obrocie prawnym, 4) uznanie, że nie ma znaczenia dla skuteczności doręczenia decyzji fakt, iż pełnomocnik, mimo doręczenia mu za pośrednictwem strony, wniósł na nią w terminie odwołanie, a także uznanie, że naruszenie prawa przez organy podatkowe dawało podstawę do wznowienia postępowania, a nie stanowiło kategorii innych naruszeń postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, chociaż nie miały wpływu istotnego. W związku z powyższym organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna okazała się zasadna. W rozpatrywanym przypadku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. uruchamiając określoną w tym przepisie sankcję w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji w związku z tym, że decyzja została doręczona stronie, a nie wyznaczonemu pełnomocnikowi, mimo prawidłowego uruchomiona kontroli decyzji w administracyjnym toku instancji, a strona - w związku z zaistniałym uchybieniem - nie poniosła negatywnych skutków prawnych. Jak wynika z dalszej analizy treści zaskarżonego wyroku, sąd administracyjny pierwszej instancji uchylając zaskarżoną decyzję za przesłankę kwalifikującą do wznowienia postępowania uznał okoliczność pominięcia ustanowionego w sprawie pełnomocnika i przywołał art. 240 § 1 pkt 4 Ord.pod. nie biorąc pod uwagę faktu, że wznowienie postępowania w oparciu o wyżej wskazana przesłankę możliwe jest - zgodnie z art. 241 § 1 pkt 4 Ord.pod. - tylko na wniosek strony. Odnosząc się do kwestii wadliwego doręczenia decyzji należy podkreślić, że w tych okolicznościach sprawy, naruszenie, którego dopuścił się organ nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd administracyjny pierwszej instancji uchylając decyzję ze względu na naruszenie zasady oficjalności nie wskazał w jaki sposób naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jest rzeczą bezsporną, że w niniejszej sprawie skutecznie uruchomiono kontrolę decyzji w administracyjnym toku instancji. Jak podkreślił autor skargi kasacyjnej (s.3), pełnomocnik wniósł odwołanie w terminie, czym skutecznie zabezpieczył stronę przed ujemnymi skutkami prawnymi nieprawidłowego doręczenia decyzji. W konsekwencji uchybienie w jej doręczeniu nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ nie spowodowało negatywnych konsekwencji dla strony, która, w konsekwencji, znała treść decyzji i złożyła odwołanie w terminie. Tymczasem zgodnie z art. 145 §1 pkt 1 lit c p.p.s.a. Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeśli stwierdzi "inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Jak słusznie podkreślił autor skargi kasacyjnej (s.4) przez naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy należy rozumieć takie naruszenie prawa, którego zaistnienie spowodowałoby, że w sprawie mogłaby zapaść decyzja o innej treści, wydana byłaby decyzja na innej podstawie prawnej albo też naruszenie wywoływałoby ujemne skutki dla strony. W rozpatrywanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, ponieważ działania strony sanowały uchybienie organu (wniesienie odwołania w przewidzianym ustawowo terminie, liczonym od dnia przekazania decyzji organu pierwszej instancji stronie, wyeliminowało stwierdzoną wadliwość procesową, powodując przeniesienie rozpoznania sprawy do organu wyższego stopnia). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 185 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 tej ustawy.